تاريخ احمدشاهى ( فارسي )
- المؤلف: محمود الحسينى بن ابراهيم جامى
- الوفاة: قرن 12
- القسم: مصادر التاريخ والجغرافيا
- الناشر: عرفان - تهران
فهرس الكتاب
- فهرست مندرجات
- مقدمهء مصحّح
- مهم‌ترين ويژگىهاى سبكى اين كتاب از قرار زير است :
- 1 - وصف
- 1 - 1 - وصف ميدانهاى جنگ .
- 1 - 2 - وصف بهار و نوروز در خطبه‌هاى هر سال از سالهاى حكومت احمد شاه .
- 1 - 3 - وصف باران هندوستان
- 1 - 4 - وصف قلعه قلات .
- 2 - سجع و موازنه
- 3 - كاربرد آيات و احاديث و جملات عربى
- 4 - جايگاه شعر در نثر تاريخ احمدشاهى
- [ ديباچه ]
- در بيان تصنيف اين كتاب مستطاب و سبب تأليف اين نسخه سعادت انتساب
- ذكر شمّه‌اى از نسب اين برگزيدهء درگاه حضرت ذو الجلال بر سبيل اختصار و اجمال
- گفتار در بيان شمه‌اى از طغيان نادر شاه و ذكر مجملى از بدايت احوال اين خديو خداگاه و كيفيت هلاك شدن آن پادشاه جفاكيش به‌دست مستحفظان و كشيكچيان بارگاه خويش
- در بيان طلوع آفتاب سلطنت و اقبال و سطوع نيّر سپهر عظمت و جلال به عون و عنايات حضرت ذو الجلال از مشرق سعادت و كمال به طريق اختصار
- [ وقايع سال اول ]
- در بيان رسيدن رايات نصرت‌شعار به دار القرار قندهار و شرح جلوس حضرت جهانبانى بر تخت فيروزبخت مملكت‌ستانى و وقايع سال اول جلوس ميمنت مأنوس مطابق سنه 1160 هجرى موافق سال توشقان‌ئيل تركى
- در بيان مخالفت و ياغيگرى جماعت بريجى و ترينى و تعيين شدن محبت خان و مانو خان درّانى از درگاه ظلّ سبحانى به تنبيه آن بدمستان بادهء غرور و نادانى و متفق گرديدن آنها به ارباب بغى و عصيان و ظهور نمك‌حرامى از نور محمد غلزايى و رفقاى وى
- در بيان وقوع محاربه فيما بين لشكر ظفرپيكر سلطانى و جنود مخالفان طوايف درّانى و ظفرياب شدن ملازمان ركاب خاقانى بر سالكان مسالك نادانى
- در بيان فتح قلعهء قلات رزانت‌سمات به تائيدات خالق الارض و السّماوات بر روى مجاهدان موكب ظفركوكب فيروزىرايات نصرت‌آيات
- در بيان فتح قلاع غزنين كابل و پيشاور به نيروى اقبال خديو دادآور
- در بيان توجه موكب ظفرانتساب به صوب پنجاب و مسخر شدن آن مملكت به‌دست بندگان ركاب خاقان مالك‌رقاب
- در بيان ايلغار نمودن خاقان مؤيد اقبال‌مند به‌سمت سرهند و مسخر شدن آن [ قلعهء ] سپهرآثار به نيروى بازوى بهادران ظفرپيوند
- در بيان محاربات خاقان ممالك‌ستان با احمد شاه پسر محمد شاه ، پادشاه هندوستان و به قتل درآمدن قمر الدين خان وزير آن سركار و وقوع مصالحه فيما بين آن‌دو پادشاه عالىمقدار و ديگر صادرات آن زمان ميمنت‌آثار
- [ وقايع سال دوم ]
- وقايع سال سعادت‌اشتمال دوم مملكت‌آرايى اين فرازندهء لواى جهانگشايى مطابق سال لوىئيل تركى موافق سنهء هزار و صد و شصت و يك هجرى
- در بيان نهضت پادشاه ثرياجناب به صوب مملكت پنجاب و ذكر معاودت آن حضرت به دار القرار قندهار بعد از بند و بست امور آن ديار
- [ وقايع سال سيّم ]
- وقايع سال سيّم جلوس خاقانى مطابق سال سلان‌ئيل تركى موافق سنهء 1162 هجرى
- شرح شمه‌اى از احوال جماعهء بلوچيه
- در بيان طغيان على شاه در ممالك خراسان و كيفيت كشته شدن اولاد نادر شاه به تيغ ستم آن حكمران
