غزليات حافظ (أغاني شيراز)

• المؤلف: شمس الدين محمد حافظ شيرازى (تعريب: ابراهيم امين الشواربي)
• الوفاة: 792
• القسم: علوم اللغة العربية
• الناشر: فرهنگ مشرق زمين - تهران

ابدأ القراءة

فهرس الكتاب

• [ مقدمات ]
• مقدمة الناشر حافظ الشيرازي
• ديوان حافظ
• ترجمة اشعار حافظ
• مقدمة بقلم الأستاذ الجليل الدكتور طه حسين بك
• الباب الأول حافظ الشيرازي
• خباز وشاعر
• لسان الغيب وترجمان الاسرار
• شاعر ومدرس
• عصر حافظ
• فلسفة حافظ
• موضوعات حافظ
• الباب الثاني ديوان حافظ الشيرازي
• الفصل الأول الطبعات الغربية والشرقية لديوان حافظ
• نسخة سودى البوسنوي
• نسخة بروكهاوس
• نسخة روزنزويج
• نسخة جاريت
• طبعات أخرى
• الطبعات التركية
• 1 - ديوان حافظ سنة 1255 ه‍
• 2 - ديوان حافظ سنة 1289 ه‍
• 3 - ديوان حافظ سنة 1290 ه‍
• 4 - شرح سودى لديوان حافظ
• 5 - شرح ديوان حافظ للسيد محمد وهبي القونيوي
• الطبعات المصرية
• 1 - شرح ديوان حافظ لسودي سنة 1250 ه‍
• 2 - ديوان حافظ طبع بولاق سنة 1256 ه‍
• 3 - ديوان حافظ طبع بولاق سنة 1281 ه‍
• طبعات الهند
• أ - طبعات مدينة كلكتا
• ب - طبعات بمباي
• ح‍ - طبعات لكنو
• د - طبعات دهلي
• ه‍ - طبعات أخرى
• طبعات إيران
• النسخة التي نقلتها إلى العربية
• الفصل الثاني ترجمة الديوان إلى اللغات الأجنبية الشروح التركية - التراجم الأوروبية
• الشروح التركية
• أولا : شرح سودي
• طريقة سودي في شرح الديوان
• ثانيا : شرح سروري
• المخطوط رقم 6709 ت
• المخطوط رقم 6527 ت
• المخطوط رقم 7743 ت
• المخطوط رقم 7299 ت
• المخطوط رقم 7701 ت
• المخطوط رقم 2263 ت
• ثالثا : شرح شمعي
• رابعا : شرح محمد وهبي القونيوي
• التراجم الأوروبية للديوان
• 1 - التراجم اللاتينية
• 2 - التراجم الألمانية
• 3 - التراجم الفرنسية
• 4 - التراجم الإنجليزية
• الفصل الثالث الترجمة العربية للديوان
• ترجمتي العربية لديوان حافظ الشيرازي
• الغزليات
• النسيب والتشبيب والغزل
• طريقة الأداء عند حافظ
• آراء الشراح في شعر حافظ
• أسلوب الترجمة العربية
• ملحق بأرقام « غزليات حافظ »
• [ غزليات ]
• ( حرف الألف )
• غزل « 1 » ألا يا أيها الساقي أدر كأسا وناولها * كه عشق آسان نمود أول ولى افتاد مشكلها
• ترجمة منظومة
• ترجمة منثورة
• ملاحظات وتعليقات على الغزل الأول
• تفسير صوفي للغزل الأول
• غزل « 2 » — اى فروغ ماء حسن از روى رخشان شما * ابروى خوبى از چاه زنخدان شما
• غزل « 3 » — اگر آن ترك شيرازي بدست آرد دل ما را * بخال هندويش بخشم سمرقند وبخارا را
• ترجمة منظومة
• ترجمة منثورة
• غزل « 4 » — دوش از مسجد سوى ميخانه آمد پير ما * چيست ياران طريقت بعد أزين تدبير ما
• ترجمة منظومة
• ترجمة منثورة
• غزل « 5 » — ساقى بنور باده برافروز جام ما * مطرب بگو كه كار جهان شد بكام ما
• غزل « 6 » — صوفي بيا كه آينه صافيست جام را * تا بنگرى صفاى مى لعل‌فام را
• غزل « 7 »
• غزل « 8 »
• غزل « 9 »
• غزل « 10 » — دل مىرود ز دستم صاحبدلان خدا را * دردا كه راز پنهان خواهد شد آشكارا
• ترجمة منظومة
• ترجمة منثورة
• غزل « 11 » — صلاح كار كجا ومن خراب كجا * ببين تفاوت ره از كجاست تا بكجا
• غزل « 12 » — بملازمان سلطان كه رساند اين دعا را * كه بشكر پادشاهى ز نظر مران گدا را
• ( حرف الباء )
• غزل « 13 » — مىدمد صبح وكله بست سحاب * الصبوح الصبوح يا أصحاب
• غزل « 14 » — گفتم اى سلطان خوبان رحم كن بر اين غريب * گفت در دنبال دل ره كم كند مسكين غريب
• ترجمة منظومة
• ترجمة منثورة
• ( حرف التاء )
• غزل « 15 » — اى نسيم سحر آرامگه يار كجاست ؟ * منزل آن مه عاشق‌كش عيار كجاست ؟
• غزل « 16 » — دل سرا پردهء محبت اوست * ديده آئينه‌دار طلعت اوست
• غزل « 17 » — سر أرادت ما وآستان حضرت دوست * كه هر چه بر سر ما مىرود أرادت اوست
• غزل « 18 » — آن سيه‌چرده كه شيرينى عالم با اوست * چشم ميگون لب خندان دل خرّم با اوست
