كنوز الحكمة ( فارسى )
- المؤلف: احمد بن ابو الحسن النامقي الجامي ( احمد ژنده پيل ) ( شيخ احمد جام )
- الوفاة: 536
- القسم: الأخلاق والعرفان
- الناشر: پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى - تهران ( ايران )
فهرس الكتاب
- فهرست مطالب
- يادداشت ناشر
- ياد و سپاس
- مقدمه
- جامعه‌ى عصر شيخ
- جلوه‌هايى از نثر واعظانه و سنت مجلس‌گويى در كتاب « كنوز الحكمة »
- 1 . خطاب‌ها
- 2 . انذارها و تحذيرها
- 3 . خوداتهامى
- 4 . تكنيك كلامى
- 5 . گزيده‌گويى و سخن‌آفرينى
- 6 . ظرافت در كاربرد و تفسير و ترجمه‌ى آيات و اخبار
- 7 . بهره‌ورى از تمثيل ، حكايات و قصص
- معرّفى كنوز الحكمة
- جلوه‌هايى از نثر ادبى و نثر واعظانه و سنت مجلس‌گويى در كنوز الحكمة
- معرفى نسخه‌ها و شيوه‌ى تصحيح معرفى نسخه‌ها
- 1 . نسخه‌ى تربت جام :
- 2 . نسخه‌ى هرات
- 3 . نسخه‌ى « دانشگاه توبينگن » آلمان
- شيوه‌ى تصحيح :
- مقدمهء مصنّف
- باب اول در الهام ملهم
- فصل
- باب دوم [ وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها
- باب سوم در آفرينش هر چيزى و تعبيه‌هاى آن
- بيت
- بيت
- باب چهارم [ رزاقيت خداوند متعال ]
- باب پنجم [ توكل ]
- باب ششم [ رزق و روزى بىحساب ]
- بيت
- باب هفتم [ وسعت رزق ]
- باب هشتم [ متاع دنيا ]
- بيت
- بيت
- باب نهم [ تفويض امر به خدا ]
- باب دهم [ اجل ]
- باب يازدهم [ اخلاص در پرستش ]
- باب دوازدهم در دوستى و نياز و اعتقاد در فقر و فقرا و گوهر فقر و خاصّهء آن بر ديگر مخلوقات .
- بيت
- بيت
- باب سيزدهم در ازل و ابد
- شعر
- بيت :
- بيت
- باب چهاردهم فى النصيحة ، و الوصيّة
- باب پانزدهم در « اخلاص » ائمه اسلام ادام اللّه عزّ هم
- باب شانزدهم در علم معرفت
- باب هفدهم در بيان كردن علم ظاهر و باطن
- باب هژدهم در بيان علم‌ها و حقايق :
- باب نوزدهم در بيان علم سرّ :
- باب بيستم فرق ميان مدعى ناطقه و ساكته :
- توضيحات عرفانى در باب برخى آيات ، احاديث ، اخبار و اقوال مندرج در متن كنوز الحكمة
- بخش احاديث
- ص 2 س 20 ، و ص 59 س 19 ، و ص 121 س 25 ، « رأس كل خطيئة حب الدنيا » و « حب الدنيا رأس كل خطيئة »
- ص 8 س 2
- ص 10 س 16
- ص 10 س 20 ، اكثر منافق امتى ، قراؤها :
- ص 10 س 21 ، و ص 168 س 17 . رب عالم فاجر و عابد جاهل ؛ فاتقوا الفجار من العلماء و الجهال من العباد فانهم فتنة :
- ص 12 س 18 . من أحب قوما فهو منهم :
- ص 18 س 10 . القاضى ان اجتهد فاصاب فله عشرة اجور ، و ان اجتهد و اخطا فله اجر واحد :
- ص 18 س 13 للعاقل خصال يعرف بها : يعفو عن من ظلمه ، و يتواضع ممن دونه ، و يسابق الى البر : و اذا رأى خيرا يستبشر ، و لا يفارق الخوف ، و يتدبر ثم يتكلم . فاذا تكلم غنم ، و ان سكت سلم ، و اذا عرضت به فتنة اعتصم باللّه .