- ذكر محاربه على شاه با برادر كوچكش ابراهيم خان و گرفتار شدن او به تقدير ملك منان
- در بيان نشستن شاهرخ ميرزا بر اريكه فرمان‌روايى ايران و وقوع محاربه فيما بين او و ابراهيم خان و ديگر وقايع آن زمان
- در بيان نفاق امراى خراسان با شاهرخ شاه و گرفتار شدن اين والاجاه به‌دست امراى جفا دستگاه و جلوس مير سيد محمد متولى بر اريكهء سلطنت و نابينا شدن شاهرخ شاه به ايما و اغواى آن سيد بىمروت
- در بيان گرفتار شدن مير سيد محمد متولى مشهور به شاه سليمان و جلوس شاهرخ شاه بار دوم بر سرير فرمان‌فرمايى ممالك ايران
- شرح شمه‌اى از احوال يوسف على خان و گرفتارى مير سيد محمد مشهور به شاه سليمان
- ذكر ورود شاهزادهء خورشيدكلاه تيمور شاه از ولايت مشهد به درگاه آسمان‌جاه و سرافراز شدن ملّا گل محمد بايرى به خدمت خزانه‌دارى و منصب امين الملكى و خطاب خانى
- در بيان ورود لقمان خان برادرزادهء خاقان گيتىستان از ولايت ايران و شرح شمه‌اى از خوارق عادات پادشاه روشن‌ضمير كامران و به ياسا رسيدن اشرف توخى با برادر تيره‌اخترش اللّه يار خان
- در بيان مخالفت محبت خان در ولايت بلوچستان و ذكر عزيمت خاقان ممالك‌ستان به آن مكان و فتح حصار استوار مستنگ و پناه آوردن محبت خان به درگاه خديو سپهراورنگ
- در بيان ورود مير علم خان از ولايت كثير الفسحت خراسان به درگاه عرش اشتباه پادشاه عالم و عالميان و كامياب شدن مومى اليه و تفضلات و تفقدات اين فرمان‌فرماى ممالك جهان و ذكر ديگر صادرات و سانحات آن زمان
- [ وقايع سال چهارم ]
- وقايع سال چهارم كشورگشايى مهر سپهر كامكارى مطابق سال ايت‌ئيل تركى موافق سنهء 1163 هجرى
- ذكر مشورت نمودن خاقان ممالك‌ستان با امراى علو القدر سمو المكان در خصوص عزيمت به سمت مملكت كثير الفسحت خراسان و ملاحظه فرمودن سان عساكر نصرت‌مآثر ظفرتوأمان
- ذكر ارتفاع رايات عاليات به جانب ولايت هرات و محاربهء بهادران موكب جهانگشا با امير خان عرب ميش‌مست حاكم آن‌جا
- ذكر حركت شاهرخ شاه از بلدهء فاخرهء مشهد به عزم امداد امير خان و روگردان شدن مير علم خان از سعادت ملازمت اين آستان سپهربنيان و شرح مخالفت اسماعيل خان خوافى با شاهرخ شاه و پناه آوردن به اين درگاه آسمان‌جاه
- در بيان مستاصل شدن امير خان سردار هرات و التجا آوردن مومى اليه با اعزه آن‌جا به درگاه آسمان‌سمات
- در بيان ورود رؤساى ولايت تركستان به ركاب سعادت انتساب ظفرتوأمان و اظهار شكوه و شكايت از دست رحيم خان اتاليق بخارا و مأمور شدن مخلص خان فوفلزيى به محافظت اهالى آن‌جا
- در بيان مأمور شدن انزله خان نسقچىباشى به كمك اسماعيل خان حاكم خواف و از هم پاشيدن سلك جمعيت شاهرخ شاه به ميامن اقبال شاهنشاه حميده‌اوصاف
- ذكر ارتفاع رايات شاهنشاه مويّد به صوب بلدهء مشهد و كيفيت بغى ورزيدن و محصور شدن اهالى آن حصار محكم و مشيّد
- در بيان محاربه بهادران ظفرفرجام با اهالى آن ارض فيض‌مقام و بشارت دادن حضرت امام رضا عليه السلام به شاه حق‌آگاه سكندراحتشام و خمود نايرهء رزم و پيكار به موجب ارشاد آن بزرگوار و ذكر ديگر وقايع آن ايام ميمنت‌آثار
