گزيده دانش نامه امير المؤمنين ( ع ) ( فارسى )
- المؤلف: محمد الريشهري ( تلخيص غلامعلى )
- الوفاة: معاصر
- القسم: مصادر سيرة النبي والأئمة (ع)
- الناشر: موسسه علمى فرهنگى دار الحديث ، سازمان چاپ و نشر - قم - ايران
فهرس الكتاب
- پيشگفتار
- مقدّمهء « گزيده »
- سپاس و تقدير
- بخش يكم : تبار امام على ( عليه السلام )
- فصل يكم : ولادت
- الف - نَسَب
- ب - پدر
- ج - مادر
- د - ميلاد
- ه - نام‌ها
- و - كنيه‌ها
- ز - لقب‌ها
- ح - سيما
- فصل دوم : پرورش
- فصل سوم : ازدواج
- الف - ازدواج با فاطمه عليها السلام
- ب - همسران على عليه السلام پس از فاطمه عليها السلام
- فصل چهارم : فرزندان
- بخش دوم : امام ( عليهم السلام ) على با پيامبر ( ص )
- فصل يكم : يارى پيامبر ( ص ) در تبليغ
- فصل دوم : شكستن بت‌ها
- نكته :
- فصل سوم : ايثار شگفت در شب هجرت
- فصل چهارم : نهايت جوان‌مردى
- الف - جنگ بدر
- ب - جنگ احُد
- فصل پنجم : به تسليم واداشتن دشمن
- الف - جنگ بنى نضير
- ب - جنگ بنى قُرَيظه
- فصل ششم : ضربهء سرنوشت‌ساز در جنگ خندق
- فصل هفتم : شجاعت و ادب در حُدَيبيّه
- فصل هشتم : تلاش سرنوشت‌ساز در جنگ خيبر
- فصل نهم : كوشش در فتح مكّة
- فصل دهم : پايدارى شگفت‌انگيز در جنگ حُنَين
- فصل يازدهم : جانشينى پيامبر ( ص ) در جنگ تَبوك
- فصل دوازدهم : چند مأموريت مهم
- الف - شكستن بت‌ها
- ب - اعلان برائت از مشركان
- ج - مأموريت به سوى يمن
- فصل سيزدهم : برخى از دعاهاى پيامبر ( ص ) براى امام ( ع )
- الف - خدايا ! براىمن ياورىاز خاندانم‌قرار ده ؛ على ، برادرم را
- ب - خدايا ! حق را داير مدار او قرار بده
- ج - خدايا ! هر كس او را دوست مىدارد ، دوستش بدار
- د - دعاى جامع پيامبر صلى الله عليه و آله براى امام عليه السلام
- فصل چهاردهم : عروج پيامبر ( ص ) از سينهء وصى
- بخش سوم : كوشش‌هاى پيامبر ( ص ) براى رهبرى على ( ع )
- درآمد
- موضع پيامبر ( ص ) در برابر آيندهء رسالت
- فرض نخست . سكوت در قبال آينده
- پيش‌فرض اوّل : احساس امنيّت و نفى هر گونه خطر
- پيش‌فرض دوم : بىاعتنايى نسبت به آينده
- فرض دوم . وا گذاردن آيندهء جامعه به تدبير امّت
- فرض سوم . تعيين سرنوشت و تصريح بر خلافت و ولايت
- مهم‌ترين تلاش‌هاى پيامبر ( ص )
- ( 1 ) : حديث روز هشدار
- ( 2 ) : احاديث وصايت
- ( 3 ) : احاديث وراثت
- ( 4 ) : احاديث خلافت
- ( 5 ) : احاديث منزلت
- ( 6 ) : احاديث امارت
- ( 7 ) : احاديث امامت
- ( 8 ) : احاديث ولايت
- ( 9 ) : احاديث هدايت
- ( 10 ) : احاديث عصمت
- ( 11 ) : احاديث علم
- ( 12 ) : حديث دوازده جانشين
- ( 13 ) : حديث سفينه
- ( 14 ) : حديث ثقلين
- ( 15 ) : حديث غدير
- ( 16 ) : آخرين تلاش‌ها
- 1 . نوشتن وصيّت
- 2 . تجهيز سپاه اسامه
- فصل يكم : احاديث وصايت
- الف - هر پيامبرى وصىاى دارد
- ب - وصىّ آدم عليه السلام
- ج - وصىّ نوح عليه السلام
- د - وصىّ موسى عليه السلام
- ه - وصىّ عيسى عليه السلام
- و - وصىّ خاتم پيامبران صلى الله عليه و آله
- 1 . وصى
- 2 . وصايت على عليه السلام از سوى خداست
