تاريخ الغيبة الكبرى ( تاريخ غيبت كبرى ) ( فارسي )
- المؤلف: السيد محمد الصدر ( مترجم : سيد حسن افتخارزاده )
- الوفاة: 1419
- القسم: مصادر سيرة النبي والأئمة (ع)
- الناشر: نيك معارف - تهران
فهرس الكتاب
- مقدّمهء مترجم
- تمهيد : [ گونه‌هاى غيبت حضرت مهدى ]
- - 1 - [ دوگونه بودن غيبت حضرت مهدى ع ]
- - 2 - [ تفسير دو غيبت ]
- - 3 - [ تفاوتهاى دو غيبت ]
- - 4 - [ اهميّت بيشتر غيبت كبرى در روايات ]
- - 5 - [ گروه‌بندى روايات دلالت‌كننده بر دو غيبت ]
- - 6 - [ رد برداشت غير اماميه از دو غيبت ]
- - 7 - [ رعايت سطح درك راويان در بيانات معصومين ع ]
- - 8 - [ پاسخ به پرسشهاى احتمالى ]
- - 9 - [ صحت برداشت اماميه از دو غيبت ]
- مقدّمه
- ويژگيهاى دوران غيبت كبرى
- نخستين ويژگى : قطع ارتباط كلّى
- ويژگى دوم : حاكميّت ظلم و جور در زمين
- ويژگى سوم : شدّت و وضوح امتحان الهى
- لغزشگاه نخست [ خواستها و تمايلات طبيعى ]
- لغزشگاه دوم : [ رويارويى با سختى در راه ايمان ]
- لغزشگاه سوم [ وجود شبهات در وجود پيشوا ]
- روش بررسى و دشواريهاى آن
- عوامل دشوارى بحث
- راه آسان‌سازى دشواريها
- دورنماى مباحث كتاب
- بخش اول تاريخ زندگى خصوصى حضرت مهدى عليه السلام
- فصل اوّل مفهوم اساسى غيبت حضرت مهدى عليه السلام
- طرح نخست : نظريّهء پنهانى جسم
- طرح دوم : نظريّهء پنهانى شخصيّت و عنوان
- [ سؤالات وارده و پاسخ آنها ]
- [ توضيح سه نكته ]
- فصل دوم وظيفهء اسلامى امام مهدى عليه السلام در دوران غيبت كبرى
- وظيفهء امام [ حاضر ]
- [ وظايف حضرت مهدى ع در دوره غيبت ]
- [ بررسى از ديدگاه نظريه اوّل ]
- [ شرايط اقدام حضرت مهدى ع به وظايف اجتماعى ]
- فصل سوم زندگى خصوصى حضرت مهدى عليه السلام
- امر اوّل : ازدواج حضرت مهدى ( ع ) و فرزند داشتن ايشان
- ديدگاه نخست : بر حسب قواعد و قوانين عمومى
- ديدگاه دوم : بر حسب اخبار و روايات
- امر دوم : مكان و جايگاه حضرت بقية اللّه در طول غيبت كبرى
- از ديدگاه قواعد عمومى
- از ديدگاه روايات
- امر سوم : نام فرزندان حضرت مهدى ( ع ) و محل سكونت و اعمال آنان
- امر چهارم : بنيانگذارى جامعهء نمونهء اسلامى در دوران غيبت كبرى ، توسط حضرت بقيّه اللّه ( ع )
- اشكالات وارد بر اين دو روايت
- فصل چهارم ديدار حضرت مهدى عليه السلام در دوران غيبت كبرى
- جهت اوّل : قواعد عمومى
- امر اوّل [ امكان ديدار حضرت ]
- امر دوم : كيفيّت رويارويى با آن حضرت
- امر سوم [ فايده ملاقات حضرت با مردم ]
- امر چهارم [ كيفيت حضور حضرت هنگام رؤيايى با ديگران ]
- جهت دوم [ از ديدگاه روايات ديدار و مشاهده ]
- امر اوّل [ تقسيم‌بندى روايات ]
- امر دوم : درباره اخبار و روايات ديدار
- امر سوم ديدار حضرت با عنوان حقيقى
- امر چهارم : برنامه‌هايى كه حضرت براى متوجه نشدن بينندگان براى خود تنظيم نموده .