- در بيان نهضت موكب منصور به جانب خبوشان و نيشابور و اطاعت نمودن رؤساى الكاى مزبور بعد از وقوع محاربات موفور و به تسخير درآمدن ولايت سبزوار به نيروى بازوى غازيان نصرت‌شعار و معاودت پادشاه مؤيد كامكار به‌سمت دار القرار قندهار
- [ وقايع سال پنجم ]
- وقايع سال فرخنده‌فال پنجم جلوس ميمنت‌مأنوس اين زينت‌افزاى اريكهء شهريارى مطابق سنهء هزار و يكصد و شصت و چهار هجرى نبوى موافق سال سعادت‌اشتمال قوىئيل تركى
- ذكر محاربهء خاقان ممالك‌ستان با مير منوى پسر قمر الدين خان وزير پادشاه هندوستان و شكست يافتن مومى اليه از بهادران موكب منصور و مسخّر شدن ولايت سراسر نزهت لاهور و التجاى مير منوى مزبور به درگاه آسمان‌جاه و سرافراز گشتن او به تفقدات بىغايات شاهنشاه
- در بيان معاودت شاهنشاه صاحب‌توكل به‌سمت دار السلطنهء كابل و كيفيت صادرات آن زمان و ذكر سوانح ممالك خراسان
- در بيان قضاياى تركستان
- در بيان توجه موكب نصرت‌پرور خديو آفاق به عزم قشلاق به‌سمت الكاى پيشاور
- [ وقايع سال ششم ]
- وقايع سال ششم كشورگشايى اين زيبندهء اورنگ فرمان‌روايى مطابق سنهء 1165 هجرى موافق سال پيچىئيل تركى
- در بيان نهضت موكب ظفرپرور از الكاى پيشاور و رسيدن خبر طغيان خان خانان به مسامع پادشاه معدلت‌گستر و ايلغار نمودن سپاه نصرت‌آثار به دار القرار قندهار و وقوع رزم و پيكار و به ياسا رسيدن آن باغى مخالفت‌شعار
- ذكر به هم خوردگى دولت شاهزاده احمد پسر محمد شاه پادشاه هندوستان و وقوع مخالفت و نفاق فيما بين او و امراى سموّ المكان
- تتمهء احوال عماد الملك و مراجعت او بىنيل مقصود از ملك سورجمل‌جات و ديگر واقعات آن اوقات و نشاندن عماد الملك عالم‌گير را بر تخت سلطنت هندوستان و دستاق ساختن او پسر محمد شاه پادشاه را به زندان
- در بيان حدوث نفاق ميانهء امراى پراتفاق اعراب و اكراد خراسان كه مضاد دولت خداداد خديو آفاق‌ستان بودند
- در بيان ظهور مخالفت اهالى قندوز و لشكر كشيدن مخلص خان به سر ايشان و به اطاعت درآمدن آن جماعت و رحلت نمودن مخلص خان
- [ وقايع سال هفتم ]
- وقايع سال هفتم سلطنت خاقانى مطابق سنهء 1166 هجرى موافق تخاقوىئيل تركى
- ذكر طغيان مير علم خان در مملكت خراسان و رسيدن آن خبر به درگاه خديو جهان و جهانيان
- [ وقايع سال هشتم ]
- وقايع سال هشتم جهان‌آرايى اين مهر سپهر سرورى مطابق سنهء 1167 هجرى موافق سال استائيل تركى
- ذكر تفويض ولىعهدى و نيابت سلطنت به شاهزادهء خورشيد طلعت والاجاه تيمور شاه و ارتفاع رايات عظمت و شان به جانب مملكت خراسان
- در بيان فتح قلعه تون به تائيدات قادر بيچون
- در بيان كيفيت محاصرهء مشهد
- فرار مير علم خان
- در بيان گرفتارى مير علم خان
- ذكر التجاى شاهرخ شاه به درگاه آسمان‌جاه و به تصرف درآمدن ولايت مشهد و ذكر ديگر وقايع و صادرات آن ولايت
- [ وقايع سال نهم ]
- وقايع سال نهم سلطنت خاقانى مطابق سنه 1168 هجرى موافق تنگوزئيل تركى
- ذكر تفويض تاج و تخت سلطنت ايران به شاهرخ شاه و وقوع انواع مراحم و مكارم خاقانى دربارهء آن والاجاه
- ذكر ملتجى شدن عباسقلى خان حاكم نيشابور به درگاه پادشاه مويد منصور
- ذكر انحراف اسماعيل خان حاكم خواف از جادهء انقياد اين شهريار حميده‌اوصاف
- در بيان عزيمت خاقان قدسىنژاد به‌سمت ولايت استرآباد
