امامان شيعه و جنبشهاى مكتبى ( فارسي ) — الصفحة ٢١٩
وجدان مذهبى
ايشان مردم را از آتش بيم مىدادند و به بهشت بشارت . « رُسُلًا مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ » « * »
اين كلمه بارها در قرآن تكرار مىشود . اين مهمترين وظيفهء پيامبران است . آثار اين وظيفه عبارت است از :
1 - يادآورى زندگى اخروى
2 - زدودن غبارهاى غفلت و فراموشى كه مانع شكوفايى عقل آدمى است .
3 - شكوفا كردن استعدادها و صيقل دادن وجدان .
4 - تزكيهء انسان و پرورش اخلاقى .
همهء اينها به رشد وجدان مذهبى انسان منجر مىشود . اين مهمترين كارى بود كه پيامبران در زندگى خود به آن پرداخته‌اند .
ولى دوّمين وظيفهء پيامبران ، يعنى سامان دادن به زندگى انسان از اين طريق تحقّق مىپذيرد :
1 - برنامه‌ريزى كامل
2 - رفع مشكلات و موانعى كه با اجراى اين برنامه‌ها تناقض دارند .
دليل برانگيخته شدن پيامبران ، پىريزى برنامه‌هايى است كه عدالت و اصلاح اجتماعى را در همهء ابعاد اقتصادى و سياسى و اخلاقى و تربيتى آن تأمين كند .
برنامه‌ريزى ، تنها وظيفهء پيمبران نبوده ، بلكه پياده كردن و رفع مشكلات اجرايى آن نيز بعهدهء آنان بوده است .
زمانى كه طاغوتها در برابر اجراى شيوه‌هاى اسلامى و مكتبى مانعى ايجاد مىكردند در اين هنگام وظيفهء پيامبران ( ع ) آن بود كه شمشير به دست گيرند و عليه اين سركشان اعلان جنگ كنند .
پروردگار مىفرمايد :
« وَ كَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ ، فَما وَهَنُوا لِما أَصابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ ما ضَعُفُوا وَ مَا اسْتَكانُوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ » « * * »
« كَأَيِّنْ » كلمه‌اى است كه براى زيادى و مبالغه به كار مىرود . معناى آيه چنين است كه چه بسيار پيامبرانى كه علما و فقهايى كه در راه خدا خالص بوده‌اند در كنار ايشان ( با كافران ) به جنگ برخاسته‌اند . اين بود نقش پيامبران در زندگى . نخستين مسؤوليت ايشان رشد وجدان مذهبى بوده
( * ) نساء 165 پيامبرانى كه بشارت و بيم مىدهند . ( * * ) آل عمران 146 - چه بسيار رخ داده كه پيغمبرى جمعيّت زيادى از پيروانش در جنگ كشته شده است و با اين حال اهل ايمان با سختيهايى كه در راه خدا به آنها رسيده مقاومت كردند و هرگز بيمناك و زبون نشدند و سر زير بار دشمن فرو نياوردند و راه صبر و ثبات پيش گرفتند كه خداوند صابران را دوست مىدارد .