تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — الصفحة ١٣٦

فصل چهارم : علوم گياهى

7 . درختان وحشى كه ميوهء آنها قابل‌استفاده نيست . مانند « گازمارچ » يا گز ، « 1 » « سپستان » « 2 » و « شاه‌بلوط » ؛ « 3 »

8 . گياهانى كه گل‌هايشان مورد استفاده قرار مىگيرد ، همچون « نسترن » ، « 4 » « نيلوفرآبى » « 5 » و « بيدمشك » ؛ « 6 »

9 . گياهانى كه برگ‌هاى آنها مورد مصرف است ، مانند « آزاد درخت » ، « 7 » سرو و زربين درخت ؛

10 . گياهانى كه پوست و ريشهء قابل‌استفاده دارند ، نظير : « بِهِن » ، « 8 » ديودار و « سورنجان » ؛ « 9 »

11 . گياهانى كه‌بن آنها ( ريشه ، غده ، پياز و ريزوم ) قابل استفاده است ، مانند پياز و سلجم يا شلغم ؛

12 . گياهان روغنى كه از آنها روغن مىگيرند ، همچون « ياس زنبقى » « 10 » و « بالسان » « 11 » يا بالم ؛

13 . گياهانى كه انواع صمغ‌ها را از آنها مىگيرند ، نظير « افيون » ، « 12 » « انذروت » ، « 13 » كهربا ( عنبر زرد ) و نيل .

ابوحنيفه دينورى : كتاب النبات وى ازجمله آثار ارزنده آن سال‌هاست . اين كتاب بر دو بخش است : پاره اول واژه‌شناسى عربى در موضوعاتى است كه كم و بيش با گياهان ارتباط دارد . و پاره دوم آن نيز در كاربرد گياهان و نام‌هاى مترادف گياهان است . وى در بخش اول و همچنين در فصل‌هايى از اين كتاب ، از برخى رستنىها نام مىبرد : قارچ‌ها و گياهانى كه در رنگرزى و عطرسازى به‌كار مىروند و نيز گياهان داراى صمغ ، گياهان قابل‌استفاده در دباغى

( 1 ) . Tamarix . ( 2 ) . سپستان ( Cordia myxa L ) داراى ميوه‌اى با لعاب دارويى است كه در تهيه چسب نيز از آن استفاده مىكنند . ( 3 ) . Casanea Sativa Mill . ( 4 ) . Rosa . ( 5 ) . Nymphaea . ( 6 ) . Salix aegyptica . ( 7 ) . ميوه و دانه‌هاى آزاد درخت يا چريش ( Melia Azadaracha L ) خاصيت حشره‌كشى دارند . ( 8 ) . Centaurea behen . ( 9 ) . Colchicum . ( 10 ) . Jasminum Sambac . ( 11 ) . به ماده رزينى از گياه « Abies balsama » گويند كه در كانادا مىرويد . ( 12 ) . Opium . ( 13 ) . Sarcocolla .