المعيار و الموازنة ( فارسي )
- المؤلف: أبو جعفر الإسكافي ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
- الوفاة: 240
- القسم: مصادر سيرة النبي والأئمة (ع)
- الناشر: نشر نى - تهران
فهرس الكتاب
- مقدمهء مترجم
- [ مقدمة ]
- سبب انحراف مردم از على ( ع ) ستيز و كينه و دشمنى قومى و تعصّب جاهلى است
- سخن در اثبات برترى على ( ع ) به دليل رواياتى كه از بزرگان اصحاب نقل شده است در قبال روايتى كه از ابن عمر بر خلاف آن نقل شده است ،
- مقايسه ميان گذشت و بزرگوارى امير المؤمنين على و سخت‌گيرى و تندخويى كسانى كه پيش از او بوده‌اند
- آنچه ميان امير المؤمنين على و كسانى كه با او بيعت و سپس مخالفت كردند ، گذشت و آنچه ميان ام المؤمنين ام سلمه و ام المؤمنين عايشه پيش آمد
- نقشه‌اى كه ام المؤمنين عايشه داشت و امّ المؤمنين ام سلمه كه درود خداوند بر او باد آن را نقض كرد
- نامهء ام المؤمنين ام سلمه ( ره ) به امير المؤمنين ، هنگام حركت طلحه و زبير و عايشه به بصره و خبر دادن او به على ( ع ) از حركت ايشان و فرستادن پسر خود عمر بن ابى سلمة را براى يارى دادن امير المؤمنين
- ذكر انواع مخالفان و ستيزگران با امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السلام
- سخن دربارهء آغاز بيعت ابو بكر و سخن او درباره مسائل روحى و شخصيت خويش
- روش انعقاد امامت به نظر مؤلف اين كتاب ، و توصيف چگونگى بيعت مردم با امير المؤمنين على عليه السلام كه اركان آن نيرومندتر و حجت آن بزرگتر و سبب آن استوارتر و راه و روش آن روشن‌تر بوده است
- عقد خلافت عمر فقط از سوى ابو بكر بود ، همچنان كه عمر روز سقيفه آن را براى ابو بكر قرار داد و هر يك آن را براى ديگرى دست به دست داد
- شتاب مردم پس از كشته شدن عثمان به بيعت با امير المؤمنين على و هجوم آوردن آنان و اصرارشان كه براى بيعت گرفتن دست بگشايد و ستايش ايشان او را كه فقط او متعين براى امامت و خلافت است ،
- خطبهء امير المؤمنين على بن ابى طالب به هنگامى كه خبر حركت طلحه و زبير و عايشه به سوى بصره به او رسيد و خبر دادن على از انديشه و فرجام كار آنان و داستان پارس كردن سگهاى منطقه حوأب بر عايشه و نگران شدن او
- استقبال صحابى بزرگ عمران بن حصين خزاعى « 2 »
- نامهء امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السلام به عثمان بن حنيف والى خود بر بصره پس از آنكه خبر صحيح حركت طلحه و زبير به او رسيد ، و فرمان دادن او به نيكوكارى و روش پسنديده ، و پاره‌اى از مكارم اخلاقى او با اصحاب جمل
- شرح و بيان برترى امام على بن ابى طالب عليه السلام بر همهء افراد بشر پس از انبياء و پيامبران ، به سبب جمع شدن ريشهء همه خويهاى پسنديده و همهء نكوييها در او كه در ديگران پراكنده است و بىنيازى او از ديگران و نياز ديگران به او
- برترى على عليه السلام از ديگران به سبب پيشى گرفتن او بر اسلام و گردن نهادن او بر آيين مسلمانى به هنگامى كه ديگران بتها را مىپرستيدند
- برخى از چشمه‌هاى حكمت كه از امير المؤمنين على عليه السلام نقل شده است
- تقسيم مخالفان على عليه السلام به سه گروه زيان كار نابوده شده
- فضيلت بنى هاشم به طور اعم و به خصوص على ( ع ) بر ديگر مؤمنان به سبب تحمل گرفتارى محاصرهء پيامبر ( ص ) در شعب ابو طالب كه سختى و گرفتارى آن به حد نهايت رسيد
- فضيلت على عليه السلام بر همه مؤمنان در مراتب پيكار و ميدانهاى جان‌فشانى در راه خدا
- بيان پاره‌اى از پرتوهاى رخشان انديشه و گفتار و تدبيرهاى ارزنده و صحيح علوى
