آثار اسلامى مكه و مدينه ( فارسي ) — الصفحة ٣٠٤

مساجد فتح يا مساجد خندق

6 - مسجد عمر

مسجد ديگر از مساجد هفتگانه ، كه پايين‌تر از مسجد سلمان واقع است ، مسجد عمر مىباشد . به نوشتهء برخى از محقّقان ، تا قرن نهم هجرى و حتى پس از آن ، تا يك صد و اندى سال پيش ، نشانى از اين مسجد در منابع ديده نشده است . همو احتمال قريب به يقين داده كه مسجد اندكى قبل از سال 1303 قمرى ساخته شده باشد . « 1 » مساحت مسجد عمر 123 متر مربع است .

7 - مسجد قبلتَيْن

مسجد قبلتين - متعلق به طايفهء بنوسلمه - از مساجد بسيار قديمى در غرب مدينه و در نزديكى چاه معروف اين شهر ، « بئر رومه » است كه به دليل ارتباط آن با تغيير قبله ، بايد زمان بناى آن ، در دو سال نخست هجرى باشد . اين مسجد بدانجهت كه در ميان طايفهء بنوسلمه بوده ، به نام « مسجد بنىسلمه » نيز مشهور است .

مسألهء تغيير قبله در 15 شعبان سال دوم هجرت ( يا بنا به قول ديگر 15 رجب آن سال ) روى داد . تا پيش از آن ، مسلمانان به سوى بيت‌المقدس نماز مىخواندند . آنچه سبب تغيير قبله شد ، طعنهء يهوديان بر مسلمانان اين بود كه شما قبله نداريد و به قبلهء ما نماز مىگزاريد ! اين طعنه ، سبب آزردگى رسول خدا صلى الله عليه و آله و مسلمانان گرديد .

نكتهء ديگر آن بود كه تاريخ بناى كعبه ، بسيار پيش از بيت‌المقدس بوده و آيهء إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبارَكاً . . . « 2 » كه حكايت اين قدمت را داشت ، نشان مىداد كه كعبه بيش از بيت‌المقدس سزاوار قبله بودن است .

به هر روى ، پس از درخواست و دعاى رسول خدا صلى الله عليه و آله ، تغيير قبله اعلام گرديد تا مسلمانان از لحاظ روحى آسوده خاطر شوند . خداوند مسألهء تغيير قبله را ضمن آيات

( 1 ) المدينة المنورّه تطوّرها العمرانى ، ص 197 ( 2 ) آل عمران : 96