امامان شيعه و جنبشهاى مكتبى ( فارسي ) — الصفحة ١٢٢
نهضت زيديه پس از شهادت يحيى بن زيد
نهضت زيديه پس از شهادت يحيى بن زيد
نهضت زيديه پس از شهادت يحيى بن زيد
قبل از آن‌كه به بررسى نهضت زيديه پس از شهادت يحيى بپردازيم ، لازم است نتايجى كه زيديه پس از شهادت يحيى به آن دست يافت ، روشن شود .
يحيى در خراسان يعنى سرزمين موالى به شهادت رسيد ، موالى همان كسانى بودند كه زيد و سپس يحيى تصميم داشتند ايشان را از ظلم و ستم بنى اميه نجات بخشند .
زيد در بيعت خود با امام چه مىگفت ؟
يحيى در بيعت خود با امام چه مىگفت ؟
مضمون سخن هر دوى آنها اين بود : « با تو پيمان مىبنديم و بيعت مىكنيم كه مظلوم را يارى و به محرومان كمك كنيم و مستضعفان را نجات دهيم و به كتاب خدا و به سنّت پيامبر عمل كنيم . » در نتيجه مىتوان گفت قيام زيد و يحيى از اعماق وجود مظلومان و محرومان ريشه مىگرفت محرومى كه مىبيند امامش را در مقابل او مىكشند و به صليب مىكشند ، طبيعة خواهد شوريد . سالى كه يحيى به شهادت رسيد در خراسان و افغانستان و آذربايجان و ارمنستان و باد كوبه و بخارا و سمرقند هر پسرى به دنيا آمد او را يحيى يا زيد نام نهادند .
يحيى و زيد به قتل رسيدند ولى صدها هزار نفر نظير زيد و يحيى به وجود آمدند . اين است طبيعت جنبش مكتبى كه رهبر آن براى حق و تنها براى خدا به شهادت مىرسد ولى ، اين خود موجب مىشود كه رشد اين جنبش صد برابر افزايش يابد . « كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ » « * »
زنجيرى كه يحيى را با آن به بند كشيده بودند به مبالغ هنگفتى خريد و فروش مىشد و انقلابيهاى خراسان براى تبرّك ، هر تكّهء آن را به صورت نگين انگشترى درآورده بودند .
ابو مسلم خراسانى چهار سال پس از شهادت يحيى در خراسان به صحنه آمد ، شعار وى اين بود :
« ما خواهان انتقام خون يحيى هستيم . 4 »
يحيى كشته شد ولى ابو مسلم به نام او ارتشى از موالى گرد آورد و قاتلان يحيى و تمام كسانى را كه در ارتش شكست دهندهء يحيى شركت داشتند به قتل رساند . هزاران نفر به اتهام پيوستن به جنبش ضد يحيى كشته شدند . يحيى به خاك سپرده شد و مزار 5 او اوّلين زيارتگاه علنى جنبش مكتبيها به شمار مىآيد .
( * ) بقره 260 ، مثل آن‌كه مالش را در راه خدا انفاق كند همانند دانه‌اى است كه از يك دانه هفت خوشه برويد و در هر خوشه صد دانه باشد .