- در بيان مستاصل شدن اسماعيل خان زنگنه از صدمات سطوت بهادران موكب ظفرطنطنه و در آمدن او از در انابت و استيمان به وسيلهء شفاعت برخوردار خان
- در بيان تعيين عمّال اخلاص‌شعار به‌جهت دفترخانهء مباركهء سعادت‌آثار و ذكر عزيمت شهريار كامكار به‌سمت دار القرار قندهار
- ذكر ورود پادشاه والاجاه تيمور شاه به دار القرار قندهار حسب الفرمان واجب الاذعان شاهنشاه كامكار و عزل و نصب بعضى از حكّام ولايات بر سبيل اختصار
- ذكر طرح بناى والاى اشرف البلاد احمد شاهى و برپا شدن آن اساس استوار به يمن معمارى همت علياى شاهنشاهى
- ذكر شكار فرمودن خاقان مالك‌رقاب و كيفيت پناه آوردن تغلى به آن جناب
- [ وقايع سال دهم ]
- آغاز سال سعادت‌اشتمال دهم جلوس خاقانى ، مطابق سال سچقان‌ئيل تركى ، موافق سنهء هزار و يكصد و شصت و نه هجرى و رسيدن اخبار فسادانگيزى غازى الدين خان از مملكت هندوستان
- در بيان نهضت رايات عاليات از معمورهء اشرف البلاد احمد شاهى به عزيمت استيصال كفرهء سراپا تباهى
- در بيان مأمور شدن خان جان خان سردار سپاه ظفرتوأمان به تنبيه گردن‌كشان ممالك تركستان
- ذكر داخل شدن خاقان ظفرقراول به شهر دار السلطنهء كابل
- شرح ترخيص ايرج خان ، ايلچى پادشاه هندوستان به اتفاق قلندر خان سفير اين آستان سپهربنيان و نقل نامهء خاقان ممالك‌ستان كه سعادت خان منشىباشى به پادشاه هندوستان نوشته و ذكر سوانح ديگر كه در آن اوقات به ظهور پيوسته
- ذكر تلطّفات خاقان مويد كامكار درباره رعاياى بلاد و امصار و احداث باغات و عمارات با تزئين بر معابر و مسالك مسافرين و متردّدين
- رسيدن خبر فتح خان جان خان سردار از ولايت تركستان و مطيع و منقاد شدن طايفه قطغان به ضرب شمشير غازيان
- شرح نهضت الويهء ظفرنشان از دار الملك كابل به جانب هندوستان
- در شرح ورود مسعود جنود فتح‌اثر و نزول فيض‌شمول وفود نصرت‌پيكر به الكاى پيشاور
- ذكر وفات شاهزاده ديان در ايام اقامت اعلام ظفر علامت در الكاى پيشاور
- ذكر انتهاض موكب ظفرپرور از الكاى پيشاور و شرح صادرات و واردات عرض راه و وقوع فتوحات گوناگون به تفضلات إله
- در بيان ورود رضا قلى خان ايلچى پادشاه هندوستان به اتفاق قلندر خان درّانى و گذشتن مكتوب پادشاه هند از نظر فيض‌اثر خاقانى
- در بيان ورود موكب مسعود به قصبهء سون‌پت و وقوع آويزش فيما بين چرخ‌چيان نصرت‌نشان و افواج هندوستان و هزيمت يافتن آن باطل‌پژوهان و شرح ديگر سوانح آن سعادت‌توأمان
- ذكر ورود پادشاه والاپايگاه عالم‌گير شاه به درگاه آسمان‌جاه و مفوض شدن سلطنت هندوستان به آن والاجاه و دخول خاقان والانژاد به شهر شاه جهان‌آباد
- در بيان مخاطب شدن شاهزادهء خورشيدسيما تيمور ميرزا به خطاب تيمورشاهى و ذكر تفويض سلطنت ممالك موضوعه هندوستان به آن برگزيده عنايات الهى
- ذكر انسلاك صبيهء رضيهء عالم‌گير شاه والاجاه در سلك پرده‌آرايان سرادق شاهزادهء تائيد سپاه تيمور شاه
- در بيان رسيدن خبر اجتماع كفرهء فجره در موضع متهرا به ايماء و اغواى سورجمل ضلالت‌انتما و ذكر مأمور شدن سپاه نصرت‌فال به استيصال آن جماعهء ضال و ظفرياب شدن سپاه اقبال و به اهتراز درآمدن رايات عاليات به قصد تنبيه سورجمل‌جات و نگارش ديگر صادرات و فتوحات آن اوقات