- 3 . بهترينِ اوصيا
- 4 . سرور اوصيا
- 5 . اوّلين وصىّ خاتم پيامبران صلى الله عليه و آله
- فصل دوم : احاديث وراثت
- الف - وارث
- ب - وارث علم پيامبر صلى الله عليه و آله
- فصل سوم : احاديث خلافت
- الف - آيا جانشينى انتخاب نمىكنى ؟
- ب - جانشينى على عليه السلام به فرمان خداوند عز و جل
- ج - جانشين پيامبر صلى الله عليه و آله ، پس از او
- د - جانشين پيامبر صلى الله عليه و آله در حيات و پس از وفات او
- فصل چهارم : احاديث منزلت
- الف - حديث منزلت
- ب - تأكيدهاى پيامبر صلى الله عليه و آله بر حديث منزلت
- 1 . روز هشدار
- 2 . روز پيمان برادرى
- 3 . هنگام بستن درها
- 4 . فتح خيبر
- 5 . جنگ تبوك
- بحثى دربارهء حديث منزلت
- فصل پنجم : احاديث امارت
- الف - معناى اولو الأمر
- ب - امير پس از پيامبر صلى الله عليه و آله
- ج - امير نيكوكاران
- د - آغاز نام‌گذارى على عليه السلام به « امير المؤمنين »
- ه - اختصاص داشتن عنوان « امير المؤمنين » به على عليه السلام
- فصل ششم : احاديث امامت
- الف - امامت او از سوى خداست
- ب - امام پرهيزگاران
- ج - امام هر مؤمن ، پس از پيامبر صلى الله عليه و آله
- د - امام امّت
- فصل هفتم : احاديث ولايت
- الف - ولايت على عليه السلام ، ولايت خدا و پيامبر صلى الله عليه و آله است
- ب - على عليه السلام ، مولاى هر كسى است كه پيامبر صلى الله عليه و آله ، مولاى اوست
- ج - ولايت او ، از سوى خدا واجب شده است
- د - بركت‌هاى ولايت او
- فصل هشتم : احاديث هدايت
- الف - على عليه السلام راهنماست
- ب - على عليه السلام هماره بر هدايت است
- فصل نهم : احاديث عصمت
- الف - على عليه السلام با قرآن است
- ب - على عليه السلام با حق است
- ج - على عليه السلام روشنگر اختلافات امّت است
- فصل دهم : حديث غدير
- الف - واقعهء غدير
- بحثى دربارهء آيهء تبليغ
- ب - كامل كردن دين
- تحقيقى دربارهء « روزِ كامل شدن دين »
- 1 . روز غدير خم
- 2 . روز عَرَفه
- ج - تاج‌گذارى در روز غدير
- د - تبريك رهبرى
- ه - خاطرات ياران پيامبر صلى الله عليه و آله از ماجراى غدير
- 1 . ابو سعيد خُدْرى
- 2 . جابر بن عبد اللَّه
- 3 . زيد بن ارقم
- و - خاطرات امام على عليه السلام
- ز - احتجاج على عليه السلام
- ح - احتجاج فاطمه عليها السلام ، دختر پيامبر صلى الله عليه و آله
- ط - سوگند دادن‌هاى على عليه السلام
- ى - عيد غدير در اسلام
- فصل يازدهم : آخرين تلاش‌هاى پيامبر صلى الله عليه و آله براى تعيين جانشين
- الف - درخواست برگه و دوات
- ب - روانه كردن سپاه اسامه
- بحثى دربارهء آخرين تلاش پيامبر صلى الله عليه و آله
- بخش چهارم : امام على عليه السلام ، پس از پيامبرصلى الله عليه و آله
- فصل يكم : داستان سقيفه
- الف - انكار وفات پيامبر صلى الله عليه و آله « 1 »
- ب - آنچه در سقيفه گذشت
- ج - كسانى كه از بيعت با ابو بكر ، سر باز زدند
- د - سخن امام على عليه السلام پس از آگاهى از ماجراى سقيفه
- ه - هجوم به خانهء فاطمه عليها السلام ، دختر پيامبر صلى الله عليه و آله
- و - خوددارى امام عليه السلام از بيعت