• غزل « 19 » — آن شب قدرى كه گويند أهل خلوت امشبست * يا رب اين تأثير دولت در كدامين كوكبست
• غزل « 20 » — مطلب طاعت وپيمان صلاح از من مست * كه پيمانه‌كشى شهره شدم روز الست « 1 »
• غزل « 21 » — زاهد ظاهرپرست از حال ما آگاه نيست * در حق ما هر چه گويد جاى هيچ اكراه نيست
• غزل « 22 » — آن پيك نامور كه رسيد از ديار دوست * آورد حرز جان ز خط مشكبار دوست
• غزل « 23 » — دارم اميد عاطفتى از جناب دوست * كردم جنايتي واميدم بعفو اوست
• غزل « 24 » — صبا اگر گذرى افتدت بكشور دوست * بيار نفحهء از گيسوى معنبر دوست
• غزل « 25 » — مرحبا اى پيك مشتاقان بده پيغام دوست * تا كنم جان از سر رغبت فداى نام دوست
• غزل « 26 » — آن ترك پرى چهره كه دوش از بر ما رفت * آيا چه خطا ديد كه از راه خطا رفت
• غزل « 27 » — اى شاهد قدسي كه كشد بند نقابت * وى مرغ بهشتى كه دهد دانه وآبت
• غزل « 28 » — اگر چه عرض هنر پيش يار بىادبيست * زبان خموش وليكن دهان پر از عربيست
• غزل « 29 » — اگر چه باده فرح‌بخش وباد گل بيز است * ببانگ چنگ مخور مى كه محتسب تيز است — « 1 »
• غزل « 30 » — اى هدهد صبا به سبا مىفرستمت * بنگر كه از كجا بكجا مىفرستمت
• غزل « 31 » — اى غايب از نظر به خدا مىسپارمت * جانم بسوختى بدل دوست دارمت
• غزل « 32 » — بنال بلبل اگر با منت سر ياريست * كه ما دو عاشق زاريم وكار ما زاريست
• غزل « 33 » — بكوى ميكده هر سالكى كه ره دانست * درى دگر زدن انديشهء تبه دانست
• غزل « 34 » — تا سر زلف تو در دست نسيم افتادست * دل سودازده از غصه دو نيم افتادست
• غزل « 35 » — باغ مرا چه حاجت سرو وصنوبر است * شمشاد خانه‌پرور ما از كه كمترست
• غزل « 36 » — بلبلى برگ گلى خوش رنگ در منقار داشت * واندر آن برگ ونوا خوش ناله‌هاى زار داشت
• غزل « 37 » — بىمهر رخت روز مرا نور نماندست * وز عمر مرا جز شب ديجور نماندست
• غزل « 38 » — برو بكار خود اى واعظ اين چه فريادست * مرا فتاد دل از راه ترا چه افتادست
• غزل « 39 » — روضهء خلد برين خلوت درويشانست * مايهء محتشمى خدمت درويشانست
• غزل « 40 » — جز آستان توام در جهان پناهى نيست * سر مرا بجز اين در حواله گاهى نيست
• غزل « 41 » — صوفي از پرتو مى راز نهاني دانست * گوهر هركس از اين لعل توانى دانست
• غزل « 42 » — صبحدم مرغ چمن با گل نوخاسته گفت * ناز كم كن كه درين باغ بسى چون تو شگفت
• غزل « 43 » — كنون كه بر كف گل جام بادهء صافست * بصد هزار زبان بلبلش در اوصافست
• غزل « 44 » — گل در بر ومى در كف ومعشوق بكامست * سلطان جهانم به چنين روز غلامست
• غزل « 45 » — صحن بستان ذوق‌بخش وصحبت ياران خوشست * وقت گل خوش باد كز وى وقت مىخواران خوشست
• غزل « 46 » — خلوت گزيده را بتماشا چه حاجتست * چون كوى دوست هست بصحرا چه حاجتست
• غزل « 47 » — خوش‌تر ز عيش وصحبت وباغ وبهار چيست * ساقى كجاست گو سبب انتظار چيست
• غزل « 48 » — كنون كه مىدمد از بوستان نسيم بهشت * من وشراب فرح‌بخش ويار حور سرشت
• غزل « 49 » — عيب رندان مكن اى زاهد پاكيزه سرشت * كه گناه دگران بر تو نخواهند نوشت
• غزل « 50 » — حاصل كارگه كون ومكان اين‌همه نيست * باده پيش آر كه أسباب جهان اين‌همه نيست
• غزل « 51 » — كس نيست كه افتادهء آن زلف دو تا نيست * در رهگذر كيست كه دامى ز بلا نيست
• غزل « 52 » — درين زمانه رفيقي كه خالى از خللست * صراحى مى ناب وسفينهء غزلست
• ترجمة منظومة
• ترجمة منثورة
• غزل « 53 » — منم كه گوشه ميخانه خانقاه منست * دعاى پير مغان ورد صبحگاه منست
• غزل « 54 » — خم زلف تو دام كفر ودينست * ز كارستان أو يك شمه اينست
• غزل « 55 » — خمى كه ابروى شوخ تو در كمان انداخت * بقصد جان من زار ناتوان انداخت
• غزل « 56 » — زان يار دل‌نوازم شكريست يا شكايت * گر نكته‌دان عشقى بشنو تو اين حكايت
• غزل « 57 » — يا رب سببي ساز كه يارم به‌سلامت * بازآيد وبرهاندم از بند ملامت
• غزل « 58 » — لعل سيراب بخون تشنه لب يار منست * وز پى ديدن أو دادن جان كار منست
