ديوان اشعار منسوب به حضرت امير المؤمنين على ( ع ) ( فارسى )
- المؤلف: المنسوب للإمام علي ( ع ) ( مترجم : مولانا شوقى قرن 9 ه - )
- الوفاة: 40
- القسم: الأخلاق والعرفان
- الناشر: انجمن آثار و مفاخر فرهنگى - تهران
فهرس الكتاب
- سلسله انتشارات همايش بين‌المللى قرطبه و اصفهان
- فهرست مطالب
- [ پيشگفتار دكتر مهدى محقق ]
- فلسفه در جهان اسلام و ضرورت برگزارى همايش قرطبه و اصفهان
- پيشگفتار مصحح
- مقدمه
- اوضاع فرهنگى ايران در قرن نهم و اوايل قرن دهم هجرى
- الف ) اوضاع علمى
- ب ) اوضاع هنرى
- ج ) اوضاع ادبى
- نثر فارسى در قرن نهم و اوايل قرن دهم هجرى
- شعر فارسى در قرن نهم هجرى
- ديوان اشعار منسوب به حضرت على عليه السلام
- ترجمه منظوم شوقى از ديوان منسوب به حضرت على عليه السّلام
- كيفيت تطبيق ابيات فارسى و عربى در ترجمه منظوم شوقى همراه مقايسه آن با چند ترجمه ديگر :
- 1 - نمونه ابياتى كه شوقى در آنها مفهوم و مضمون ابيات عربى را به خوبى به فارسى منتقل نموده و از صور خيال نيز استفاده كرده است :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- 2 - ابياتى كه شوقى در آنها توانسته است مفهوم ابيات عربى را به خوبى به فارسى برگرداند اما از صور خيال بهره نبرده است :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- 3 - بخش سوم ابياتى را شامل مىشود كه در آنها شوقى نتوانسته مضمون بيت عربى را به خوبى منتقل كند يا اينكه ترجمه داراى عيب دستورى يا تعقيد لفظى و معنوى و يا اشكال در وزن و قافيه است
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- شوقى :
- ميبدى :
- ترجمه منثور ميبدى :
- ترجمه منثور دكتر امامى :
- ويژگيهاى سبكى ترجمه منظوم شوقى
- الف ) نكات صرفى و نحوى
- ب ) نكات بلاغى
- 1 - صنايع لفظى
- - جناس :
- - رد العجز على الصدر :
- 2 - صنايع معنوى
- تشبيه :
- انواع تشبيه :
- - تشبيه محسوس به محسوس :
- - تشبيه محسوس به غير محسوس :
- - تشبيه خيالى :
- - تشبيه مطلق يا صريح :
- - تشبيه تفصيل :
- - اضافه تشبيهى :
- استعاره :
- انواع استعاره
- استعاره مصرحه :
- استعاره مكنيه :
- استعاره تهكميه :
- كنايه :
- تمثيل :
- به كار بردن مثل :
- تلميح :
- تضاد :
- تنسيق الصفات :
- مبالغه :
- التزام :
- جمع :
- تقسيم :
- التفات :
- ج ) ويژگيهاى كلى :
- 1 ) واژگان كليدى ( واژه‌هايى كه داراى بسامد هستند )
- - دنيا ( و مترادفات آن ) :
- - عقل ( و مترادفات آن ) :
- - مرگ ( و مترادفات آن ) :
- - جنگ ( و مترادفات آن ) :
- 2 - تكرار :
- 3 - تركيب‌سازى :
- - « حفظ الغيب » و « نابديدار » :
- - « اولاد حرب » :
- - « معراج او ادنى » :
- - « بنه‌پرداز » ( ازبين‌برنده و نابودكننده ) :
- 4 - تكرار واژه يا عبارتى كه در بيت عربى آمده است :
- نسخه‌هاى كتاب
- 1 - نسخه مج
- مشخصات نسخه مج
- 2 - نسخه مل :
- مشخصات نسخه مل :
- 3 - نسخه مك :
- مشخصات نسخه مك
- 4 - نسخه دا :
- مشخصات نسخه دا
- 5 - نسخه شخ :
- مشخصات نسخه شخ
- شيوه تصحيح كتاب :
- 1 - نسخه ال :