- ز - اعتراض امام عليه السلام به نتيجهء اجتماع سقيفه
- ح - يارىخواهى امام عليه السلام از مهاجران و انصار
- ط - برخورد هشيارانهء امام عليه السلام با فتنه
- ى - بيعت امام عليه السلام پس از درگذشت فاطمه عليها السلام
- ك - انگيزه‌هاى بيعت امام عليه السلام پس از خوددارى
- 1 . بيم اختلاف
- 2 . بيم ارتداد
- 3 . بى ياور بودن
- 4 . اجبار
- ل - زمينه‌هاى موفّقيت سقيفه
- 1 - دشمنى قريش
- 2 - حسادت
- م - بيعت ابو بكر از ديدگاه عمر
- فصل دوم : روزگار عمر بن خطّاب
- الف - منزلت عمر در نزد ابو بكر
- ب - موضع امام عليه السلام در برابر خلافت عمر
- ج - مشورت عمر با امام عليه السلام در مشكلات
- نكته
- د - پذيرش آراى امام عليه السلام از سوى عمر
- فصل سوم : زمينه‌هاى خلافت عثمان
- الف - وصيّت عمر دربارهء جانشين
- ب - شايستگان خلافت از ديدگاه عمر
- ج - معلوم بودن نتيجهء شورا پيش از مشورت
- د - موضع امام عليه السلام در برابر نتيجهء شورا
- ه - بانگ غم
- تحليل وقايع شورا
- فصل چهارم : موجبات شورش بر عثمان
- الف - رفاه‌زدگى
- ب - گردش ثروت در ميان توانگران
- 1 . دادن امتيازات به بستگان
- 2 . دادن امتيازات به ديگران
- ج - باز گرداندن رانده‌شدگان پيامبر خدا صلى الله عليه و آله
- د - مجازات كردن مخالفانِ بدعت‌هايش
- تبعيد ابو ذر
- تحريف تاريخ در ماجراى تبعيد ابو ذر
- ه - موجبات شورش بر عثمان
- 1 . كتك زدن عمّار ياسر
- 2 . كتك زدن و كوچاندن عبد اللَّه بن مسعود
- فصل پنجم : شورش بر عثمان
- تحليلى دربارهء عوامل شورش عليه عثمان
- مقرّب ساختن طُلَقا « 1 »
- ريخت و پاش از بيت المال
- برخورد با آموزه‌هاى دين
- مشاوران نابكار
- 1 . معترضان و انقلابيون سنّت‌شناس و استوار انديش
- 2 . فرصت‌طلبان
- 3 . هم‌گامان فرصت‌طلب عثمان
- بخش پنجم : سياست امام على ( ع )
- ( 1 ) : سياست در دو مكتب
- سياست اموى
- سياست علوى
- اصلاحات علوى
- سياست علوى در رويارويى با انحراف‌ها
- سياست اصلاح ادارى و اقتصادى
- سياست اصلاح فرهنگى
- ( 2 ) : مبانى حكومت بر دل‌ها
- يك . سياست‌هاى ادارى
- 1 . صداقت در سياست
- 2 . حق‌مدارى
- 3 . قانون‌گرايى
- 4 . انضباط ادارى
- 5 . گزينش كارگزاران شايسته و توانمند
- 6 . تأمين نيازهاى اقتصادى كارگزاران
- 7 . توجه ويژه به نيروهاى مسلّح
- 8 . لزوم تشكيلات ناظر بر عملكرد كارگزاران
- 9 . پذيرش هديه ، هرگز !
- 10 . قاطعيت توأم با مدارا
- دو . سياست‌هاى فرهنگى
- 1 . توسعهء آموزش و پرورش
- 2 . تصحيح فرهنگ عمومى
- 3 . نقد ، آرى ! چاپلوسى ، هرگز !
- 4 . برخورد امام على عليه السلام با انتقادهاى ويرانگر
- 5 . حق‌گرايى ، نه شخصيت‌گرايى
- سه . سياست‌هاى اقتصادى
- 1 . ترويج فرهنگ كار
- 2 . توسعهء كشاورزى
- 3 . توسعهء صنعت
- 4 . توسعهء تجارت
- 5 . نظارت مستقيم بر بازار
- 6 . اخذ منصفانهء ماليات
- 7 . عدم تأخير در توزيع اموال عمومى
- 8 . لزوم بهره‌ورى همسان مردم از اموال عمومى
- 9 . تأمين نيازهاى اوّليهء زندگى براى همه
- 10 . ممنوعيت بخشش از اموال عمومى
- 11 . امتيازدادن به نزديكان ، هرگز !