• غزل « 59 » — سينه‌م از آتش دل در غم جانانه بسوخت * آتشى بود در اين خانه كه كاشانه بسوخت
• غزل « 60 » — خواب آن نرگس فتان تو بىچيزى نيست * تاب آن زلف پريشان تو بىچيزى نيست
• غزل « 61 » — روزه يكسو شد وعيد آمد ودلها برخاست * مى ز ميخانه بجوش آمد ومى بايد خواست
• غزل « 62 » — چه لطف بود كه ناگاه رشحهء قلمت * حقوق خدمت ما عرضه كرد بر كرمت
• غزل « 63 » — شگفته شد گل حمراء وگشت بلبل مست * صلاى سرخوشى اى صوفيان باده‌پرست
• غزل « 64 » — زلف آشفته وخوى كرده وخندان‌لب ومست * پيرهن‌چاك وغزلخوان وصراحى در دست
• غزل « 65 » — زلفت هزار دل به يكى تار مو ببست * راه هزار چاره‌گر ز چارسو ببست
• غزل « 66 » — خدا چون صورت ابروى دلگشاى تو بست * گشاد كار من اندر كرشمه‌هاى تو بست
• غزل « 67 » — رواق منظر چشم من آشيانهء تست * كرم نما وفرودآ كه خانه خانهء تست
• غزل « 68 » — ساقى بيا كه يار ز رخ پرده برگرفت * كار چراغ خلوتيان باز در گرفت
• غزل « 69 » — شنيده‌ام سخنى خوش كه پير كنعان گفت * فراق يار نه آن مىكند كه بتوان گفت
• غزل « 70 » — در دير مغان آمد يارم قدحى در دست * مست از مى ومىخواران از نرگس مستش مست
• غزل « 71 » — ديدى كه يار جز سر جور وستم نداشت * بشكست عهد وز غم ما هيچ غم نداشت
• غزل « 72 » — مدامم مست مىدارد نسيم جعد گيسويت * خرابم مىكند هر دم فريب چشم جادويست
• غزل « 73 » — حسنت باتفاق ملاحت جهان گرفت * آرى باتفاق جهان مىتوان گرفت
• غزل « 74 » — مير من خوش مىروى كاندر سروپا ميرمت * خوش خرامان شو كه پيش قدّ رعنا ميرمت
• غزل « 75 » — مردم ديدهء ما جز برخت ناظر نيست * دل سرگشتهء ما غير ترا ذاكر نيست
• غزل « 76 » — روزگاريست كه سوداى بتان دين منست * غم اين كار نشاط دل غمگين منست
• غزل « 77 » — روى تو كس نديد وهزارت رقيب هست * در غنچهء هنوز وصدت عندليب هست
• غزل « 78 » — يا رب اين شمع دل‌فروز ز كاشانهء كيست * جان ما سوخت بپرسيد كه جانانهء كيست
• غزل « 79 » — روشن از پرتو رويت نظري نيست كه نيست * منت خاك درت بر بصرى نيست كه نيست
• غزل « 80 » — ساقيا آمدن عيد مبارك بادت * وان مواعيد كه كردى نرود از يادت
• غزل « 81 » — راهيست راه عشق كه هيچش كناره نيست * آنجا جز آنكه جان بسپارند چاره نيست
• غزل « 82 » — حال دل با تو گفتم هوس است * خبر دل شنفتنم هوس است
• غزل « 83 » — گر ز دست زلف مشكينت خطائى رفت رفت * ور ز هندوى شما بر ما جفائى رفت رفت
• غزل « 84 » — ز گريه مردم چشمم نشسته در خونست * ببين كه در طلبت حال مردمان چونست
• غزل « 85 » — چو بشنوى سخن أهل دل مگو كه خطاست * سخن‌شناس نئى جان من خطا اينجاست
• ترجمة منظومة
• ترجمة منثورة
• غزل « 86 » — دل ودينم شد ودلبر بملامت برخاست * گفت با ما منشين كز تو سلامت برخاست
• غزل « 87 » — به دام زلف تو دل مبتلاى خويشتن است * بكش بغمزه كه اينش سزاى خويشتن است
• غزل « 88 » — خيال روى تو در هر طريق همره ماست * نسيم موى تو پيوند جان آگه ماست
• غزل « 89 » — ساقى بيار باده كه ماه صيام رفت * در ده قدح كه موسم ناموس ونام رفت
• غزل « 90 » — المنة للّه كه در ميكده باز است * زان‌رو كه مرا بر در أو روى نياز است
• غزل « 91 » — ما هم اين هفته برون رفت وبه چشمم ساليست * حال هجران تو چه دانى كه مشكل حاليست
• غزل « 92 » — ما را ز خيال تو چه پرواى شرابست * خم گو سر خود گير كه خُم‌خانه خرابست
• غزل « 93 » — بجان خواجة وحقّ قديم وعهد درست * كه مؤنس دم صبحم دعاى دولت تست
• غزل « 94 » — بيا كه قصر امل سخت سست بنياد است * بيار باده كه بنياد عمر بربادست
• غزل « 95 » — شربتى از لب لعلش نچشيديم وبرفت * روى مه‌پيكر أو سير نديديم وبرفت
• ( حرف الثاء )
• غزل « 96 » — درد ما را نيست درمان الغياث * هجر ما را نيست پايان الغياث
• ( حرف الجيم )
• غزل « 97 » — توئى كه بر سر خوبان كشورى چون تاج * سزد اگر همهء دلبران دهندت باج
• ( حرف الحاء