- 2 - شرح ميبدى :
- پىنوشتها
- [ اشعار عربى و فارسى ]
- ديباچه
- ( 1 ) [ — الناس من جهة التمثال اكفاء * ابوهم آدم و الام حواء — ]
- ( 1 ) [ — آدمى از ره تمثال به هم مىمانند * كه پدر آدم و حوا همه را شد مادر — ]
- ( 2 ) [ — تغيّرت المودة و الإخاء * و قلّ الصدق و انقطع الرّجاء — ]
- ( 2 ) [ — دگر شد دوستى برادرى هم / كم آمد راستى قطع رجا شد — ]
- ( 3 ) [ — و ما طلب المعيشة بالتمنى / و لكن ألق دلوك فى الدّلاء — ]
- ( 3 ) [ — نباشد عيش بر حسب تمنا / و ليكن دلو كن در آب پرتاب — ]
- ( 4 ) [ — لنعم اليوم يوم السبت حقا / لصيد إن اردت بلا امتراء — ]
- ( 4 ) [ — چه خوش روزى است حقا روز شنبه * براى صيد رفتن سوى صحرا — ]
- ( 5 ) [ — دع ذكرهن فما لهن وفاء / ريح الصبا و عهودهنّ سواء — ]
- ( 5 ) [ — بمان ذكر زنان بىوفا را / كه عهد جمله چون باد صبا شد — ]
- ( 6 ) [ — و ما سيّان ذو خبر بصير / و آخر جاهل ليسا سواء — ]
- ( 6 ) [ — دو كس نبود مساوى صاحب عقل و خردمندى / يكى ديگر بود جاهل نباشد اين دو كس همتا — ]
- ( 7 ) [ — و كم ساع ليثرى لم ينله / و آخر ما سعى لحق الثّراء — ]
- ( 7 ) [ — بسا كس سعى كرد از بهر مال اما نديد آن را / كسى ديگر نرفت اندر پى آن يافت استغنا — ]
- ( 8 ) [ — هى حالان شدة و رخاء / و سجالان نعمة و بلاء — ]
- ( 8 ) [ — دو حالست اين جهان بىوفا را سختى و راحت / دو راه آمد درين دنياى فانى محنت و نعما — ]
- ( 9 ) [ — لبيك لبيك انت مولاه / فارحم عبيدا اليك ملجاه — ]
- ( 9 ) [ — اى تو مولاى كسى كو مىزند لبيك را / رحم كن بر بنده‌اى كو را سوى تست التجا — ]
- ( 10 ) [ — سألت عبدى و انت فى كنفى / و كلّ ما قلت قد سمعناه — ]
- ( 10 ) [ — بنده من در پناهم آمدى كردى سؤال / هرچه از احوال خود گفتى شنيدم جمله را — ]
- ( 11 ) [ — فلا تصحب اخا الجهل و ايّاك و ايّاه / فكم من جاهل اردى حكيما حين آخاه — ]
- ( 11 ) [ — مشو هم صحبت جاهل حذر كن زينهار از وى / بسا كز دوستى جاهل كند معدوم عاقل را — ]
- ( 12 ) [ — ضربنا غواة الناس عنه تكرّما / و لمّا رأوا قصد السّبيل و لا الهدى — ]
- ( 12 ) [ — زديم اعداى دين را گردن از بهر رسول حق / به هنگامى كه در راه يقين بودند نابينا — ]
- ( 13 ) [ — ارى حمرا ترعى و تعلف ما تهوى / و اسدا جياعا تظمأ الدهر ما تروى — ]
- ( 13 ) [ ديدم از هر سو خران را بسته بر آب و علف / در چرا جوعان و تشنه شير مىگردد چرا ؟ ]
- ( 14 ) [ تحرّز عن الدنيا فان فناءها / محل فناء لا محل بناء ]
- ( 14 ) [ — محترز باش ز دنيا كه بود پيشگهش / موضع نيستى و نيست درو جاى بنا — ]
- ( 15 ) [ — يا عاشق الدنيا لغيرك وجهها / و لتندمنّ اذا ارتك قفاها — ]
- ( 15 ) [ اى عاشق دنيا كه به غير تو كند روى / نادم شوى آخر چو ببينى به قفايش ]
- ( 16 ) [ طلق الدنيا ثلاثا / و اطلبن زوجا سواها ]
- ( 16 ) [ سه طلاقى بگوى دنيا را / غير او جوى همدم و همسر ]
- ( 17 ) [ ا من بعد تكفين النبى و دفنه / بأثوابه آسى على هالك ثوى ]