- 12 . صرفه‌جويى در اموال عمومى
- چهار . سياست‌هاى اجتماعى
- 1 . عدالت اجتماعى
- 2 . پاسدارى از حقوق مردم
- 3 . توسعه آزادىهاى مشروع و سازنده
- 4 . مردمدارى
- 5 . حمايت از ستمديدگان
- 6 . تأسيس « بيت القصص ( صندوق شكايات ) »
- 7 . تلاش براى همدلى و وحدت جامعه
- پنج . سياست‌هاى قضايى
- 1 . گزينش بهترين‌ها براى تصدّى داورى
- 2 . تأمين نيازهاى اقتصادى قضات
- 3 . امنيت شغلى قضات
- 4 . رعايت آداب قضا
- 5 . نظارت دقيق بر عملكرد داوران
- 6 . وحدت رويّه قضايى
- 7 . تساوى همگان در برابر قانون
- 8 . جايگاه مصالح نظام اسلامى در صدور حكم
- شش . سياست‌هاى امنيتى
- 1 . تأسيس نظام اطّلاعاتى كارآمد
- 2 . تشنّج‌زدايى
- 3 . هوشيارى و زمان‌شناسى
- 4 . پرهيز از رعب‌آفرينى و وحشت گسترى
- 5 . قانون‌گرايى در برخورد با مجرمان
- 6 . مدارا با مخالفان سياسى
- هفت . سياست‌هاى نظامى
- 1 . اهتمام به آموزش‌هاىِ رزمى و سازماندهى سپاه
- 2 . تشكيل نيروى مخصوص
- 3 . تقويت روحيهء سپاه
- 4 . چاره‌انديشى نيرنگ‌آميز در جنگ
- 5 . اخلاق جنگ
- الف - آغاز به جنگ ، هرگز !
- ب - دعوت نكردن به جنگ
- ج - مصونيت سياسى فرستادگان دشمن
- د - اقامهء حجّت ، قبل از شروع جنگ
- ه - نيايش در هنگام جنگ
- و - شروع كردن جنگ در بعد از ظهر
- ز - رفتار نيك با بازماندگانِ دشمن
- هشت . سياست‌هاى بين المللى
- 1 . سياست‌هاىِ تداوم بخش حكومت
- 2 . سياست‌هاى تباهى و سقوط
- 3 . سياست‌هاىِ كارآمد بين المللى
- جمع‌بندى سياست‌هاى امام على عليه السلام
- ( 3 ) : دفاع كلّى از سياست‌مدارى امام على ( ع )
- فصل يكم : بيعت نور
- الف - تاريخ بيعت با امام عليه السلام
- ب - آزادى مردم در انتخاب امام عليه السلام
- ج - بى ميلى امام عليه السلام به حكومت « 2 »
- د - انگيزه‌هاى امام عليه السلام براى پذيرش حكومت
- ه - نخستين كسى كه بيعت كرد
- و - بيعت عمومِ مردم
- ز - روى گردانندگان از بيعت با امام عليه السلام
- فصل دوم : اصلاحات علوى
- الف - فرياد عدالت و پژواك آن
- ب - كنار نهادن كارگزاران عثمان
- ج - بازگرداندن ثروت‌هاى عمومى
- د - دشوارى پاره‌اى اصلاحات
- فصل سوم : سياست‌هاى ادارى
- الف - راستى در سياست
- ب - حق‌مدارى
- ج - قانون‌گرايى
- د - سازش‌ناپذيرى
- ه - برنامه‌ريزى و سازماندهى
- و - گزينش كارگزاران شايسته
- ز - به كار نگرفتن خائنان و ناتوانان
- ح - گشاده‌دستى در روزىِ كارگزاران
- ط - برگزيدن ديده‌بان براى مراقبت از كارگزاران
- ى - تشويق درست‌كار و تنبيه خطاكار
- ك - قاطعيت در برابر كارگزاران
- 1 . اشعث بن قيس « 1 »
- 2 . زياد بن ابيه
- ل . كنار نهادن كارگزاران خيانت‌پيشه
- م - كيفر دادن كارگزاران خيانت‌پيشه
- فصل چهارم : سياست‌هاى فرهنگى
- الف - توسعهء آموزش و پرورش