• غزل « 98 » — اگر بمذهب تو خون عاشقست مباح * صلاح ما همه آنست كان تراست صلاح
• ( حرف الخاء )
• غزل « 99 » — دل من در هواي روى فرخ * بود آشفته همچون موى فرخ
• ( حرف الدال )
• غزل « 100 » — بلبلى خون دلى خورد وگلى حاصل كرد * باد غيرت به صدش خار پريشان‌دل كرد
• غزل « 101 » — ديدى اى دل كه غم يار دگر بار چه كرد * چون بشد دلبر وبا يار وفادار چه كرد
• غزل « 102 » — سألها دل طلب جام جم از ما مىكرد * وآنچه خود داشت ز بيگانه تمنا مىكرد
• غزل « 103 » — بسر جام جم آنگه نظر توانى كرد * كه خاك ميكده كحل بصر توانى كرد
• غزل « 104 » — دست در حلقهء آن زلف دو تا نتوان كرد * تكيه بر عهد تو وباد صبا نتوان كرد
• غزل « 105 » — بيا كه ترك فلك خوان روزه غارت كرد * هلال عيد بدور قدح أشارت كرد
• غزل « 106 » — به آب روشن مى عارفي طهارت كرد * على الصباح كه ميخانه را زيارة كرد
• غزل « 107 » — دل از من برد وروى از من نهان كرد * خدا را با كه اين بازى توان كرد
• غزل « 108 » — چو باد عزم سر كوى يار خواهم كرد * نفس بياد خوشش مشكبار خواهم كرد
• غزل « 109 » — دوستان دختر رز توبه ز مستورى كرد * شد بر محتسب وكار به دستوري كر
• غزل « 110 » — سحر بلبل حكايت با صبا كرد * كه عشق روى گل با ما چها كرد
• غزل « 111 » — صوفي نهاد دام وسر حقه باز كرد * بنياد مكر با فلك حقّه‌باز كرد
• غزل « 112 » — ياد باد آنك ز ما وقت سفر ياد نكرد * بوداعى دل غم‌ديدهء ما شاد نكرد
• غزل « 113 » — رو بر رهش نهادم وبر من گذر نكرد * صد لطف چشم داشتم ويك نظر نكرد
• غزل « 114 » — دلبر رفت ودل‌شدگان را خبر نكرد * ياد حريف شهر ورفيق سفر نكرد
• غزل « 115 » — مرا برندى عشق آن فضول عيب كند * كه اعتراض بر اسرار علم غيب كند
• غزل « 116 » — آن كيست كز روى كرم با ما وفادارى كند * بر جاى بدكارى چو من يكدم نكوكارى كند
• غزل « 117 » — دلا بسوز كه سوز تو كارها بكند * نياز نيم‌شبى دفع صد بلا بكند
• غزل « 118 » — طاير دولت اگر باز گذارى بكند * يار بازآيد وبا وصل قرارى بكند
• غزل « 119 » — كلك مشكين تو روزى كه ز ما ياد كند * ببرد اجر دو صد بنده كه آزاد كند
• غزل « 120 » — سرو چمان من چرا ميل چمن نمىكند * همدم گل نمىشود ياد سمن نمىكند
• غزل « 121 » — گر مىفروش حاجت رندان روا كند * ايزد گنه ببخشد ورفع بلا كند
• غزل « 122 » — واعظان كاين جلوه در محراب ومنبر مىكنند * چون بخلوت مىروند آن كار ديگر مىكنند
• غزل « 123 » — دانى كه چنگ وعود چه تقرير مىكنند * پنهان خوريد باده كه تعزير مىكنند
• غزل « 124 » — شاهدان گر دلبرى زينسان كنند * زاهدان رخنه در ايمان كنند
• غزل « 125 » — گفتم : كيم دهان ولبت كامران كنند * گفتا : بچشم هر چه تو گوئى چنان كنند
• غزل « 126 » — آنان كه خاك را بنظر كيميا كنند * آيا بود كه گوشهء چشمى بما كنند
• غزل « 127 » — نقدها را بود آيا كه عيارى گيرند * تا همه صومعه‌داران پى كارى گيرند
• غزل « 128 » — هر كه شد محرم دل در حرم يار بماند * ووانكه اين كار ندانست در انكار بماند
• غزل « 129 » — رسيد مژده كه أيام غم نخواهد ماند * چنان نماند وچنين نيز هم نخواهد ماند
• ترجمة منظومة
• ترجمة منثورة
• غزل « 130 » — در نظربازى ما بىخبران حيرانند * من چنينم كه نمودم دگر ايشان دانند
• غزل « 131 » — غلام نرگس مست تو تاج‌دارانند * خراب بادهء لعل تو هوشيارانند
• غزل « 132 » — دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند * واندر آن ظلمت شب آب‌حياتم دادند
• غزل « 133 » — شراب بىغش وساقى خوش دو دام رهند * كه زيركان جهان از كمندشان نرهند
• غزل « 134 » — دوش ديدم كه ملايك در ميخانه زدند * گل آدم بسرشتند وبه پيمانه زدند
• غزل « 135 » — حسب حالي ننوشتيم وشد أيامي چند * محرمى كو كه فرستم به تو پيغامى چند
• غزل « 136 » — سمن بويان غبار غم چو بنشينند بنشانند * پرى رويان قرار از دل چو بستيزند بستانند