- ص 20 س 6 و ص 23 س 11 ، و ص 154 س 6 . تفكر ساعة خير من عبادة يوم و ليلة . و تفكر ساعة خير من عبادة سبعين سنة قيام لياليها و صيام نهارها و لا يعصى اللّه طرفة عين .
- ص 21 س 1 ، و ص 127 س 1 ذرة من اعمال الباطن خير من اعمال الظاهر كالجبال الرواسى :
- ص 25 س 18 ، و ص 138 س 17 . . . انى أنا اللّه لا إله الا انا ؛ من استسلم لقضائى ، و صبر على بلائى ، و شكر لنعمائى ، كتبته صديقا ، و بعثته يوم القيمة مع الصديقين . و من لم يستسلم لقضائى ، و لم يصبر على بلائى ، و لم يشكر لنعمائى ، فليختر ، الها سوائى :
- ص 26 س 14 من تشبه بقوم فهو منهم :
- ص 27 س 4 ، ص 55 س 18 ، و ص 65 س 16 الدنيا مزرعة الآخرة :
- ص 33 س 13 . قال رسول اللّه ( ص ) : حلالها حساب و حرامها عذاب :
- ص 33 س 25 : اذا اراد اللّه بعبد خيرا جعل فيه ثلاث خصال : فقها فى الدين ، زهادة فى الدنيا ، و بصره بعيوب الدنيا :
- ص 36 س 13 : لو كانت الدنيا عند اللّه تزن جناح بعوضة ما سقى كافرا منها شربة ماء :
- ص 42 س 7 : الرزق مقسوم مفروغ و هو آت بابن آدم على أى سيرة سار ؛ ليس تقوى متقى يزايده ، و لاجرم فاجرينا قصه :
- ص 42 س 14 : روزى رسول ( ص ) مر عبد اللّه عباس را گفت : اعلمك كلمات : احفظ اللّه يحفظك ، و احفظ اللّه تجده أمامك . و اذا سألت فاسئل اللّه و اذا استعنت فاستعن باللّه : فلو أن الامة ! اجتمعوا على أن ينفعوك لم ينفعوك لم ينفعوك الا بشىء كتب اللّه لك ، و لوا اجتمعوا على ان يضروك لم يضروك الا بشىء كتب اللّه عليك ؛ طويت الصحف و جف القلم :
- ص 44 س 3 : بزرگان دين ، و سالكان طريق حقيقت چنين گفته‌اند ، زمان ، و مكان ، و اخوان ، را در همه وقت‌ها نگاه بايد داشت ؛ تا از فرمان‌بردارى برخوردار باشى :
- ص 45 س 14 روزى مردى در نزديك رسول ( ص ) آمد گفت : يا رسول اللّه ! تو مىگويى كه دوستان خداى را آرزوى مرگ باشد ، و مرا اين آرزو نمىباشد ، و نمىخواهم كه از اين جهان بيرون شوم ؟ ! من مؤمن نيستم ؟ رسول ( ص ) پرسيد كه : مال دارى ؟ گفت : دارم . گفت دل مرد آنجا خواهد ، و آنجا باشد كه مال او باشد ؛ برو ! مال بدان جهان فرست ، تا دلت از پى مال بشود . . .
- ص 46 س 11 مهتر ( ص ) مىگويد : اياكم و مجالسة الموتى ! قيل : من هم ؟ قال : الاغنياء .
- ص 55 س 19 ما شغلك عن اللّه فهو دنياك .
- ص 62 س 1 ، و س 4 و ص 138 س 6 من أراد عز الدارين فليحب فى اللّه . . . و هم رسول ( ص ) مىگويد : افضل العبادة عند اللّه : الحب فى اللّه ، و البغض فى اللّه .