- [ وقايع سال يازدهم ]
- وقايع سال يازدهم جلوس ميمنت‌مأنوس مطابق سنهء ميمونهء اودئيل تركى و معاودت خاقان ممالك‌ستان از ولايت هندوستان و ذكر ديگر سوانح آن زمان نصرت‌نشان
- در بيان عزل حاجى جهان فوفلزيى از خدمت مدرسى شاه تائيد سپاه تيمور شاه و سرافراز شدن ملّا فيض اللّه خان برادر قاضى ادريس خان پيش‌نماز به معلمى آن خديو والاجاه
- در بيان سوانح ممالك تركستان و مأمور شدن نواب خان الكوزيى به سردارى آن مكان و ذكر عزيمت بندگان اعلىشاهى ظل اللهى از دار السلطنهء كابل به جانب اشرف البلاد احمد شاهى
- در بيان سوانح ممالك وسيع المسالك هندوستان و به قتل درآمدن عالم‌گير شاه به تيغ ستم غازى الدين خان و ذكر ورود طايفهء مرهته به ولايت مزبور و رسيدن آسيب چشم‌زخم به غازيان مويد و منصور و معاودت شاه خورشيد كلاه تيمور شاه از دار السلطنهء لاهور
- [ وقايع سال دوازدهم ]
- وقايع سال فرخنده‌فال دوازدهم فرمان‌فرمايى اين لشكركش عرضهء جهانگشايى مطابق سنه 1171 هجرى نبوى موافق سال پارس ئيل تركى
- شرح كيفيت مخالفت نصير خان بلوچ حاكم بلوچستان و ورود پادشاه خورشيدكلاه تيمور شاه از الكاى پيشاور به درگاه عرش‌بنيان
- در بيان نهضت اعلى حضرت ظل اللهى از دار السلطنهء كابل به جانب اشرف البلاد احمد شاهى و ذكر ديگر صادرات آن اوقات
- در بيان عزيمت خاقان ممالك‌ستان به جانب ولايت بلوچستان و وقوع محاربات نمايان فيما بين سپاه اقبال و نصير خان و ظفرياب شدن ملتزمان موكب نصرت‌نشان بر گروه مخالفان
- در بيان برآمدن طايفه بلوچيه از سنگر خود به عزم شبيخون و مغلوب شدن آنها به نيروى بازوى بهادران ظفرمقرون و ذكر اشتعال نيران حرب و جدال ميان مخالفان و سپاه اقبال و تسخير درآمدن سنگرهاى آن فئهء وخامت‌مآل
- ذكر امان‌خواه شدن مادر نصير خان با رؤساى معتبر بلوچستان و التجاى او به درگاه عرش‌بنيان و كيفيت سرافراز شدن نصير به عنايات نامتناهى ظل اللهى و نهضت اعلى حضرت قدرقدرت به‌سمت اشرف البلاد احمد شاهى
- [ وقايع سال سيزدهم ]
- آغاز سال سعادت‌اشتمال سيزدهم جلوس خاقانى مطابق سنهء 1172 هجرى موافق سال توشقان‌ئيل تركى و ذكر نهضت خاقان ممالك‌ستان به جانب ولايت هندوستان
- در بيان رسيدن اخبار فتنه‌انگيزى طايفهء مرهتهء ضلالت‌شعار و كيفيت تسلط يافتن آنها بر جميع امرا و راجهاى نامدار و شرح پرخاش نمودن آن گروه باطل‌پژوه ضال با نجيب خان روهيله در ولايت سكرتال و ذكر عزيمت خاقان بلنداقبال به عزم استيصال آن جماعت وخامت‌مآل
- در بيان ذكر اجتماع كفرهء شقاوت‌آثار به عزم رزم و پيكار بهادران موكب ظفرشعار
- در بيان نورآگين شدن حوالى سرهند از ميامن نزول موكب جاه و جلال و رسيدن سپاه مرهته به ده فرسخى معسكر و ذكر ديگر سوانح و صادرات آن زمان سعادت‌مآل
- در بيان صف‌آرايى پادشاه مويد اقبال‌مند و ملاحظه فرمودن سان عساكر نصرت‌مآثر ظفرپيوند
- در بيان نهضت موكب جهانگشا از منزل بوريا و عبور نمودن بار و بنه سركار و الا از درياى جمنا و وقوع محاربات موفور فيما بين قراولان موكب منصور و صاحباجى پتيل مقهور و ذكر رو آوردن امراى افغانيهء هندوستان به درگاه خاقانى و ورود اعلى حضرت ظلّ سبحانى به قصبهء لونى