- روشهايى كه حضرت [ براى ناشناس ماندن خود به كار مىبردند ]
- امر پنجم : اهداف عمومى حضرت از ديدار با مردم
- امر ششم : اهداف و مقاصد مخصوصى كه بر ديدار حضرت مترتب است
- امر هفتم : آيا افرادى وجود دارند كه امام زمان - عليه السلام - را با عنوان حقيقى خود ببينند
- فصل پنجم نامه‌نگارى حضرت مهدى عليه السلام با شيخ مفيد
- ديدگاه اوّل : بررسى بر طبق قواعد كلّى ، از جهت سند و مدلول
- امر اوّل : درباره سند اين دو نامه
- امر دوم : مدلول و محتواى اين دو نامه
- ديدگاه دوم : زمان و مكان صدور اين دو نامه
- ديدگاه سوم : بررسى اوضاع تاريخى زمان صدور اين دو نامه
- ديدگاه چهارم : ارائهء نصّ نامهء نخست
- ديدگاه پنجم : بررسى كلمات و مضامين نامه اوّل
- ديدگاه ششم : ارائه متن نامه دوم
- ديدگاه هفتم : بررسى محتواى نامهء دوم در ضمن چند نكته
- بخش دوم تاريخ انسانيت در دوران غيبت كبرى
- فصل اوّل بررسى و جداسازى روايات مربوطه و به دست دادن قواعدى كلّى براى فهم آنها
- جهت اوّل : بررسى اخبار و تشخيص اندازهء نياز ما به آنها
- جهات نقص در كتب تاريخى
- دشواريها و اشكالات
- نكتهء اوّل : اشكالات مربوط به سنديّت روايات
- امر اوّل : احتمال جعل و وضع
- امر دوم : نقل به معنى
- امر سوم : احتمال اشتباه راوى در حذف الفاظ روايت
- روش حل اشكالات مربوط به سنديّت روايات
- نكته دوم : مشكل دلالت
- منشأهاى غموض و پيچيدگى
- منشأ اول : رمزى بودن
- منشأ دوم : مصداقهاى متفاوت احاديث
- منشأ سوم : مجمل گويى احاديث
- منشأ چهارم : استبعاد نفسى برخى از پژوهشگران
- روش رهايى از دشوارى دلالت روايات
- [ حل ] چهارمين منشأ
- و امّا سه منشأ اوّل
- جهت دوم : اقسام روايات پيشگويى و تعيين اخبار اين بخش
- ديدگاه نخستين : اقسام روايات به اعتبار گذشته و حال و آينده ( نسبت به زمان ما )
- ديدگاه دوم : در پيرامون راويان اين احاديث
- گروه اوّل : محدثان عامّه
- گروه دوم : راويان شيعى
- ديدگاه سوم : انقسام روايات از جهت دلالت
- جهت سوم : قواعدى كلّى براى فهم روايات پيشگويى
- نظريّه اوّل : تمسّك به مدلول لفظى روايت
- نظريّه دوم : تأويل احاديث بر مبناى اصول اساسى اسلام
- فصل دوم وضعيّت فرد و جامعه از نظر تديّن و تعهّد اسلامى و رويدادهاى مربوط به آن ، طبق اخبار پيشگويى آينده
- جنبهء اوّل : [ بررسى مسير جوامع بشرى و انحرافات انسانى و نياز مردم به ظهور از لحاظ قواعد عمومى ]
- جهت نخستين : انگيزه و منشأ برنامه‌ريزيهاى الهى
- نكته اوّل : هدف آفرينش
- نكته دوم : برنامه‌ريزى هدف آفرينش
- نكته سوم : لزوم ايجاد زمينه‌هاى عبادت
- نكته پنجم : كيفيت تكامل فرد و جامعه
- نكته ششم : بحثى در كيفيت تكامل فرد و جامعه
- نكته هفتم : بررسى و شناخت عوامل طبيعى تربيت و ايجاد اخلاص
- جهت دوم : برنامه‌ريزيهاى الهى پيش از اسلام
- نكته اوّل : هماهنگى و همكارى اجمالى پيامبران در اين برنامه
- نكته دوم : دعوت انبياء در جهت تحقق حكومت جهانى عادل
- نكته سوم : عدم تحقق برنامه‌ريزى الهى در دوران پيامبران گذشته
- جهت سوم : برنامه‌ريزى الهى بعد از اسلام
- نكته اول : اسلام ، دين خاتم
- نكته دوم : [ عدم وجود شرط دوم در زمان پيامبر ]
- نكته سوم : بشارت پيامبر اسلام و ائمّه هدى به روز موعود الهى
- نكتهء چهارم : كيفيّت آماده‌سازى ذهن مردم براى روز موعود توسط حضرت مهدى ( ع )
- جهت چهارم : اهميّت رهبرى در برنامه‌ريزى الهى
- نكته اوّل : لزوم وجود رهبر در هر نهضت
- نكته دوم : اثبات شايستگى حضرت بقيّة اللّه ( عج ) در رهبرى نهضت جهانى
- مقدّمهء اوّل
- مقدّمهء دوم : دعوت پيامبر اسلام ، يك دعوت جهانى است
- نكته سوم : هماهنگى غيبت حضرت بقيّة اللّه ( عج ) با برنامه‌ريزى الهى
- جنبه دوم : [ نصوص و رواياتى گوياى ويژگيهاى آينده و خصوصيات مردم در پايبندى به دين ]
- جهت اوّل : اخبارى كه از مشكلات و سختيها و فساد و تبهكاريهاى زمانه به طور مطلق بحث مىكند
- قسم اوّل : رواياتى كه دلالت مىكند بر پر شدن زمين از ظلم و جور
- قسم دوم : رواياتى كه بر كثرت آشفتگيها و زيادتى درگيريها و نابسامانيها دلالت دارد .