- ( 17 ) [ — از پى نقل نبى و دفن او با جامه‌اش / مانده‌ام غمگين بران ميرنده كش خاكست جا — ]
- ( 18 ) [ أ حسين انى واعظ و مؤدّب / فافهم فان العاقل المتادّب ]
- ( 18 ) [ بشنو حسين و عظم و مىكوش در ادب / عاقل طلب كند ادب خويش دايما ]
- ( 19 ) [ و ما المرء فى الاقدار الّا ابن نفسه * اذا جاد لم يعدم حميد المذاهب ]
- ( 19 ) [ نيست مرد از قدر جز فرزند نفس خويشتن * چون كند بخشش نگردد گم صفاتش در جهان ]
- ( 20 ) [ و افضل قسم الله للمرء عقله * فليس من الخيرات شىء يقاربه ]
- ( 20 ) [ بهترين بخشى ز يزدان مرد را عقل وى است * نيست از خيرات چيزى همبر عقل و ذكا ]
- ( 21 ) [ — الدهر يخنق احيانا قلادته * عليك لا تضطرب فيه و لا تثب — ]
- ( 21 ) [ — دهر گهگاهى اگر در گردنت بند افكند * زينهار آنجا مرو از جا و كم كن اضطراب — ]
- ( 22 ) [ — هذا لكم من الغلام الغالب * من ضرب صدق و قضاء واجب — ]
- ( 22 ) [ — اين شما را از غلام غالب دشمن شكن * از قضاى واجب بىمانع و از ضرب راست — ]
- ( 23 ) [ — كنا كزوج حمامة فى أيكة * متمتّعين بصحة و شباب — ]
- ( 23 ) [ — بوديم چون كبوتر در آشيان نشسته * با صحت و غنيمت با لذت جوانى — ]
- ( 24 ) [ — علمى غزير و اخلاقى مهذّبة * و من تهذّب يشقى فى تهذبه — ]
- ( 24 ) [ — مراست علم فراوان و خلقهاى نكو * كسى كه خلق نكو بايدش مشقت هست — ]
- ( 25 ) [ — سليم العرض من حذر الجوابا * و من دارى الرجال فقد أصابا — ]
- ( 25 ) [ — آن بود سالم كه با هركس نگردد هم جواب * وانكه با مردم بسازد هست بر راه صواب — ]
- ( 26 ) [ — يا رب ثبّت قدمى و قلبى * سبحانك اللّهم انت حسبى — ]
- ( 26 ) [ — يا رب مرا ثبات قدم بخش و صدق دل * پاكى تو اى خدا ز دو عالم مرا تو بس — ]
- ( 27 ) [ — من كان مفتخرا بالمال و النّسب * فانما فخرنا بالعلم و الادب — ]
- ( 27 ) [ — هركسى را افتخار از مال باشد وز نسب * راستى را افتخار ما به علم است و ادب — ]
- ( 28 ) [ — ليس البليّة فى ايامنا عجبا * بل السلامة فيها اعجب العجب — ]
- ( 28 ) [ — نيست در ايام ما چندان تعجب از بلا * بلكه امنيت عجب باشد درين دوران مقيم — ]
- ( 29 ) [ — لا تطلبنّ معيشة بمذلة * و ارفع بنفسك عن دنىّ المطلب — ]
- ( 29 ) [ — معاش خويش به خوارى مجوى و نفست را * رفيع ساز و ره از مطلب دنى مطلب — ]
- ( 30 ) [ — تغطّى عيوب المرء كثرة ماله * فيصدق فيما قال و هو كذوب — ]
- ( 30 ) [ — مال بسيار از كسان پوشيده دارد عيب مرد * راستش دانند مردم گرچه هم گويد دروغ — ]
- ( 31 ) [ — و ذى سفه يواجهنى بجهل * و اكره أن اكون له مجيبا — ]
- ( 31 ) [ — گر سفيهى روبرو گردد به من از جهل خويش * من كراهت دارم ار با او درآيم در جواب — ]
- ( 32 ) [ — اذا جادت الدنيا عليك فجد بها * على الناس طرّا انها تتقلّب — ]
- ( 32 ) [ — چو دنيا با تو نيكى كرد نيكى كن تو هم دايم * به مردم زانكه گردانست اين دنيا ز غدارى — ]
- ( 33 ) [ — الى م تجرّ اذيال التصابى * و شيبك قد نضا برد الشباب — ]
- ( 33 ) [ — كجا همىكشى اين دامن جوانى را * كه برد پيريت از بر لباس برد شباب — ]