• غزل « 137 » — بود آيا كه در ميكده‌ها بگشايند * گره از كار فروبستهء ما بگشايند
• غزل « 138 » — اى پستهء تو خنده زده بر حديث قند * مشتاقم از براي خدا يك شكر بخند
• غزل « 139 » — هر آنكو خاطر مجموع ويار نازنين دارد * سعادت همدم أو گشت ودولت همنشين دارد
• غزل « 140 » — كسى كه حسن وخط دوست در نظر دارد * محققست كه أو حاصل بصر دارد
• غزل « 141 » — آنكه از سنبل أو غاليه تأبى دارد * باز با دل‌شدگان ناز وعتابى دارد
• غزل « 142 » — شاهد آن نيست كه موئى وميانى دارد * بندهء طلعت آن باش كه آنى دارد
• غزل « 143 » — مطرب عشق عجب ساز ونوائى دارد * نقش هر نغمه كه زد راه به جائى دارد
• غزل « 144 » — هر آنكه جانب أهل خدا نگهدارد * خداش در همه حال از بلا نگه دارد
• غزل « 145 » — دل ما بدور رويت ز چمن فراغ دارد * كه چو سرو پاىبندست وچو لاله داغ دارد
• غزل « 146 » — بتي دارم كه گرد گل ز سنبل سايه‌بان دارد * بهار عارضش خطّى بخون ارغوان دارد
• غزل « 147 » — جان بىجمال جانان ميل جهان ندارد * هركس كه اين ندارد حقّا كه آن ندارد
• غزل « 148 » — روشنى طلعت تو ماه ندارد * پيش تو گل رونق گياه ندارد
• غزل « 149 » — آن‌كس كه بدست جام دارد * سلطاني جم مدام دارد
• غزل « 150 » — دلى كه غيب‌نمايست وجام جم دارد * ز خاتمي كه دمى گم شود چه غم دارد
• غزل « 151 » — درخت دوستى بنشان كه كأم دل ببار آرد * نهال دشمنى بركن كه رنج بيشمار آرد
• غزل « 152 » — چه مستيست ندانم كه رو بما آورد * كه بود ساقى واين باده از كجا آورد
• غزل « 153 » — صبا وقت سحر بوئى ز زلف يار مىآورد * دل شوريدهء ما را ببو در كار مىآورد
• غزل « 154 » — نسيم باد صبا دوشم آگهى آورد * كه روز محنت وغم رو بكوتهى آورد
• غزل « 155 » — دوش از جناب آصف پيك بشارت آمد * كز حضرت سليمان عشرت أشارت آمد
• غزل « 156 » — صبا به تهنيت پير مىفروش آمد * كه موسم طرب وعيش وناز ونوش آمد
• غزل « 157 » — عشق تو نهال حيرت آمد * وصل تو كمال حيرت آمد
• غزل « 158 » — سحرم دولت بيدار ببالين آمد * گفت برخيز كه آن خسرو شيرين آمد
• غزل « 159 » — مژده اى دل كه دگر باد صبا بازآمد * هدهد خوش خبر از طرف سبا بازآمد
• غزل « 160 » — در نمازم خم ابروى تو با ياد آمد * حالتي رفت كه محراب بفرياد آمد
• غزل « 161 » — تنت بناز طبيبان نيازمند مباد * وجود نازكت آزردهء گزند مباد
• غزل « 162 » — گل بىرخ يار خوش نباشد * بىباده بهار خوش نباشد
• غزل « 163 » — صوفي ار باده به‌اندازه خورد نوشش باد * ورنة انديشهء اين كار فراموشش باد
• غزل « 164 » — دى پير مىفروش كه ذكرش بخير باد * گفتا شراب نوش وغم دل ببر ز ياد
• غزل « 165 » — ديرست كه دلدار پيامى نفرستاد * ننوشت كلامي وسلامي نفرستاد
• غزل « 166 » — خسروا گوى فلك در خم چوگان تو باد * ساحت كون ومكان عرصهء ميدان تو باد
• غزل « 167 » — جمالت آفتاب هر نظر باد * ز خوبى روى خوبت خوب‌تر باد
• غزل « 168 » — شراب وعيش نهان چيست كار بىبنياد * زديم بر صف رندان وهر چه بادا باد
• غزل « 169 » — دوش آگهى ز يار سفر كرده داد باد * من نيز دل بباد دهم هر چه بادا باد
• غزل « 170 » — روز وصل دوستداران ياد باد * ياد باد آن روزگاران ياد باد
• غزل « 171 » — عكس روى تو چو در آينهء جام افتاد * عارف از خندهء مى در طمع خام افتاد
• غزل « 172 » — پيرانه‌سرم عشق جوانى به‌سر افتاد * وان راز كه در دل بنهفتم بدر افتاد
• غزل « 173 » — حسن تو هميشه در فزون باد * رويت همه‌ساله لاله‌گون باد
• غزل « 174 » — آنكه رخسار ترا رنگ گل ونسرين داد * صبر وآرام تواند بمن مسكين داد
• غزل « 175 » — بنفشه دوش بگل گفت وخوش نشانى داد * كه تاب من بجهان طرهء فلانى داد
• غزل « 176 » — هماى أوج سعادت به دام ما افتد * اگر ترا گذرى بر مقام ما افتد
• غزل « 177 » — بخت از دهان دوست نشانم نمىدهد * دولت خبر ز راز نهانم نمىدهد
• غزل « 178 » — بحسن وخلق ووفا كس بيار ما نرسد * ترا در اين سخن انكار كار ما نرسد