- قسم سوم : رواياتى كه دلالت بر فرياد و اندوه مردم از سختيهاى زمانه و دلگيرى شديد از اوضاع و احوال مىكند .
- قسم چهارم : رواياتى كه بر وجود حيرت و سرگردانى در افكار و عقائد دلالت دارد .
- قسم پنجم : رواياتى كه دلالت بر وقوع هرج و مرج و آشفتگى مىكند .
- جهت دوم : اخبار و رواياتى كه دلالت مىكنند بر وقوع رويدادهاى معين و مخصوصى كه از ضلالت و گمراهى مردم به بار مىآيد .
- قسم اوّل : اخبارى كه دلالت بر پيدايش و گسترش جهل در جامعه اسلامى دارد .
- قسم دوم : رواياتى كه بر تشتت آراء و اختلاف انگيزه‌ها و خواسته‌ها و فزونى دعوتهاى باطله و مكتبهاى انحرافى دلالت دارد :
- قسم سوم : اخبارى كه دلالت مىكند بر اينكه مردم درباره خود حضرت مهدى اختلاف نظر پيدا مىكنند
- قسم چهارم : رواياتى كه بر انحراف حكام و فرمانروايان ممالك اسلامى [ دلالت دارد ]
- قسم پنجم : اخبار و روايات تمحيص و امتحان .
- قسم ششم : اخبارى كه از وقوع نمونه‌هايى از انحراف و تجاوز و گناه و پليدى در جامعه اسلامى خبر مىدهد :
- توضيح و برداشت از اين روايات
- بررسى روايات بر اساس روش سندى
- جهت سوم : اخبارى كه بر خوبى اوضاع و احوال دلالت دارند
- توجيهاتى پيرامون روايات جهت سوم
- اعتراضاتى بر روايات فوق
- فصل سوم وظيفهء راستين اسلامى در دوران غيبت كبرى
- جهت اوّل : پذيرش وجود و امامت حضرت بقيّة اللّه ( عج )
- جهت دوم : انتظار فرج
- نكتهء نخستين : مفهوم انتظار
- نكته دوم : ويژگيهاى منتظر
- نخستين عنصر : جنبه عقيدتى
- عنصر دوم : جنبه روحى و نفسانى انتظار
- عنصر سوم : جنبه رفتارى و عملى انتظار
- نتايج تحقق عناصر سه‌گانه انتظار
- نكته سوم : انديشه مهدويّت ، انگيزه‌اى براى تلاش هر چه بيشتر
- اشاعه‌دهندگان شبهه
- سه نكته در پاسخگويى به شبهه
- نكته چهارم : مفهوم انتظار نسبت به ادوار مختلف دعوتهاى الهى
- دورهء اوّل : دورهء پيش از اسلام
- دوره دوم : دوران بعد از اسلام تا آغاز غيبت صغرى
- دورهء سوم : دوران غيبت صغرى ( براى شيعيان اماميّه )
- دورهء چهارم : دوران غيبت كبرى ( دوره‌اى كه ما در آن به سر مىبريم )
- جهت سوم : پايبندى نسبت به تعاليم راستين اسلامى كه مىبايست پيش از ظهور انجام گيرد
- جهت چهارم : آيا در دوران غيبت كبرى بايد كناره‌گيرى را پيش گرفت و مبارزه منفى كرد
- نكته اوّل : بررسى و فهميدن عنوان مطلب
- نكته دوم : عزلت و جهاد در دورهء غيبت از ديدگاه قواعد عمومى
- جانب اوّل : احكام و دستورات اسلامى از نظر فقهى ، در زمينه كوشش و تلاش اجتماعى
- فوائد مترتب بر اجراى وظايف اجتماعى در دوران غيبت كبرى
- حرمت گوشه‌گيرى از جامعه
- وجوب بركنارى
- كناره‌گيرى جايز
- جانب دوم : گفتار در باب جهاد و عزلت
- نكتهء سوم : عزلت و جهاد در دورهء غيبت از ديدگاه روايات
- قسم اوّل : فتنه‌اى كه در آن نشسته بهتر از ايستاده است
- قسم دوم : عدم مشاركت در قتل
- قسم سوم : دستور خانه‌نشينى
- قسم چهارم : فرار از فتنه‌ها
- قسم پنجم : فرمان به صبر و پايدارى