- ( 34 ) [ — اذا اشتملت على الياس القلوب * و ضاق لما به الصّدر الرحيب — ]
- ( 34 ) [ — به دلها نااميدى چون بسى شد * و زان در سينه دل را تنگ شد جا — ]
- ( 35 ) [ — فأن تسألينى كيف انت فاننى * جليد على ريب الزمان صليب — ]
- ( 35 ) [ — اگر پرسى كه حالت چيست بشنو راستى از من * كه هستم جلد بر ريب زمان و ثابت و محكم — ]
- ( 36 ) [ — فلو كانت الدنيا تنال بفطنة * و فضل و عقل نلت اعلى المراتب — ]
- ( 36 ) [ — اگر بودى جهان خوردن به عقل و فطنت و دانش * همىبودم درين معنى من از خلق جهان غالب — ]
- ( 37 ) [ — شيئان لو بكت الدماء عليهما * عينان حتى تؤذنا بذهاب — ]
- ( 37 ) [ — دو چشم اگر همه دم بر دو چيز خون گريد * چنان كه نماند درو نه خون و نه آب — ]
- ( 38 ) [ — و ما الدهر و الايام إلا كما ترى * رزيّة مال او فراق حبيب — ]
- ( 38 ) [ — نيست دنيا جز اينكه مىبينى * غم مالست يا فراق حبيب — ]
- ( 39 ) [ — غالبت كلّ شديدة فغلبتها * و الفقر غالبنى فاصبح غالبى — ]
- ( 39 ) [ — بر همه سختى شدم غالب به تأييد خدا * فقر غالب گشت بر من چون نبود آن را علاج — ]
- ( 40 ) [ — عجبت لجازع باك مصاب * لالف او حميم ذى اكتئاب — ]
- ( 40 ) [ — عجب دارم ز گريانى كه با آه و جزع باشد * براى الفت يارى مصيبت ديده از دنيا — ]
- ( 41 ) [ — قد شاب رأسى و رأس الحرص لم يشب * انّ الحريص على الدنيا لفى تعب — ]
- ( 41 ) [ — سرم شد پير و حرص من نگردد پير در عالم * بود دايم حريص اندر بلا و محنت دنيا — ]
- ( 42 ) [ — البس اخاك على عيوبه * و استر و غطّ على ذنوبه — ]
- ( 42 ) [ — از كرم عيب برادر را بپوش * بر گناهش پرده‌پوشى كن شعار — ]
- ( 43 ) [ — اذا شئت ان تقلى فزر متواترا * و ان شئت ان تزداد حبا فزر غبّا — ]
- ( 43 ) [ — گر ملالت بايدت هر روز يارت را ببين * ور ببينى هر دو روز او را شود يارى زياد — ]
- ( 44 ) [ — ما فاض دمعى عند نائبة * الّا جعلتك للبكاء سببا — ]
- ( 44 ) [ — اشكم نشد ز ديده روان در مصيبتى * الا براى گريه سبب ساختم ترا — ]
- ( 45 ) [ — ما لى وقفت على القبور مسلّما * قبر الحبيب فلم يردّ جوابى — ]
- ( 45 ) [ — مرا چه شد كه سلام آورم به گورستان * به سوى قبر حبيب و نيايدم به جواب — ]
- ( 46 ) [ — ادّبت نفسى فما وجدت لها * به غير تقوى الاله من ادب — ]
- ( 46 ) [ — آزمودم نفس خود را در نمىيابم از او * در ره صدق و ادب جز تقوى و ترس خدا — ]
- ( 47 ) [ — إنى اقول لنفسى و هى ضيّقة * و قد اناح عليها الدهر بالعجب — ]
- ( 47 ) [ — گفتم به نفس خود كه ز دوران به تنگ بود * بر وى به نوحه دهر ز احوال بوالعجب — ]
- ( 48 ) [ — ذهب الوفاء ذهاب امس الدابر * و الناس ابن مخاتل و مؤارب — ]
- ( 48 ) [ — چون شب دوش از ميان رفتست آيين وفا * مردمان آميخته با هم نفاقى در ميان — ]
- ( 49 ) [ — حبيب ليس يعدله حبيب * و ما لسواه فى قلبى نصيب — ]
- ( 49 ) [ — حبيب من كه مانندش حبيبى در جهان نبود * نصيبى نيست غير از وى مرا اندر دل محزون — ]
- ( 50 ) [ — فرض على الناس ان يتوبوا * لكنّ ترك الذنوب اوجب — ]
