آشنايى با تاريخ تمدن اسلامى ( فارسي ) — الصفحة ٢٨

فصل اول : دانش در تمدن اسلامى

حاصل اين تشويقهاى معنوى و تلاشهاى پيوستهء مسلمانان فرهنگ و تمدن اسلام بود كه هم علم و ادب و هنر را به اوج رساند و هم دانشمندانى بس بزرگ را به جهان علم تقديم داشت .

تفصيل اين مطلب موضوع فصل حاضر است كه در چارچوب عناوين زير مورد بحث قرار مىگيرد :

- جايگاه دانش در اسلام ،

- مقام والاى دانشمندان ،

- هدفهاى علمى و آموزشى در تمدن اسلامى ،

- نهادهاى علمى و آموزشى در تمدن اسلامى ،

- جامعهء مشترك المنافع علمى در تمدن اسلامى .

1 . جايگاه دانش در اسلام

براى تبيين جايگاه دانش در اسلام ، آشنايى با ديدگاه قرآن كريم و نيز رسول خدا ( ص ) و پيشوايان راستين اسلام ( ع ) ، ما را به واقعيت امر هر چه نزديك‌تر خواهد ساخت .

1 - 1 . دانش در نگاه قرآن

حقايق قرآنى زير ما را به جايگاه دانش در اين كتاب شريف رهنمون مىگردد :

1 . قرآن كريم خود يك كتاب يعنى « سمبل دانش » است :

ذلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ . ( بقره : 2 )

اين كتاب كه در حقانيت آن هيچ شك و ترديدى وجود ندارد ، راهنماى پرهيزكاران است .

2 . نخستين آيهء نازل شده بر پيامبر ( ص ) وى را به خواندن فرمان مىدهد :

اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ . ( علق : 1 - 5 )

بخوان به نام پروردگارت كه بيافريد ، آدمى را از لختهء خونى بيافريد . بخوان و پروردگار تو ارجمندترين است . خدايى كه به وسيلهء قلم آموزش داد . به آدمى آنچه را كه نمىدانست بياموخت .