- ص 63 س 20 قال رسول اللّه ( ص ) : يقول اللّه تبارك و تعالى : اذا كان الغالب على عبدى الاشتغال بى جعلت نعيمه و لذته فى ذكرى . . .
- ص 68 س 9 مهتر ( ص ) مىگويد : هركه در سراى فانى هستند ، و هرچه ايشان دارند ، همه بازين سه چيز گردد : « مال » ، « عيال » ، و « اعمال » . . .
- ص 75 س 14 مهتر ( ص ) گفت : لا أحصى ثناء عليك انت كما اثنيت على نفسك :
- ص 75 س 15 : بزرگان گفته‌اند : العجز من الشكر كما شكر :
- ص 78 س 13 در خبر است كه از اين قوم يكى فا صراط رسد ، زبانية آواز مىدهد كه : جز يا مؤمن ! فان نورك أطفأ نارى . . .
- ص 78 س 16 ، ص 104 س 24 ، و ص 107 س 17 . مهتر ( ص ) گفت : كاد الفقر ان يكون كفرا :
- ص 84 س 6 مهتر ( ص ) گفت : الفقر فخرى
- ص 84 س 7 ، ص 88 س 8 و 11 ، و ص 107 ، س 14 : و مهتر ( ص ) هم ازآنجا گفت : اللهم أحينى مسكينا ، و أمتنى مسكينا ، و احشرنى يوم القيمة فى زمرة المساكين :
- ص 84 س 11 مهتر مىگويد : رب اشعث الرأس أغبر القدمين لا يئوبه له لزود جوعه اللثمة و العمار ، لو أقسم على اللّه لابره :
- ص 84 س 12 و مهتر مىگويد : الفقر ازين على المؤمن من العذار الجيد على خدا الفرس .
- ص 84 س 24 و ص 134 س 22 و هم مهتر ( ص ) روزى از غزا بازآمده بود ؛ روى فرا ياران كرد و گفت : رجعنا من الجهاد الاصغر الى جهاد الاكبر . . .
- ص 88 س 3 اين خبر مصطفى ( ص ) ازآنجا گفت : وعدنى ربى أن يدخل الجنة من أمتى . . .
- ص 89 س 17 ، مهتر ( ص ) مىگويد : من سره أن يكون أقوى الناس فليتوكل على اللّه ، و من سره أن يكون أكرم الناس فليتق اللّه ، و من سره أن يكون اغنى الناس فليكن بما فى يد اللّه أوثق منه بما فى ايدى الناس :
- ص 92 س 16 ، و ص 123 س 12 .
- قال رسول اللّه ( ص ) : إنّ بدلاء أمّتى لم يدخلوا الجنّة بكثرة الصوم و لا الصّلاة ؛ و لكن دخلوها برحمة اللّه ، و سخاوة النّفس ، و الرّحمة لجميع المسلمين :
- ص 95 و ص 157 . رسول ( ص ) از آن گفت : فطوبى للغرباء :
- ص 95 . ارحموا يتيما و أكرموا غريبا ؛ فإنّى كنت فى صغرى يتيما و فى كبرى غريبا :
- ص 98 . إنّى لأجد نفس الرّحمن من جانب اليمن :
- ص 97 ، و ص 107 . لولاك لما خلقت الافلاك :
- ص 105 . قال رسول اللّه ص : من آذى مؤمنا فقيرا به غير حقّ ، فكأنّما هدم مكّة عشر مرّات ، و كأنّما خرب بيت المعمور عشرين مرّات ، و كأنّما قتل ألف ملك من المقرّبين :
- ص 108 إذا تمّ الفقر هو اللّه :
- ص 112 حكماء چنين گفته‌اند : العاقل يكفيه الاشارة
- ص 115 مهتر ( ص ) مىگويد : النّاس نيام ؛ فإذا ماتوا انتبهوا - مردمان همه خفتگان‌اند ؛ چون بميرند بيدار شوند [ مبادا كه بيدارى شما به روز مرگ باشد ! ]
- ص 115 . . . همه خلق جهان به جان نازند ، و ايشان به جان دادن آرزومندتر از آن باشند كه تشنهء باديه به آب سرد ؛ مهتر ( ص ) از آن گفت : « هركه مرا بشارت دهد به گذشتن ماه صفر ، من او را بشارت دهم به بهشت ؛ زيرا او را خبر داده بودند كه دهم ماه ربيع الاوّل او را بخواهند برد »
- ص 116 قال رسول اللّه ( ص ) : لو كنت متّخذا خليلا لاتّخذت أبا بكر خليلا ؛ و لكنّ صاحبكم خليل الرّحمن :
- ص 119 و رسول ( ص ) مىفرمايد : الحكمة ضالّة المؤمن :
- ص 119 و در خبر چنين مىآيد كه وهب بن منبّه گفت : خيّر لقمان بين الحكمة و النّبوة ؛ فاختار الحكمة على النبوّة .