- در بيان فراهم آوردن جنكوى وخامت‌آثار موازى دويست هزار سوار جرّار و مقابل شدن او بار دوم به سپاه ظفرشعار و اتفاق ورزيدن غازى الدين خان با آن كافر فاجر ضال و اشتعال يافتن آتش حرب و جدال به مرتبهء كمال و به قتل درآمدن دوتاپتيل لئيم در آن معركهء پر هول و بيم و انهزام جنكوى فتنه‌جو با ساير كفرهء وخيم
- در بيان تاراج شدن اموال و اسباب اهالى شهر وسعت‌بهر شاه جهان‌آباد به مقتضاى تقديرات خالق عباد
- در بيان محاربهء خاقان مويد كامكار با ملهار برگشته‌بخت و جنكوى تيره‌روزگار و به قتل درآمدن پانزده هزار نفر از آن گروه ضلالت‌شعار در ميدان حرب و پيكار و ذكر ديگر وقايع آن زمان ميمنت آثار
- [ وقايع سال چهاردهم ]
- وقايع سال سعادت اشتمال چهاردهم جهانگشايى اين لشكركش عرصهء عالم‌آرايى موافق سنهء هزار و يكصد و هفتاد و سه هجرى مطابق سال لوىئيل تركى
- در بيان تسخير قلعهء ثابت خان و ذكر ديگر صادرات آن زمان
- در بيان ظهور خرق عادت از خديو مويد كشورگشا و عبور اردوى كيهان‌پوى و الا از دريا
- در بيان سبب استيصال باهوى فتنه‌پرور در ميان سنگر و مشوره‌نمودن او با رؤساى لشكر در باب جنگ ميدان صاحب قران ممالك‌ستان و اتفاق نمودن تمامى آن كفركيشان بر عقيده و رأى او و ظهور صورت مشورهء آن جماعت روسياه بر مرآت باطن الهام مواطن پادشاه دين‌پناه
- در بيان صف‌آراستن خديو زمان و شهريار دوران ، شاه درّ دران آفاق‌ستان به عزم رزم كفرهء ضلالت‌بنيان
- در بيان تيب‌آرايى باهوى فتنه‌جوى وخامت‌مآل ، به عزم حرب و جدال غازيان مويّد دشمن‌مال
- در بيان آغاز شدن ولولهء فتنه و غلغلهء آشوب در عرصهء جنگ به‌طور فرنگ
- در بيان پرواز نمودن طايران بانهاى شورافزا در عرصهء رزم و هيجا
- در بيان اشتعال نيران جنگ از طرفين به برق‌دستى تفنگچيان رعدآهنگ
- در بيان زور آوردن سپاه مخالف بر توپخانهء سركار و مأمور شدن دستهء هميشه كشك به مدافعهء اعداى تيره‌روزگار و حمله‌آور شدن افيال كوه‌تمثال از صفوف آن فئهء ضال بر سپاه اقبال و روگردان شدن آن عفاريت جبال مثال از ضرب دست بهادران ظفراشتمال
- ذكر مأمور شدن حاجى عطايى خان و حاجى كريم داد خان باميزيى و رسول خان قوللر آقاسى سركار تيمور شاه ، به كمك سرداران جانب ميمنه
- در بيان زور آوردن كفرهء فجره به شجاع الدوله و نجيب الدوله از طرف مسيره و مأمور شدن خان جان خان سردار به امداد آن بهادران شهامت‌آثار
- در بيان رسيدن سپاه تازه‌دم به كمك كفّار سراپا فتنه و حمله آوردن آن گروه مخذول بار ديگر به غازيان جانب ميمنه و مأمور شدن محمود خان قوللر آقاسى به امداد غازيان ظفر طنطنه
- ذكر تعيين حسن خان الكوزيى به كمك شاه ولى خان باميزيى
- [ وقايع سال پانزدهم ]
- آغاز سال پانزدهم جهان‌آرايى شاهنشاه تائيدسپاه و شرح مفوّض شدن دارايى مملكت هندوستان به عالىگهر پسر عالم‌گير شاه و ذكر معاودت آن برگزيدهء ذو الجلال به صوب مستقر جاه و جلال
- ذكر سوانح ممالك تركستان
- ذكر تفويض دارايى ممالك موضوعهء خراسان به پادشاه والاجاه تيمور شاه و مرخص شدن آن والادودمان از درگاه عالم‌پناه
- در بيان عزيمت خاقان ممالك‌ستان به جانب ممالك وسيع مسالك هندوستان و انهزام كفرهء ضلالت‌نشان به نيروى بازوى اين برگزيدهء ملك منّان