- ( 50 ) [ — توبهء مردمان بود واجب * ليك ترك گناه از آن اوجب — ]
- ( 51 ) [ — حسين اذا كنت فى بلدة * غريبا فعاشر بآدابها — ]
- ( 51 ) [ — اى حسين ار زانكه ساكن مىشوى در خطه‌اى * چون غريبى باش در هر حال بر آدابشان — ]
- ( 52 ) [ — قريح القلب من وجع الذنوب * نحيل الجسم يشهق بالنحيب — ]
- ( 52 ) [ — هست دل مجروح از درد گناه بىشمار * جسم لاغر گشته و نالان به هول و اضطراب — ]
- ( 53 ) [ — فلم أر كالدنيا بها اغترّ اهلها * و لا كاليقين استوحش الدهر صاحبه — ]
- ( 53 ) [ — من نديدم همچو دنيا و غرور اهل او * چون يقين ديگر كه نبود اهل او وحشت‌نما — ]
- ( 54 ) [ — تردّ رداء الصبر عند النوائب * تنل من جميل الصبر حسن العواقب — ]
- ( 54 ) [ — رداى صبر مىپوش از بلاهايى كه پيش آيد * كه تا گردد از ان صبر جميلت عاقبت آسان — ]
- ( 55 ) [ — لو صيغ من فضّة نفس على قدر * لعاد من فضله لمّا صفا ذهبا — ]
- ( 55 ) [ — گر گدازى نفس را چون نقره بر مقدار خويش * گردد از روى صفا آن نقره آخر چون طلا — ]
- ( 56 ) [ — أ عليّ تقتحم الفوارس هكذا * عنى و عنهم أخّروا اصحابى — ]
- ( 56 ) [ — اين منم بر من سواران جمع گشته اين‌چنين ؟ * از من و ايشان جدا گرديد اى اصحاب ما — ]
- ( 57 ) [ — عبد الحجارة من سفاهة رأيه * و عبدت رب محمد بصواب — ]
- ( 57 ) [ — بت‌پرستند از خطاى راى خويش * من پرستم رب احمد را به راست — ]
- ( 58 ) [ — أبى الله الّا انّ صفّين دارنا * و داركم ما لاح فى الافق كوكب — ]
- ( 58 ) [ — داند ايزد كه صفين نيست بجز خانه ما * تا بود بر افق چرخ ستاره سيار — ]
- ( 59 ) [ — انا على و ابن عبد المطّلب * مهذّب ذو سطوة و ذو حسب — ]
- ( 59 ) [ — منم على پسر عبد مطلب به يقين * زكىّ و پاك و خداوند فضل و هول شديد — ]
- ( 60 ) [ — انا على و ابن عبد المطّلب * أحمى ذمارى و أذبّ عن حسب — ]
- ( 60 ) [ — منم على پسر عبد مطلب كه مراست * حمايت خود و اهل خود از طريق حسب — ]
- ( 61 ) [ — انا الغلام العربى المنتسب * من خير عود فى مصاص المطّلب — ]
- ( 61 ) [ — در نسب دارى منم امروز فرزند عرب * از نكوتر شاخ نخل مطّلب سايه فكن — ]
- ( 62 ) [ — انا على و ابن عبد المطّلب * نحن و بيت الله اولى بالكتب — ]
- ( 62 ) [ — منم على پسر عبد مطلب ز نسب * به حق كعبه كه اولىتريم ما به كتاب — ]
- ( 63 ) [ — انا علىّ و اعلى الناس فى النسب * بعد النبى الهاشمى المصطفى العربى — ]
- ( 63 ) [ — منم على به نسب برتر از همه مردم * خليفهء نبى هاشمى رسول خدا — ]
- ( 64 ) [ — يا ايها السائل عن اصحابى * ان كنت تبغى خبر الصواب — ]
- ( 64 ) [ — اى كه از اصحاب من دارى سؤال * گر همىخواهى خبر از من صواب — ]
- ( 65 ) [ — ستشهد لى بالطعن و الكرّ راية * حبانى بها الطّهر النبى المهذّب — ]
- ( 65 ) [ — رايت اسلام بر فرّم گواهى مىدهد * آنكه پيغمبر به حمل آن مرا كرد اختيار — ]
- ( 66 ) [ — سيكفينى المليك و حدّ سيفى * لدى الهيجاء تحسبه شهابا — ]
- ( 66 ) [ — مرا بس است خداوند و تيزى شمشير * ميان جنگ درخشنده چون شهاب سما — ]
