تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — الصفحة ١١٦
بيمارى چشم
اما نسخهء ديگر : ماش پوست‌كنده به وزن بيست درهم ، اناردشتى ، گلنار و اقاقيا ، همه را مخلوط كرده و بر جاى آسيب‌ديده بمالند كه دارويى بسيار مؤثر است . « 1 »
بيمارى چشم
بيمارى چشم
ابوعلىسينا در كتاب سوم قانون ، در تشريح بيمارىهاى چشم به‌تفصيل سخن گفته است كه به برخى از نكات آن اشاره مىكنيم :
براى هر نوع بيمارى چشم ، گونه‌اى از علاج به‌كار مىرود . دستورهاى عمومى در معالجه چشم به چند شكل است :
1 . پاكسازى كه در آن بايد علاج ورم را نيز در نظر داشت ؛
2 . تغيير دادن مزاج و به اعتدال برگرداندن ؛
3 . معالجه و به‌هم آوردن جوش و دمل با دارو ؛
4 . پاكسازى چشم از مواد ، كه يا از راندن ماده « 2 » و يا از دوشيدن چشم است ؛
5 . دوشيدن چشم با داروهاى اشك‌آور ؛
6 . تبديل مزاج با داروهاى ويژه ؛
7 . علاج گسستگى پيوند با داروهايى كه اندكى خشكىآور و دور از گزش باشند .
در بيمارىهاى چشم از ماده ، بايد غذاى بيمار را اندك كرد . او بايد چيزى بخورد كه خلطآور باشد و از هر خوراك بُخارزا و ديرهضم نيز بپرهيزد . اگر مادهء آسيب‌رسانِ به چشم از عضوى مىآيد ، مىبايد آن عضو را رگ زد . چنانچه ماده از حجاب خارج به چشم مىآيد ، بر پيشانى بادكش گذاشته شود و اگر گرمى داشت ، بايد از ضدگرمى ( مانند پوستهء خربزه ) و اگر سرد بود ، از ضد سردى ( همچون زاج سفيد ) استفاده گردد . براى رفع چشم درد ابتدا رگ‌هاى سباتىزده مىشود و سپس رگ‌هاى اطراف سر . اگر رگ‌زنى در قسمت جلوى سر باشد ، در انتقال دادن مواد ، سودمندتر است و اگر در قسمت عقبى باشد ، در جذب‌كردن مواد بهتر خواهد بود .
( 1 ) . همان ، ص 516 و 517 . ( 2 ) . در توضيح « راندن ماده » آمده است : اگر بيمارى چشم از پرشدن مادهء ناباب بود ، بايد ماده را اول از بدن پاكسازى نمود و مغز را تخليه كرد و آنگاه ماده را از راه بينى و رگ‌هاى چشم - مانند رگِ ريزشگاه‌ها - بيرون آورد .