- در بيان رايت‌افراختن شاهنشاه هفت كشور به عزم رزم و پيكار كفرهء برگشته‌روزگار تيره‌اختر و وزيدن نسيم فتح و ظفر بر پرچم علم نصرت‌پيكر و به قتل درآمدن شصت هزار نفر از آن گروه ضلالت‌پرور
- رسيدن خبر محبوسى درويش على خان بيگلربيگى هرات به درگاه آسمان‌جاه شاهنشاه قدسىصفات
- ذكر تسخير خطهء جنت‌نظير كشمير به حسن كوشش نور الدين خان بنى عم وزير ، در سال فرخنده‌فال شانزدهم جلوس اين برازندهء اورنگ و سرير و به ياسا رسيدن سكهه جيون ضلالت‌تخمير
- در بيان فسادانگيزى چرته سنگ برگشته‌روزگار و مأمور شدن سپاه نصرت‌شعار به استيصال آن كافر شقاوت‌آثار و وقوع محاربه فيما بين او و غازيان فيروزىنشان و ذكر ديگر صادرات و واردات آن زمان
- [ وقايع سال‌هفدهم ]
- وقايع سال فرخنده‌فال قوىئيل تركى مطابق سنهء هزار يكصد و هفتاد و هفت هجرى ، موافق سال هفدهم جلوس ميمنت‌مأنوس
- در بيان مأمور شدن خان جان خان سردار به تنبيه فسادانديشان كفرهء ضلالت‌شعار و نهضت حضرت اعلى شاهى به صوب اشرف البلاد احمد شاهى و رفتن جنود قاهره به تأديب عنايت هزاره
- در بيان رسيدن آسيب عين الكمال به خان جان خان سردار از كفرهء ضلالت‌شعار به مقتضاى گردش روزگار و توجه خاقان ممالك‌ستان به‌سمت مملكت وسيع الفسحت هندوستان و معاودت آن حضرت به تائيدات ملك‌منّان
- [ وقايع سال هيجدهم ]
- گزارش وقايع سال هيجدهم از فرمان‌فرمايى شاهنشاه دوستان‌نواز اعداگداز و نگارش صادرات و واردات اين سال ميمنت‌آغاز بر سبيل اجمال و ايجاز
- ذكر ارتفاع الويهء عظمت و جهان‌پناهى به‌سمت اشرف البلاد احمد شاهى و رسيدن اخبار فسادانگيزى درويش على خان ، به مسامع ايستادگان پايهء سرير خلافت‌مصير ظل اللّهى
- در بيان كيفيت عزل شاه ولى خان وزير از منصب جليل القدر وزارت خديو آفاق‌گير به تقدير رب قدير و سرافراز شدن او به خلعت سپهسالارى و بىاختيار گشتن مشار اليه از مال و منال پادشاهى به‌جهت تنبيه و آگاهى
- ذكر تفويض صاحب‌اختيارى امور دين و دولت به خان سمو المكان ملّا ادريس خان قاضى سپاه ظفرصولت
- در بيان عزيمت خاقان كشورستان به‌سمت ولايات نزهت‌نشان هندوستان
- ذكر سوانحى كه در ايام قشلاق سرهند به ظهور رسيده
- [ وقايع سال نوزدهم ]
- وقايع سال فرخنده‌فال تخاقوىئيل تركى مطابق سنهء ميمونهء هزار و يكصد و هفتاد و نه هجرى موافق سال نوزدهم فرمان‌فرمائى اين زيبندهء اريكهء شهريارى
- در بيان وفات قاضى ادريس خان پيش‌نماز و مدار المهام شهريار گردن‌فراز
- در بيان محاربهء سپاه نصرت‌شعار با كفار برگشته‌بخت تيره‌روزگار و وزيدن نسيم فتح و ظفر بر پرچم علم فيروزىپيكر
- ذكر ورود اين برازندهء اورنگ ظل اللّهى به اشرف البلاد احمد شاهى و شرح آمدن شاه خورشيدكلاه تيمور شاه به ركاب ظفرانتساب شاهنشاهى
- در بيان انعقاد انجمن دامادى پادشاه خورشيدكلاه تيمور شاه بر سبيل ايجاز و اجمال
- [ وقايع سال بيستم ]
- نگارش سوانح سال بيستم جلوس ميمنت‌مأنوس
- نهضت خاقان ممالك‌ستان به جانب مملكت هندوستان
- [ وقايع سال بيست و يكم ]
- نگارش وقايع سال بيست و يكم لشكركشى اين رايت‌افراز عرصهء دشمن‌كشى به تاريخ بيستم ماه شوال سنهء 1181 هجرى موافق سال خجسته‌مآل تنگوزئيل تركى