- قسم ششم : دستور نگهدارى زبان در فتنه‌ها
- قسم هفتم : امر به تقيّه در دوران غيبت كبرى
- قسم هشتم : وجوب انتظار ظهور در تمامى لحظات
- جهت پنجم : فضيلت انتظار و منتظران و شكيبايان بر سختيها و تنگدستيها در عصر فتنه و انحراف
- ناحيهء اوّل : قواعد عمومى اسلامى مقتضى چه چيز مىباشند
- امر اوّل : ايمان به غيب
- امر دوم : تحمّل مشكلات و دشواريها
- امر سوم : پايدارى در برابر فريبها و نيرنگها
- امر چهارم : ايمان به حضرت مهدى عليه السلام و نتايج آن
- ناحيهء دوم : ويژگيهاى مؤمنان منتظر در روايات
- جهت ششم : بىارزشى و انحطاط مقام دشمنان حضرت مهدى ( ع ) در دوران غيبت كبرى و پيش از آن
- نكتهء اوّل : حدود مسئوليّت يك فرد [ در دوران غيبت ]
- نكتهء دوم : [ رابطه كاهش مسئوليت و قانون آزمايش و تمحيص ]
- نكتهء سوم [ شرح آخرين فقره روايت مربوطه ]
- بخش سوم شرايط و نشانه‌هاى ظهور
- فصل اوّل شرايط ظهور
- جهت اوّل : فرق شرايط با علائم
- جهت دوم : معنى و تعداد شرايط ظهور
- شرط اوّل : وجود طرح و برنامهء عادلانهء [ كامل ]
- شرط سوم : وجود ياران همكار و همفكر و پايدار در كنار آن رهبر واحد .
- جهت سوم : ارتباط شرايط ظهور با برنامه‌ريزى الهى
- نكتهء اوّل [ وجود برنامه‌ريزى الهى براى تحقّق روز موعود ]
- نكتهء دوم [ شرايط روز موعود ]
- جهت چهارم : برنامه‌ريزى ويژهء الهى براى ايجاد و پيدايش رهبر
- زمينهء اوّل : ايجاد شخص رهبر ؛
- زمينهء دوم : رشد و حركت تكاملى شايستگى رهبر
- نكتهء قابل توجّه
- فصل دوم نشانه‌هاى ظهور
- جهت اوّل : روش برخورد با روايات علائم و برداشت از آنها
- جهت دوم : معنى و اقسام علائم
- تقسيم اوّل
- تقسيم دوم
- جهت سوم : بررسى و حلّ اشكالات و اعتراضات وارد بر علائم ظهور
- جهت چهارم : تقسيم‌بنديهايى كلّى براى روايات علائم ظهور
- ناحيهء اوّل : ترتيب زمانى حوادث
- نكتهء اوّل : حوادثى كه تاريخ گوياى وقوع آنها است
- امر اوّل : انحراف رهبرى اسلامى پس از رسول خدا ( ص )
- امر دوم : اوضاع دولت بنى عبّاس
- امر سوم : سقوط حكومت بنى اميّه
- امر چهارم : اختلاف اهل مشرق و مغرب
- امر پنجم : قيام صاحب زنج
- امر ششم : جنگهاى صليبى
- امر هفتم : جنگ با تركها
- امر هشتم : فتح قسطنطنيّه
- نشانه‌هاى ديگرى كه تاكنون به وقوع پيوسته است
- اوّل : كشته شدن سيّد حسنى
- دوم : اختلاف بنى عبّاس در حكومت دنيوى
- سوم : روى آوردن پرچمهاى سياه از سوى خراسان
- چهارم : ظهور مغربى در مصر و سلطهء او بر شامات
- پنجم : وارد شدن تركها به جزيره
- ششم : وارد شدن رومىها به رمله
- هفتم : لجام گسيختن عرب و سلطه بر شهرهاى خود و خروج از سلطهء عجم
- هشتم : طغيان آب فرات و ورود آن به مغازه‌هاى كوفه
- نهم : بستن پلى كه كرخ را به شهر بغداد متّصل مىكند
- دهم : اختلاف دو گروه از عجم و ريختن خونهاى زيادى از دو طرف
- نكتهء دوم : نشانه‌هاى مشكوك الحدوث
- نكتهء سوم : نشانه‌هائى كه به خاطر دو علّت پيش تقدم و تأخّر آنها بر ظهور مورد شك و ترديد است .