- ب - بازداشتن از برهم زدن سنّت‌هاى پسنديده
- ج - ستيز با سنّت‌هاى ناپسند
- د - انتقاد نه ستايش
- فصل پنجم : سياست‌هاى اقتصادى
- الف - تشويق به كار
- ب - آبادانى شهرها
- ج - توسعهء كشاورزى
- د - توسعهء صنعتى
- ه - توسعهء تجارى
- و - بازرسى مستقيم بازار
- ز - جلوگيرى از احتكار
- ح - سياست مالياتى
- ط - تقسيم برابر ثروت‌هاى عمومى
- توضيحى در بارهء چگونگى تقسيم درآمدهاى عمومى در صدر اسلام
- 1 . مصارف خاص
- 2 . مصارف عام
- ى - فراهم ساختن نيازمندىهاى ضرورى براى همه
- ك - حمايت از طبقه‌هاى پايين جامعه
- ل - اهتمام ويژه به يتيمان
- م - برتر نداشتن فرزندان و خويشان
- 1 . حسن و حسين عليهما السلام
- 2 . امّ كلثوم
- ن - پارسايى و احتياط در هزينه كردن از بيت المال
- فصل ششم : سياست‌هاى اجتماعى
- الف - به پا داشتن عدالت
- ب - پايبندى به حقوق
- ج - توسعهء آزادىهاى سازنده
- د - اهتمام به خشنود سازى مردم
- ه - مهربانى و دوستى با مردم
- و - ارتباط مستقيم با مردم
- ز - دورى از خشم
- ح - كمك به ستمديدگان
- ط - بنياد نهادن صندوق شكايات
- ى - كوشش در جهت اتّحاد جامعهء اسلامى
- فصل هفتم : سياست‌هاى قضايى
- الف - گزينش نخبگان براى داورى
- ب - تأمين مالى قضات
- ج - اهتمام به آداب داورى
- د - عزل قُضات متخلّف از رعايت آداب
- ه - مراقبت از قضاوت قُضات
- و - پرهيزاندن از قضاوت ستمگرانه و ناآگاهانه
- ز - داورى مستقيم امام عليه السلام
- ح - به پا داشتن حدود ، بر نزديك و دور
- ط - تسليم در برابر داورى
- فصل هشتم : سياست‌هاى امنيتى
- الف - اهمّيت امنيت
- ب - كسب اطّلاعات
- ج - اصلاح دشمنان
- د - سازش به همراه زيركى
- ه - كوچك نشمردن دشمن
- و - موقعيت‌شناسى در برخورد با دشمنان
- ز - پرهيزاندن از شكنجه
- ح - نرم‌خويى تا زمانى كه توطئه در كار نباشد
- ط - تبعيد توطئه‌گران
- فصل نهم : سياست‌هاى جنگى
- الف - اهتمام به آموزش‌هاى نظامى
- 1 . آموزش سپاهيان
- 2 . آرايش سپاه
- 3 . بهره‌گيرى از فرصت‌ها
- 4 . عقب‌نشينى تاكتيكى
- ب - تشكيل نيروهاى ويژه
- ج - اهتمام ويژه به نيروهاى مسلّح
- د - اهتمام به روحيهء سپاه
- 1 . تشويق
- 2 . شعار
- 3 . پرهيزاندن از گريز
- ه - نيرنگ
- و - اخلاق جنگ
- 1 . پرهيز از آغاز كردن پيكار
- 2 . مصونيت سياسى فرستادگان
- 3 . اقامهء حجّت ، پيش از نبرد
- 4 . نيايش به هنگام نبرد
- 5 . آغاز كردن نبرد بعد از ظهر
- 6 . خوش‌رفتارى با باقىماندهء دشمن
- فصل دهم : سياست‌هاى حكومتى
- الف - اسباب ماندگارى دولت‌ها
- 1 . برپا داشتن عدالت
- 2 . تدبير نيكو
- 3 . رفتار نيكو
- 4 . بيدارى و مراقبت از كارها
- ب - اسباب زوال دولت‌ها
- 1 . ستمگرى
- 2 . تدبير نادرست
- 3 . خودكامگى
- 4 . ضايع كردن اصول و مبانى
- ج - توصيه‌هايى در روابط اجتماعى - سياسى