- ( 67 ) [ — أ لم تر قومى اذ دعاهم اخوهم * أجابوا و ان أغضب على القوم يغضبوا — ]
- ( 67 ) [ — نمىبينى كه من هرگه كه خوانم جمله اخوان را * همىآيند و چون كردم غضب بر كس غضب دارند — ]
- ( 68 ) [ — فان كنت بالشورى ملكت امورهم * فكيف بهذا و المشيرون غيّب — ]
- ( 68 ) [ — گر ز روى مشورت در كارشان مالك شدى * چون بود اين چون مشيران غايبند و بىخبر — ]
- ( 69 ) [ — كن ابن من شئت و اكتسب ادبا * يغنيك محموده عن النّسب — ]
- ( 69 ) [ — پسر هركه تو باشى ادبى حاصل كن * تا غنى سازدت اخلاق نكو از پدران — ]
- ( 70 ) [ — قد رايت القرون كيف تفانت * درست ثم قيل كان و كانت — ]
- ( 70 ) [ — ديده‌اى اصحاب و اقران را كه چون فانى شدند * بىنشانند و كنون گويند وقتى بود آن — ]
- ( 71 ) [ — ان القليل من الكلام بأهله * حسن و انّ كثيره ممقوت — ]
- ( 71 ) [ — از سخن اهل سخن را اندكى با جنس خويش * مىنمايد گرچه خوب اما بسى گفتن خطاست — ]
- ( 72 ) [ — انما الدنيا فناء ليس للدنيا ثبوت * انما الدنيا كبيت نسجته العنكبوت — ]
- ( 72 ) [ — هست اين دنيا فنا و نيست دنيا را ثبوت * راست همچون خانه‌اى كآن را ببافد عنكبوت — ]
- ( 73 ) [ — قد مات قوم و ما ماتت مكارمهم * و عاش قوم و هم فينا كاموات — ]
- ( 73 ) [ — قومى از دنيا گذشتند و كرمشان باقى است * قوم ديگر زنده و هستند همچون مردگان — ]
- ( 74 ) [ — أ لم تر أن الدهر يوم و ليلة * يكرّان من سبت جديد الى سبت — ]
- ( 74 ) [ — نبينى آنكه سرانجام دهر روز و شبى است * مكررست ز شنبه به شنبه ثانى — ]
- ( 75 ) [ — نفسى على زفراتها محبوسة * يا ليتها خرجت مع الزفرات — ]
- ( 75 ) [ — جان من بر ناله‌هاى زار من زندانى است * كاشكى با ناله‌هاى من برون رفتى ز تن — ]
- ( 76 ) [ — بيت و ثوب و قوت يوم * يكفى لمن فى غد يموت — ]
- ( 76 ) [ — خانه‌اى و جامه‌اى و قوت يك‌روزه به دست * بس بود آن را كه فردا خواهدش بودن ممات — ]
- ( 77 ) [ — يا أيّ هذا الطالب المبهوت * حسبك مما تبتغيه القوت — ]
- ( 77 ) [ — اى كه هستى طالب مبهوت بهر كسب قوت * بس بود قوتى ترا چندانكه باشى در حيات — ]
- ( 78 ) [ — هل يدفع الدّرع الحصين منيّة * يوما اذا حضرت لوقت ممات — ]
- ( 78 ) [ — هيچ جوشن نكند دفع سر نيزه مرگ * اندر آن روز كه آيند به سر خيل ممات — ]
- ( 79 ) [ — دبّوا دبيب النّمل لا تفوتوا * كيما تنالوا الدين او تموتوا — ]
- ( 79 ) [ — دوان گرديد همچون مور و وقت از دست مگذاريد * كه تا يابيد دين يا خود بميريد اندرين مسكن — ]
- ( 80 ) [ — صبرت عن اللذات لما تولّت * و ألزمت نفسى صبرها فاستمرّت — ]
- ( 80 ) [ — صبر كردم از همه لذات عالم تا گذشت * صبر لازم داشتم بر نفس و آمد با قرار — ]
- ( 81 ) [ — يا جامعا آماله ساعاته * و دنت منيّته له و وفاته — ]
- ( 81 ) [ — اى كه هر ساعت به خود اميدها جمع آورى * مرگ نزديكست و آمد تا برآرد از تو گرد — ]
- ( 82 ) [ — أقول لعينى احبسى اللّحظات * و لا تنظرى يا عين بالسرقات — ]