- نكتهء چهارم : نشانه‌هائى كه يقين داريم مربوط به بعد از ظهور است
- ناحيهء دوم : تقسيم علائم از حيث وقوع طبيعى يا غير طبيعى آنها
- نكتهء اوّل : رويدادى طبيعى كه جنبهء اعجاز ندارد
- نكتهء دوم : آنهائى كه به منظور اقامهء حجّت و تكميل دليل بر معجزه استوار است
- نكتهء سوم : مواردى كه بر اقامهء معجزات دلالت مىكند بيشتر از آنچه كه قانون معجزات مقتضى آن است .
- امر اوّل : طول عمر دجّال ، بر اساس برداشت عمومى مردم از آن
- امر دوم : عباراتى كه گوياى جلوگيرى از دجّال است بطور اعجازآميز نسبت به ورود مكّه و مدينه .
- امر سوم : اختلاف زمان با آنچه كه الآن هست
- امر چهارم : دجال شخص مؤمنى را مىكشد و سپس زنده مىگرداند .
- امر پنجم : بزرگى الاغ دجال
- امر ششم : [ بيرون آمدن آتشى از سرزمين حجاز ]
- امر هفتم : آتشى كه از يمن خارج مىشود
- امر هشتم : به زودى فرات از روى گنجينه‌اى از طلا كنار خواهد رفت
- امر نهم : وقوع مسخ
- امر دهم : برگشت مرده‌ها به دنيا
- امر يازدهم : خروج خورشيد از مغرب
- امر دوازدهم : صيحه
- امر سيزدهم : فرو رفتن در بيداء
- جهت پنجم : بر شمردن ساير علامات و كوشش براى فهم آنها به صورت يك مجموعهء منظّم
- مبحث اوّل : بر شمردن علائم باقيمانده
- نكتهء اوّل : خروج پرچمهاى سياه از سوى خراسان
- نكتهء دوم : قتل نفس زكيّه
- امر اوّل : مقصود از نفس زكيّه
- امر دوم : آيا نفس زكيّه بين ركن و مقام كشته مىشود ؟
- امر سوم : انطباق اين روايت بر محمّد بن عبد اللّه بن الحسن بن الحسن بن ابى طالب ابو عبد اللّه ملقّب به نفس زكيّه
- نكتهء سوم : ظهور دجال
- امر اوّل : مقتضاى قواعد عمومى [ بودن خروج دجال ]
- امر دوم : صفاتى كه در كتب عامّه براى دجّال ذكر كرده‌اند .
- امر سوم : بررسى ويژگيهاى دجال
- نكتهء چهارم : ظهور سفيانى
- امر اوّل : اخبارى كه بر وجود و خصوصيّات او دلالت مىكند :
- امر دوم : [ مورد دلالت روايات ]
- امر سوم : [ امكان يك نفر بودن دجال و سفيانى ]
- نكتهء پنجم : ظهور يمانى
- نكتهء ششم : خروج يأجوج و مأجوج
- مبحث دوم : برداشتى كلّى از مجموعه علائم ظهور
- زمينهء اوّل : انحرافات عمومى دوران غيبت كبرى
- زمينهء دوم : آنچه دلالت بر مبارزه و مقاومت در مقابل انحرافات دارد .
- زمينهء سوم : علائمى كه جنبهء آگاهاندن الهى به صورت اعجاز ، از نزديك شدن ظهور دارد .