• غزل « 179 » — بعد أزين دست من ودامن آن سرو بلند * كه ببالاى چمان از بن وبيخم بركند
• غزل « 180 » — دلم جز مهر مهرويان طريقي برنمىگيرد * ز هر در مىدهم پندش وليكن درنمىگيرد
• ترجمة منثورة
• ترجمة منظومة
• غزل « 181 » — گفتم غم تو دارم گفتا غمت سرآيد * گفتم كه ماه من شو گفتا اگر برآيد
• غزل « 182 » — از سر كوى تو هر كو بملالت برود * نرود كأرش وآخر به ضلالت برود
• غزل « 183 » — من وانكار شراب اين چه حكايت باشد * غالبا اين‌قدرم عقل وكفايت باشد
• غزل « 184 » — هرگزم نقش تو از لوح دل وجان نرود * هرگز از ياد من آن سرو خرامان نرود
• غزل « 185 » — بيا كه رايت منصور پادشاه رسيد * نويد فتح وبشارت بمهر وماه رسيد
• غزل « 186 » — يارم چو قدح بدست گيرد * بازار بتان شكست گيرد
• غزل « 187 » — بر سر آنم كه گر ز دست برآيد * دست بكارى زنم كه غصه سرآيد
• غزل « 188 » — جهان بر ابروى از هلال وسمه كشيد * هلال عيد در ابروى يار بايد ديد
• غزل « 189 » — زهى خجسته زماني كه يار بازآيد * بكام غم‌زدگان غمگسار بازآيد
• غزل « 190 » — دست از طلب ندارم تا كأم من برآيد * يا تن رسد به جانان يا جان ز تن برآيد
• غزل « 191 » — چو دست بر سر زلفش زنم بتاب رود * ور آشتى طلبم با سر عتاب رود
• غزل « 192 » — ساقى ار باده أزين دست بجام اندازد * عارفان را همه در شرب مدام اندازد
• غزل « 193 » — تا ز ميخانه دمى نام ونشان خواهد بود * سر ما خاك ره پير مغان خواهد بود
• غزل « 194 » — دوش مىآمد ورخساره برافروخته بود * تا كجا باز دل غم‌زدهء سوخته بود
• غزل « 195 » — سحر چون خسرو خاور علم بر كوهساران زد * بدست مرحمت يارم در اميدواران زد
• غزل « 196 » — در أزل پرتو حسنت ز تجلى دم زد * عشق پيدا شد وآتش بهمه عالم زد
• غزل « 197 » — راهى بزن كه آهى بر ساز آن توان زد * شعري بخوان كه با أو رطل گران توان زد
• غزل « 198 » — دمى با غم بسربردن جهان يكسر نمىارزد * بمى بفروش دلق ما كزين بهتر نمىارزد
• ترجمة منثورة
• ترجمة منظومة
• غزل « 199 » — كنون كه در چمن آمد گل از عدم بوجود * بنفشه در قدم أو نهاد سر بسجود
• غزل « 200 » — از ديده خون دل همه بر روى ما رود * بر روى ما ز ديده چه گويم چها رود
• غزل « 201 » — خوشا دلى كه مدام از پى نظر نرود * بهر درش كه بخوانند بىخبر نرود
• غزل « 202 » — ساقى حديث سرو وگل ولاله مىرود * وين بحث با ثلاثهء غساله مىرود
• غزل « 203 » — اگر آن طاير قدسي ز درم بازآيد * عمر بگذشته به پيرانه‌سرم بازآيد
• غزل « 204 » — رسيد مژده كه آمد بهار وسبزه دميد * وظيفة گر برسد مصرفش گلست ونبيذ
• غزل « 205 » — بوى خوش تو هر كه ز باد صبا شنيد * از يار آشنا سخن آشنا شنيد
• غزل « 206 » — ابر آزارى بر آمد باد نوروزى وزيد * وجه مى مىخواهم ومطرب كه مىگويد رسيد
• غزل « 207 » — معاشران گره از زلف يار باز كنيد * شبى خوشست بدين قصه‌اش دراز كنيد
• غزل « 208 » — معاشران ز حريف شبانه ياد آريد * حقوق بندگى مخلصانه ياد آريد
• غزل « 209 » — اگر روم ز پيش فتنه‌ها برانگيزد * ور از طلب بنشينم بكينه برخيزد
• غزل « 210 » — چو آفتاب مى از مشرق پياله برآيد * ز باغ عارض ساقى هزار لاله برآيد
• غزل « 211 » — نفس برآمد وكار از تو بر نمىآيد * فغان كه بخت من از خواب در نمىآيد
• غزل « 212 » — اگر ببادهء مشكين كشد دلم شايد * كه بوى خير ز زهد وريا نمىآيد
• غزل « 213 » — نه هر كه چهره برافروخت دلبرى داند * نه هر كه آينه سازد سكندرى داند
• غزل « 214 » — نيست در شهر نگارى كه دل ما ببرد * بختم ار يار شود رختم از اينجا ببرد
• غزل « 215 » — اگر نه باده غم دل ز ياد ما ببرد * نهيب حادثه بنياد ما ز جا ببرد
• غزل « 216 » — در أزل هر كو بفيض دولت ارزانى بود * تا ابد جام مرادش همدم جانى بود
• غزل « 217 » — ترسم كه أشك در غم ما پرده در شود * وين راز سر بمهر عالم سمر شود
• غزل « 218 » — گر من از باغ تو يك ميوه بچينم چه شود * پيش پائى به چراغ تو ببينم چه شود