- ( 82 ) [ — گويم به چشم خود كه نظر را نگاه دار * با خويش دار چشم و به دزدى مكن نگاه — ]
- ( 83 ) [ — خليلىّ لا و الله ما من ملمّة * تدوم على حىّ و ان هى جلّت — ]
- ( 83 ) [ — اى يار من به حق خدا كين غم و بلا * بر هيچ‌كس نماند اگر چه بود عظيم — ]
- ( 84 ) [ — اذا النائبات بلغن المدى * و كادت لهنّ تذوب المهج — ]
- ( 84 ) [ — بلا و فتنهء دور زمان گردد چو بىپايان * كه جان نزديك باشد كز تف غم در گداز آيد — ]
- ( 85 ) [ — لئن كنت محتاجا الى العلم انّنى * الى الجهل فى بعض الأحايين احوج — ]
- ( 85 ) [ — گر تو محتاجى به سوى علم و دانش راستى * گه گهى با جهل من محتاج‌تر باشم به كار — ]
- ( 86 ) [ — قرّبى ذا الفقار فاطم منّى * فأخى السيف يوم كلّ هياج — ]
- ( 86 ) [ — بيا اى فاطمه نزد من آور ذو الفقار من * كه شمشيرم بود يار و برادر در صف هيجا — ]
- ( 87 ) [ — كلّ خليل لى خاللته * لا ترك الله له واضحه — ]
- ( 87 ) [ — گرفتم دوست بسيارى و پيوند * كه دندانشان كَنَد از سر خداوند — ]
- ( 88 ) [ — الا اصحب خيار الناس تنج مسلّما * و من يصحب الاشرار يوما سيجرح — ]
- ( 88 ) [ — با مردمان نيك نشين تا شوى خلاص * روزى شود قرين بدان خوار و دل‌فكار — ]
- ( 89 ) [ — و لا تفش سرّك الّا اليك * فانّ لكل نصيح نصيحا — ]
- ( 89 ) [ — مكن فاش سرّ خود الا به خود * اگر چه بود پندگويت فصيح — ]
- ( 90 ) [ — الرفق يمن و الأناة سعادة * فتأنّ فى امر تلاق نجاحا — ]
- ( 90 ) [ — رفق و خوش‌خويى و مسكينى سعادتمندى است * با تأنى باش در كارت كه تا يا بى نجات — ]
- ( 91 ) [ — أفلح من كانت له مزخّه * يزخّها ثم ينام الفخّه — ]
- ( 91 ) [ — خوشا حال كسى كورا بود جنبده‌اى گه‌گه * كه چون جنباند او را بعد از آنش خواب خوش گيرد — ]
- ( 92 ) [ — مضى أمسك الماضى شهيدا معدّلا * و أصبحت فى يوم عليك شهيد — ]
- ( 92 ) [ — گذشت دى كه گذشته است و بر تو هست گواه * رسيد بهر تو امروز و اين گواه دگر — ]
- ( 93 ) [ — يا شاهدا للّه علىّ فاشهد * انّى على دين النبى احمد — ]
- ( 93 ) [ — گواهى ده به حق بر من ايا گشته گواه حق * كه من بر دين پاك احمدم اين است راه من — ]
- ( 94 ) [ — جنبى تجافى عن الوساد * خوفا من الموت و المعاد — ]
- ( 94 ) [ — پهلوى من تهى بود از خوابگاه نرم * از خوف مرگ و بيمِ شدن با معاد باز — ]
- ( 95 ) [ — ان الذين بنوا فطال بناؤهم * و استمتعوا بالاهل و الاولاد — ]
- ( 95 ) [ — آنها كه ساختند بناهاى مرتفع * ز اولاد و اهل خويش همه شاد و در نعيم — ]
- ( 96 ) [ — الموت لا والدا يبقى و لا ولدا * هذا السّبيل الى أن لا ترى احدا — ]
- ( 96 ) [ — مرگ هرگز نه پدر را مىگذارد نه پسر * راه اينست و نخواهى ديد از يك كس اثر — ]
- ( 97 ) [ — عليك ببرّ الوالدين كليهما * و برّ ذوى القربى و برّ الأباعد — ]
- ( 97 ) [ — با مادر و پدر به نكوئى معاش كن * نزديك و دور را به كرم باش مهربان — ]
- ( 98 ) [ — و ذى همة لم ترض بالضيم نفسه * فأصبح قرما هبرزيا ممجّدا — ]
- ( 98 ) [ — صاحب همت كه نفس او نشد راضى به جور * گشت سرخيل و فصيح و مظهر مجد و علا — ]