- نمونه‌هاى رخشانى از دلايل رسا و نامه‌هاى تابناك و روش پسنديده و انديشهء درست و چاره‌انديشى روشن على عليه السلام
- خطبهء امير المؤمنين عليه السلام ، همين‌كه به او خبر رسيد كه روى گردانندگان از حق از بيعت با او خوددارى كرده‌اند ، و دعوت از آنان و گفتگوى با ايشان و عتاب با آنان در حضور مهاجران و انصار و ديگر مردم
- اجازه گرفتن عمار ياسر از امير المؤمنين عليه السلام كه با ابن عمر و محمد بن مسلمه گفتگو كند و سخن على عليه السلام درباره كسانى كه از همراهى با او خوددارى كردند
- خطبه امير المؤمنين عليه السلام پس از اينكه بزرگان اصحاب پيامبر ( ص ) به او خبر دادند كه طلحه و زبير با افراد بنى اميه كه در مدينه‌اند ، ديدار كرده و تصميم گرفته‌اند بيعت تو را بشكنند
- فرستادن امير المؤمنين ( ع ) پسر خود حسن ( ع ) و عمار ياسر را به كوفه براى بسيج كردن مردم آن شهر ، به هنگامى كه براى خاموش كردن فتنه طلحه و زبير و ام المؤمنين عايشه آهنگ رفتن به بصره كرد
- خطبه صحابى بزرگ عمار بن ياسر ، كه خداى مقامش را فراتر فرمايد ، ميان مردم كوفه و برانگيختن او ايشان را به پيوستن به امير المؤمنين عليه السلام
- خطبهء زيد بن صوحان عبدى ، كه خداى مقامش را فراتر دارد ، ميان مردم كوفه و ستودن او على عليه السلام را و برانگيختن او مردم كوفه را به پيوستن به على و فرمان‌پذيرى از او
- سخن حجر بن عدى ، كه خدا مقامش را فراتر دارد ، در ستايش امام حسن و برانگيختن مردم به پيوستن به امير المؤمنين عليه السلام و جهاد به همراه او
- نامهء امير المؤمنين على عليه السلام به كارگزاران خراج
- نامهء امير المؤمنين عليه السلام به كارگزاران خود ، هنگامى كه آهنگ جنگ با معاويه و پيروان تبهكار او را داشت
- برخاستن امير المؤمنين عليه السلام ميان مردم و رايزنى او با ايشان دربارهء حركت براى جنگ با معاويه و برانگيختن ايشان را به جنگ با شاميان ، پس از رسيدن عاملان و يارانى كه به آنان نامه نوشته بود كه به حضورش آيند
- فرود آمدن امير المؤمنين عليه السلام در مسير خود به شام كنار دير بليخ در رقّة و پايين آمدن راهب از دير خود به حضور آن حضرت و عرضه داشتن نامه‌اى كه آن را يكى از حواريون عيسى بن مريم ( ع ) نوشته بود و مژدهء برانگيخته شدن پيامبر عربى
- سخن صحابى گرانقدر عمار بن ياسر كه خداى مقامش را برتر فرمايد ، كه نشانى از اخلاص و تقرب جستن او به پيشگاه خداوند متعال است و نمودار جانبازى او در راه خدا و ستيز او با گروه سركش است
- برحذر داشتن امير المؤمنين عليه السلام از عادت كردن به دشنام دادن و نفرين كردن و ناخوشايند داشتن اين كه آنان دشنام دهنده و لعن‌كننده باشند
- خطبهء ابن عباس ميان مردم بصره و برانگيختن آنان به جنگ با معاويه پس از رسيدن نامهء امير المؤمنين عليه السلام كه خودش و لشكر بصره براى رفتن به شام به حضور آن حضرت بروند
- سفارش امير المؤمنين عليه السلام به زياد بن نضر حارثى ، هنگامى كه او را به فرماندهى پيشاهنگان سپاه خويش گماشت و به سوى شام گسيل فرمود
- نامهء امير المؤمنين عليه السلام به زياد بن نضر و شريح بن هانى ، پس از آنكه اختلاف آن دو به اطلاع او رسيد
- خطبهء ابن عباس ميان مردم عراق هنگام رويارويى آنان با شاميان در صفين و ستايش او از على عليه السلام و برانگيختن او مردم را به جنگ با معاويه و ياران او
- خطبهء على عليه السلام در سرزنش ياران خود كه در يكى از نبردهاى صفين نخست از برابر لشكر معاويه گريخته بودند و سپس بر آنها حمله برده و آنان را از جايگاه خود رانده و به گريز واداشته بودند