• غزل « 219 » — خستگان را چه طلب باشد وقوّت نبود * گر تو بيداد كنى شرط مروت نبود
• غزل « 220 » — مرا مهر سيه‌چشمان ز سر بيرون نخواهد شد * قضاى آسمانست اين وديگرگون نخواهد شد
• غزل « 221 » — گداخت جان كه شود كار دل تمام ونشد * بسوختيم ودرين آرزوى خام ونشد
• غزل « 222 » — روز هجران وشب فراقت يار آخر شد * زدم اين فال وگذشت اختر وكار آخر شد
• غزل « 223 » — نفس باد صبا مشك‌فشان خواهد شد * عالم پير دگرباره جوان خواهد شد
• غزل « 224 » — ستارهء بدرخشيد وماه مجلس شد * دل رميدهء ما را أنيس ومؤنس شد
• غزل « 225 » — زاهد خلوت‌نشين دوش بميخانه شد * از سر پيمان برفت با سر پيمانه شد
• غزل « 226 » — يارى اندر كس نمىبينم ياران را چه شد * دوستى كي آخر آمد دوستداران را چه شد
• غزل « 227 » — گرچه بر واعظ شهر اين سخن آسان نشود * تا ريا ورزد وسالوس مسلمان نشود
• غزل « 228 » — هر كه را با حظ سبزت سر سودا باشد * پاى أزين دايره بيرون ننهد تا باشد
• غزل « 229 » — نقد صوفي نه همه صافي بىغش باشد * اى بسا خرقه كه مستوجب آتش باشد
• غزل « 230 » — خوشست خلوت اگر يار يار من باشد * نه من بسوزم وآن شمع انجمن باشد
• غزل « 231 » — خوش آمد گل وزان خوش‌تر نباشد * كه در دستت بجز ساغر نباشد
• غزل « 232 » — كي شعر تر انگيزد خاطر كه حزين باشد * يك نكته أزين معنى گفتيم وهمين باشد
• غزل « 233 » — گوهر مخزن أسرار همانست كه بود * حقهء مهر بدان مهر ونشانست كه بود
• غزل « 234 » — سألها دفتر ما در گرو صهبا بود * رونق ميكده از درس ودعاى ما بود
• غزل « 235 » — ياد باد آنكه نهانت نظري با ما بود * رقم مهر تو بر چهرهء ما پيدا بود
• غزل « 236 » — قتل اين خسته به شمشير تو تقدير نبود * ورنة هيچ از دل بىرحم تو تقصير نبود
• غزل « 237 » — بكوى ميكده يا رب سحر چه مشغله بود * كه جوش شاهد وساقى وشمع ومشعله بود
• غزل « 238 » — يك‌دو جامم دى سحرگه اتفاق افتاده بود * وز لب ساقى شرابم در مذاق افتاده بود
• غزل « 239 » — ديدم بخواب خوش كه بدستم پياله بود * تعبير رفت وكار بدولت حواله بود
• غزل « 240 » — پيش ازينت بيش أزين غمخوارى عشاق بود * مهرورزى تو با ما شهرهء آفاق بود
• غزل « 241 » — ياد باد آنكه سر كوى توام منزل بود * ديده را روشنى از خاك درت حاصل بود
• غزل « 242 » — دوش در حلقهء ما قصهء گيسوى تو بود * تا دل شب سخن از سلسلهء موى تو بود
• غزل « 243 » — آن يار كزو خانهء ما جاى پرى بود * سر تا قدمش چون پرى از عيب برى بود
• غزل « 244 » — مسلمانان مرا وقتي دلى بود * كه با وى گفتمى گر مشكلى بود
• ( حرف الراء )
• غزل 245 — ألا أي طوطى گوياى أسرار * مبادا خاليت شكر ز منقار
• غزل « 246 » — اى صبا نكهتى از خاك ره يار بيار « 1 » * ببر اندوه دل ومژدهء دلدار بيار
• غزل « 247 » — اى صبا نكهتى از كوى فلانى بمن آر * زار وبيمارى غم راحت جانى بمن آر
• غزل « 248 » — عيدست وآخر گل وياران در انتظار * ساقى برو شاه ببين ماه ومى بيار
• غزل « 249 » — صبا ز منزل جانان گذر دريغ مدار * وزو بعاشق بيدل خبر دريغ مدار
• غزل « 250 » — گر بود عمر بميخانه رسم بار دگر * بجز از خدمت رندان نكنم كار دگر
• غزل « 251 » — روى بنماى ووجود خودم از ياد ببر * خرمن سوختگان را همه گو باد ببر
• غزل « 252 » — روى بنما ومرا گو كه دل از جان برگير * پيش شمع آتش پروانه بجان گو درگير
• غزل « 253 » — نصيحتى كنمت بشنو وبهانه مگير * هر آنچه ناصح مشفق بگويدت بپذير
• غزل « 254 » — اى خرم از فروغ رخت لاله‌زار عمر * بازآ كه ريخت بىگل رويت « 1 » بهار عمر
• غزل « 255 » — شب وصلست وطي شد نامهء هجر « 1 » * سلام فيه حتى مطلع الفجر
• غزل « 256 » — يوسف گم‌گشته بازآيد بكنعان غم مخور * كلبهء احزان شود روزى گلستان غم مخور
• غزل « 257 » — ديگر ز شاخ سرو سهى بلبل صبور * گلبانگ زد كه چشم بد از روى گل بدور
• ( حرف الزاي )