- ( 99 ) [ — ذهب الذين عليهم وجدى * و بقيت بعد فراقهم وحدى — ]
- ( 99 ) [ — رفتند آنكه بود بديشان سرور من * ماندم ز بعد فرقت آن همدمان وحيد — ]
- ( 100 ) [ — اذا ما المرء لم يحفظ ثلاثا * فبعه و لو به كف من رماد — ]
- ( 100 ) [ — سه صفت را نگه ار زانكه نمىدارد مرد * بفروشش بود ار چند كفى خاكستر — ]
- ( 101 ) [ — بكيت على شباب قد تولّى * فيا ليت الشباب لنا يعود — ]
- ( 101 ) [ — گريه دارم بر جوانى زانكه برگشت و برفت * كاشكى روز جوانى بازگشتى سوى ما — ]
- ( 102 ) [ — لو كانت الا رزاق تجرى على * مقدار ما يستأهل العبد — ]
- ( 102 ) [ — اگر زانكه گشتى روان رزقها * به مقدار اهليت و اعتبار — ]
- ( 103 ) [ — صديق عدوى داخل فى عداوتى * و انى لمن ودّ الصديق ودود — ]
- ( 103 ) [ — دوستار دشمن من در عداوت داخلست * من كسى را دوستم كو هست يار يار من — ]
- ( 104 ) [ — ما ودّنى احد الّا بذلت له * صفو المودة منى آخر الابد — ]
- ( 104 ) [ — كسى نكرد به من دوستى مگر كو را * ز من صفاى محبت رسيد تا به ابد — ]
- ( 105 ) [ — ما اكثر الناس لا بل اقلّهم * و الله يعلم أنى لم اقل فندا — ]
- ( 105 ) [ — در فضاى دهر بسيارند مردم بل كمند * داند ايزد كاندرين گفتار من نبود شكى — ]
- ( 106 ) [ — هموم رجال فى امور كثيرة * و همّى من الدنيا صديق مساعد — ]
- ( 106 ) [ — همت مردم فراوانست اندر كارها * همت من از جهان يار موافق دان و بس — ]
- ( 107 ) [ — من لم يردك فخلّه بمراده * لا تحزننّ لهجره و بعاده — ]
- ( 107 ) [ — هركس كه ترا نخواهد او را بگذار * غمناك مشو ز دورى و هجرانش — ]
- ( 108 ) [ — و ما الدهر و الايام الا منازل * يسير بها سار الى الموت قاصد — ]
- ( 108 ) [ — دنيا و عمر نيست به جز چند منزلى * رهرو بران روان شده و مقصدش اجل — ]
- ( 109 ) [ — تغرّب عن الاوطان فى طلب العلى * و سافر ففى الاسفار خمس فوائد — ]
- ( 109 ) [ — غربت كن از وطنها در جستن بزرگى * رو در سفر كه پنج است نفع سفر به دوران — ]
- ( 110 ) [ — لئن قعدنا و النبى يعمل * ذاك اذا لعمل مضلّل — ]
- ( 110 ) [ — گرما نشسته‌ايم و نبى كار مىكند * باشد چنين عمل عمل قوم گمرهان — ]
- ( 111 ) [ — لا يستوى من يعمر المساجدا * و من يبيت راكعا و ساجدا — ]
- ( 111 ) [ — مساوى نيست آن‌كس كو عمارت مىكند مسجد * كسى ديگر كه باشد در ركوع و در سجود آنجا — ]
- ( 112 ) [ — انا اخو المصطفى لا شكّ فى نسبى * معه ربّيت و سبطاه هما ولدى — ]
- ( 112 ) [ — منم برادر احمد درين نسب شك نيست * به دو موافق و فرزند من دو سبط او را — ]
- ( 113 ) [ — ان الذى سمك السّماء بقدرة * حتى علا فى عرشه فتوحّدا — ]
- ( 113 ) [ — كسى كو آسمان را بركشيد از غايت قدرت * بدان غايت كه شد بالاى عرش خويشتن يكتا — ]
- ( 114 ) [ — و انّ حياتى منك يا بنت احمد * باظهار ما اخفيته لشديد — ]
- ( 114 ) [ — زندگى من ز تست اى دختر احمد يقين * در نهان و آشكار خويشتن هستم شديد — ]
- ( 115 ) [ — اريد حياته و يريد قتلى * عذيرك من خليل من مراد — ]