- گفتار امير المؤمنين ( ع ) به ياران خود هنگام عبور كردن از كنار گروهى از شاميان كه او را دشنام مىدادند
- متوجه كردن دلها به حق و حقيقت ، با ايراد پرتوهايى از گفته‌هاى ياران امير المؤمنين عليه السلام و گفته‌هايى از ياران معاويه كه بر چه عقيده‌اى بوده‌اند
- چگونگى رفتار على ( ع ) در جنگهاى خود با دشمنانش و سفارش و برانگيختن او يارانش را به هنگام نزديك شدن به دشمن براى پيشروى و جنگ
- سخن شهيد عقبه مرادى به روز جنگ صفين دربارهء پستى دنيا و گرانقدرى آخرت و تشويق مردم به جنگ با معاويه و سپاه او ، و رفتن او همراه گروهى از برادران ايمانى به آوردگاه و به شهادت رسيدن آنان كه خداى از همه‌شان خشنود باد
- فريب‌كارى عمرو عاص و معاويه در بامداد شبى كه به ليلة الهرير معروف است به برافراشتن قرآنها بر نيزه‌ها و فرياد برآوردن شاميان به فرمان آن دو ميان عراقيان كه ميان ما و شما كتاب خدا حكم باشد ،
- سخنان برخى از سران مردم عراق و سرداران سپاه امير المؤمنين على عليه السلام ، هنگامى كه شاميان ستمگر قرآنها را بر نيزه‌ها برافراشتند و با فريب و نيرنگ مدعى شدند كه از حكم قرآن فرمانبرى خواهند كرد و عراقيان فريب خوردند و گرفتار اختلاف شدند
- نامهء عقيل به برادر خود امير المؤمنين عليه السلام ، هنگامى كه در روزهاى پايان خلافت آن حضرت مردم كوفه از يارى دادنش خوددارى كردند « 1 »
- بازگشت امير المؤمنين عليه السلام از صفين به كوفه و گفتگوى او با عبد الله بن وديعهء انصارى و پرسيدن از او دربارهء گفتار مردم در مورد آنچه ميان على و معاويه گذشته است
- گفتگوى امير المؤمنين عليه السلام با صالح بن سليم و حارث بن شرحبيل به هنگام بازگشت از صفين و رسيدن او كنار كوفه
- جدا شدن سفلگان و گمراهان خوارج از قطب حق امير المؤمنين عليه السلام و اعلان آنان كه ياران على ( ع ) را كافر مىدانند و اعلان جنگ با او
- خطبهء امير المؤمنين عليه السلام در احتجاج با خوارج پس از اينكه از او جدا شدند و نخست ابن عباس را پيش آنان فرستاد سپس خود به او پيوست و به لشكرگاه آنان وارد شد
- رد كردن مؤلف برخى از حديثهاى دروغ پيروان خاندان ابو سفيان را دربارهء منزلت ابو بكر و عمر
- بيانى مختصر درباره پيوند برادرى كه رسول خدا ( ص ) ميان مهاجران و انصار برقرار فرمود و پيوند برادرى كه ميان خود و على عليهما السلام برقرار كرد
- حديث غدير كه ميان مسلمانان به حد تواتر رسيده است و قطعه‌اى از خطبه‌اى است كه پيامبر ( ص ) آن را در محل غدير خم ايراد فرموده است و ضمن آن منزلت على ( ع ) را در نظر خود براى مردم اعلام داشته است و او را نشانهء هدايت مردم و پناهگاه ايشان پس از رحلت خود دانسته است
- حديث منزلت و عطا كردن رسول خدا همهء موارد مقام و بلندى منزلت غير از مقام پيامبرى را به على ، و فقط مقام نبوت است كه به پيامبر ( ص ) پايان پذيرفته و على را در آن بهره نبوده است كه پس از رسول خدا ( ص ) هيچ پيامبرى نيست
- ابطال پاره‌اى از احاديث مجعول كه پيروان بنى اميه در شأن ابو بكر و عمر ساخته و پرداخته‌اند و آوردن برخى از فضائل درخشان امير المؤمنين كه از زبان فرخندهء پيامبر صادر شده است و خداوند آنها را به قلم همگان جارى ساخته است
- در اينكه امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السلام از لحاظ پارسايى و شكيبايى و عبادت از همگان برتر و در استفاده از زيورهاى اين جهانى از همگان خوددارتر و به هنگام سختى و در ميدان جنگ از همگان شكيباتر و در محراب مناجات و مقام عبادت از همگان عابدتر بوده است