• غزل « 258 » — بيا وكشتى ما در شط شراب انداز * خروش وولوله در جان شيخ وشاب انداز
• غزل « 259 » — خيز ودر كاسهء زر آب طربناك انداز * پيشتر زآنكه شود كاسهء سر خاك‌انداز
• غزل « 260 » — دلم رميدهء لولىوشيست شورانگيز * دروغ‌وعده وقتال وضع ورنگ‌آميز
• غزل « 261 » — هزار شكر كه ديدم بكام خويشت باز * ز روى صدق وصفا گشته با دلم دمساز
• غزل « 262 » — حال خونين دلان كه گويد باز * وز فلك خون خم كه جويد باز
• غزل « 263 » — منم كه ديده بديدار دوست كردم باز * چه شكر گويمت اى كارساز بنده‌نواز « 1 »
• غزل « 264 » — درآ كه در دل خسته توان درآيد باز * بيا كه در تن مرده روان درآيد باز
• غزل « 265 » — اى سرو ناز حسن كه خوش مىروى بناز * عشاق را بناز تو هر لحظه صد نياز
• غزل « 266 » — برنيامد از تمنّاى لبت كامم هنوز * بر اميد جام لعلت دردىآشامم هنوز
• ( حرف السين )
• غزل « 267 » — گل‌عذارى ز گلستان جهان ما را بس * زين چمن سايهء آن سرو روان ما را بس
• غزل « 268 » — دارم از زلف سياهش گله چندان كه مپرس * كه چنان زو شده‌ام بيسر وسامان كه مپرس
• غزل « 269 » — دلا رفيق سفر بخت نيك‌خواهت بس * نسيم روضهء شيراز پيك راهت بس
• غزل « 270 » — درد عشقى كشيده‌ام كه مپرس * زهر هجرى چشيده‌ام كه مپرس
• غزل « 271 » — اى صبا گر بگذرى بر ساحل رود ارس * بوسه زن بر خاك آن وادى ومشكين كن نفس
• ( حرف الشين )
• غزل « 272 » — صوفي گلى بچين ومرقع بخار بخش * وين زهد خشك را بمى خوشگوار بخش
• غزل « 273 » — چو بر شكست صبا زلف عنبرافشانش * بهر شكسته كه پيوست تازه شد جانش
• غزل « 274 » — كنار آب وپاى بيد وطبع شعر ويارى خوش * معاشر دلبرى شيرين وساقى گل‌عذارى خوش
• غزل « 275 » — شراب تلخ مىخواهم كه مردافكن بود زورش * كه تا يكدم بياسايم ز دنيا وشر وشورش
• غزل « 276 » — ببرد از من قرار وطاقت وهوش * بت سنگين‌دل سيمين بنا گوش
• غزل « 277 » — خوشا شيراز ووضع بىمثالش * خداوندا نگه دار از زوالش
• ترجمة منثورة
• ترجمة منظومة
• غزل « 278 » — دلم رميده شد وغافلم من درويش * كه آن شكارى سرگشته را چه آمد پيش
• غزل « 279 » — مجمع خوبى ولطفست عذار چو مهش * ليكنش مهر ووفا نيست خدايا بدهش
• غزل « 280 » — باغبان گر پنج روزى صحبت گل بايدش * بر جفاى خار هجران صبر بلبل بايدش
• غزل « 281 » — سحر ز هاتف غيبم رسيد مژده بگوش * كه دور شاه شجاع است مى دلير بنوش
• غزل « 282 » — ما آزموده‌ايم درين شهر بخت خويش * بيرون كشيد بايد أزين ورطه رخت خويش
• غزل « 283 » — بازآى ودل تنگ مرا مؤنس جان باش * وين سوخته را محرم اسرار نهان باش
• غزل « 284 » — هاتفى از گوشهء ميخانه دوش * گفت ببخشند گنه مى بنوش
• غزل « 285 » — اگر رفيق شفيقى درست پيمان باش * حريف خانه وگرمابه وگلستان باش
• غزل « 286 » — يا رب اين نوگل خندان كه سپردى بمنش * مىسپارم به تو از چشم حسود چمنش
• غزل « 287 » — آي همه شكل تو مطبوع وهمه جاى تو خوش * دلم از عشوهء شيرين شكرخاى تو خوش
• غزل « 288 » — فكر بلبل همه آنست كه گل شد يارش * گل در انديشه كه چون عشوه كند در كأرش
• غزل « 289 » — بدور لاله قدح گير وبىريا مىباش * ببوى گل نفسي همدم صبا مىباش
• غزل « 290 » — در عهد پادشاه خطابخش جرم‌پوش * حافظ قرابه‌كش شد ومفتى پياله نوش
• غزل « 291 » — دوش با من گفت پنهان كاردانى تيزهوش * وز شما پنهان نشايد كرد سرّ مىفروش
• ( حرف العين )
• غزل « 292 » — قسم به حشمت وجاه وجلال شاه شجاع * كه نيست با كسم از بهر مال وجاه نزاع
• غزل « 293 » — در وفاى عشق تو مشهور خوبانم چو شمع * شب‌نشين كوى سربازان ورندانم چو شمع
• غزل « 294 » — بامدادان كه ز خلوتگه كاخ ابداع * شمع خاور فكند بر همه أطراف شعاع
• ( حرف الغين )
• غزل « 295 » — سحر ببوى گلستان دمى شدم در باغ * كه تا چو بلبل بيدل كنم علاج دماغ
• ( حرف الفاء )
• غزل « 296 » — طالع اگر مدد دهد دولتش آورم بكف * ور بكشم زهى طرب ور بكشد زهى شرف
• ( حرف القاف )