- ص 123 قال رسول اللّه : الدّين : النّصيحة ؛ الدّين : النّصيحة ؛ الدّين : النّصيحة . قيل : لمن يا رسول اللّه ؟ قال : للّه ، و لكتابه ، و لرسوله ، و لأئمّة المسلمين و عامّتهم :
- ص 123 و هم رسول ( ص ) مىگويد : اصل همه كارها در دين شفقت است : التّعظيم لأمر اللّه ، و الشّفقة على خلق اللّه :
- ص 124 قال رسول اللّه ص : لا تجلسوا عند كلّ عالم إلّا عالما يدعوكم من الخمس إلى الخمس : من الشّك إلى اليقين ، و من الكبر إلى التّواضع ، و من العداوة إلى النّصيحة ، و من الرّياء إلى الإخلاص ، و من الرّغبة إلى الزّهد :
- ص 131 و اين خبر معروف است ميان جملهء امّت محمّد ( ص ) كه او گفت : ستفترق أمّتى على ثلاث و سبعين فرقة . . .
- ص 131 و اصل مسلمانى انصاف دادن برادر مسلمان است ؛ چنان‌كه مهتر ( ص ) مىگويد : « مسلمان آن بود كه هرچه خود را بپسندد ، همه مسلمانان را بپسندد . . . »
- ص 131 لا غيبة للمبتدع :
- ص 144 قال رسول اللّه ( ص ) : قدّر اللّه المقادير قبل أن يخلق السّماوات و الأرض بخمسين الف سنة :
- ص 146 و خبر رسول ( ص ) : لن يلج الجنّة أحدكم بعمله ؛ قالوا : و لا أنت ؟ ! قال : و لا أنا ! إلّا أن يتغمّدنى اللّه برحمته :
- ص 147 مهتر را ( ص ) پرسيدند كه : متى كنت نبيّا ؟ قال : كنت نبيّا و آدم بين الماء و الطّين :
- ص 148 س 4 ، ص 151 س 14 ، ص 152 س 1 . . . يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ . . .
- فهرست‌هاى پايانى
- فهرست آيه‌هاى شريف قرآنى
- فهرست احاديث
- فهرست لغات ، تركيبات و تعبيرات
- ب
- پ
- ت
- ث
- ج
- چ
- ح
- خ
- د
- ذ
- ر
- ز
- ژ
- س
- ش
- ص
- ض
- ط
- ع
- غ
- ف
- ق
- ك
- گ
- ل
- م
- ن
- و
- ه
- ى
- فهرست اعلام
- فهرست اشعار ( مصراع‌ها ، بيت‌ها ، رباعىها ، و غزل‌ها ) « 1 »
- فهرست مآخذ و مستندات
- الف
- ب
- ت
- ج
- چ
- ح
- خ
- د
- ر
- ز
- س
- ش
- ص
- ط
- ع
- غ
- ف
- ق
- ك
- گ
- ل
- م
- ن
- ى