- سخن دربارهء نمودارهايى استوار از برترى و بزرگى و فروخوردن خشم و صبر على ( ع )
- نمودارى از نمونه‌هاى شكيبايى و بردبارى آن حضرت در مورد حاسدان و دشمنان خود و متعرض نشدن به ايشان
- نمونه‌هايى از عفو و گذشت و چشم‌پوشى او از كسانى كه نسبت به او بدرفتارى و ستم كرده‌اند
- نمونه‌هايى از پرتو بخشش او بر تهيدستان و برگزيدن آنان را بر خود و خاندان پاك نهاد خود
- نمونه‌هاى درخشان از پارسايى و فروتنى او ، و گفتارش در وصف شيعيان كامل و ياران رسول خدا ( ص ) ، و ارزش جامه‌هايى كه از او بازماند
- ديدار امير المؤمنين در بصره از علاء بن زياد حارثى و گفتار آن حضرت با او و برادرش عاصم بن زياد
- وصيت امير المؤمنين عليه السلام هنگامى كه مشرف به رهايى از اين خانه رنج و اندوه و پيوستن به عرش برين گرديد
- نمونه‌هاى روشنى از دادگرى على عليه السلام نسبت به افراد خانواده و رعيت خود و برخى از گفتار و كردار او در كشيدن جانها به سوى خداوند متعال و رساندن حقوق به كسانى كه سزاوار آن بوده‌اند و مصرف آن در جاى خود
- رفتن ابو صالح به خانهء امير المؤمنين عليه السلام و آوردن خوراك براى او ، و گفتن او به ايشان كه شما با آنكه اميران هستيد ، چنين خوراكى به من مىدهيد
- برترى امام على بن ابى طالب عليه السلام پس از خاتم پيامبران از لحاظ علمى بر همگان و برترى او از همهء جهات بر همهء جهانيان و نمونه‌هايى از علوم او و خطبه‌هاى آن حضرت كه از جمله خطبه‌اى كه موسوم به زهراء است
- گفتار على عليه السلام در پاسخ يكى از يهوديان كه از او پرسيده بود : خداى ما از چه هنگام بوده است ؟
- سخن على عليه السلام در وصف اسلام و عظمت اركان آن
- سخن امير المؤمنين عليه السلام با نوف بكالى در ستايش پارسايان و تشويق پيروى و پيمودن راه ايشان
- گفتار امير المؤمنين عليه السلام در حذر كردن از دنيا و شيفته نشدن به روى آوردن آن و اندوه نخوردن بر پشت كردن آن
- گفتار آن حضرت در وصف دنيا ، هنگامى كه شنيد كسى آن را نكوهش مىكند
- گفتار آن حضرت در هدايت كردن خردمندان به سوى خداوند متعال و تشويق ايشان در اغتنام فرصت از روزگار و فزون ساختن آنان كردارهاى پسنديده را و اندوختن از متاع خانهء فانى براى روزى كه در آن مال و فرزندان سودى ندارد
- گفتار آن حضرت در آموزش دادن چگونگى درود فرستادن بر رسول خدا ( ص )
- گفتار على عليه السلام در تأكيد واجب بودن امر به معروف و نهى از منكر و جايز نبودن مدارا با منافقان و تبهكاران و سركشان
- گفتار آن حضرت در وصف امام عادل و بيان وظائف ويژهء او و آنچه كه براى او و بر عهده وى است و اين كه او حجت بر رعيت است و هرگاه از حق روى گرداند و از روش دادگرى گمراه شود ، مردم را بر او حجت است
- گفتار آن حضرت در طعنه زدن و نكوهش پاره‌اى از زاهدان نادان كه فقط به انجام برخى از عبادات مواظبت مىكنند و منزلت علماى ربانى را خوار مىشمرند
- گفتار آن حضرت درباره سرآغاز فتنه‌ها و ريشه انحراف از حق و حقيقت و شرع و شريعت
- گفتار آن حضرت دربارهء اكثريت پيروان باطل از حق‌جويان در بيشتر زمانها و اينكه گاهى اهل حق بر اهل باطل چيره مىشوند
- سخن درباره آنكه متكلمان كتابهاى خود و سخنوران و واعظان مجالس خود را به عموم سخنان امير المؤمنين على عليه السلام آراسته‌اند ولى آنها را به خود نسبت داده‌اند
- پاسخهاى امير المؤمنين عليه السلام به پرسشهاى ابن كوّاء دربارهء برخى از آيات قرآن كريم و دربارهء تنى چند از بزرگان اصحاب رسول خدا ( ص ) كه در دنبالهء سخن ، منزلت خود امير المؤمنين در پيشگاه پيامبر ( ص ) مطرح شده است