- ذكر معاودت خاقان ممالك‌ستان از راه دار الامان ملتان و به ياسا رسيدن على محمد خان خوگيانى صوبه‌دار آن مكان
- در بيان مآل حال مير خوش فسادانديش و ذكر عاقبت كار درويش شقاوت‌كيش
- ذكر انحراف مزاج وهاج پادشاه آفاق و شفا يافتن آن حضرت به معالجهء فضل و كرم حكيم على الاطلاق
- بيان ظهور كرامات و ذكر شمه‌اى از خوارق عادات اين خديو روشن‌ضمير قدسىصفات
- [ وقايع سال بيست و دوم ]
- وقايع سال فرخنده‌فال بيست و دوم جلوس ميمنت‌مأنوس در سنهء 1182 هجرى مطابق سچقان‌ئيل تركى
- ذكر ارتفاع الويهء خاقان ممالك‌رقاب به‌سمت مملكت پنجاب و معاودت آن حضرت به هم‌عنانى تائيدات حضرت رب الارباب
- [ وقايع سال بيست و سوم ]
- نگارش وقايع سال فرخىاشتمال بيست و سوم جلوس سعادت‌مآل و گزارش برخى از صادرات و واردات احوال موكب اقبال بر سبيل ايجاز و اجمال
- ذكر تفويض منصب وزارت به شاه ولى خان باميزيى وزير سابق
- ذكر نهضت اعلى حضرت ظل اللّهى به‌سمت اشرف البلاد احمدشاهى و ورود پادشاه خورشيدكلاه تيمور شاه به درگاه آسمان‌جاه
- [ وقايع سال بيست و چهارم ]
- ذكر چگونگى وقايع سال بيست و چهارم كشورگشايى اين فرمان‌فرماى ممالك جهان و كيفيت ارتفاع الويهء عظمت و شان به‌سمت مملكت خراسان
- در بيان محصور شدن اهالى مشهد مقدّس و وقوع محاربات فيما بين نصر اللّه ميرزا و بهادران موكب بندگان اقدس و ذكر ديگر صادرات و سانحات آن اوقات خجسته ساعات
- در بيان محاربه غازيان فيروزىنشان با على مردان خان و به قتل درآمدن مشار اليه به شگرف‌كارى اقبال خاقان ممالك‌ستان
- [ وقايع سال بيست و پنجم ]
- ذكر سوانح سال بيست و پنجم اريكه‌آرايى خديو مويد بىهمال بر سبيل ايجاز و اجمال
- ذكر انعقاد انجمن دامادى شهزاده‌هاى والاجناب بلنداقبال شاهزاده پرويز و شاهزاده شهاب به سبيل اختصار و اجمال
- ذكر اشتداد عارضه دماغ شاهنشاه ايوب طاقت صبرشعار و شرح ورود پادشاه تائيدسپاه تيمور شاه حسب الامر والد ماجد بزرگوار و تبيين شمه‌اى از فسادانگيزى شاه ولى خان نكوهيده‌اطوار
- [ وقايع سال بيست و ششم ]
- وقايع سال كدورت اشتمال بيست و ششم خاقانى مطابق 1186 هجرى موافق سال لوىئيل تركى
- ذكر ارتحال شاهنشاه كامكار از تنگناى دنياى ناپايدار به ساحت وسعت آثار « جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ » *
- شرح جلوس شهزادهء ثريامكان شاهزاده سليمان بر اريكهء شاهنشاه خلد آشيان به اغوا و اغواى شاه ولى خان
- در بيان ورود نعش مقدس شاهنشاهى به اشرف البلاد احمد شاهى
- ذكر بىقرارى شاه تائيدسپاه تيمور شاه از استماع قضيهء هايله شاهنشاه عليين آرامگاه و شرح ارتفاع الويهء عظمت و جهان‌پناهى از ولايت هرات به‌طرف اشرف البلاد احمد شاهى
- در بيان شمه‌اى از صفات حميده و اوصاف پسنديدهء خاقان عرش‌آشيان
- نمايه
- 1 . فهرست آيات و احاديث و اقوال
- 2 . فهرست اشعار و امثال و حكم
- 3 . فهرست لغات و تركيبات
- 4 . فهرست جنگ‌افزارها
- 5 . اصطلاحات ديوانى - نظامى - ادارى
- 6 . فهرست اقوام و طوايف قبايل
- 7 . فهرست اشخاص و كسان و نكات مربوط به آن
- 8 . فهرست مكان‌ها