تاريخ و آثار اسلامى (مكه مكرمه و مدينه منوره) (فارسى)

• المؤلف: اصغر قائدان
• الوفاة: معاصر
• القسم: مصادر التاريخ والجغرافيا
• الناشر: نشر مشعر - تهران

ابدأ القراءة

فهرس الكتاب

• زيبايى حج
• مقدمه چاپ اوّل
• مقدمه چاپ هفتم
• زمينه
• موقعيّت جغرافيايى و تاريخى شبه جزيرهء عربستان
• 1 . تِهامَه
• 2 . حِجاز
• 3 . نَجْد
• 4 . يَمَن
• 5 . عَروض
• 6 . حَضْرَمَوت و الْمَهَرَه « 2 »
• بيابان‌ها و صحراهاى شبه جزيره
• 1 . بادية الشّام
• 2 . نَفُود « 2 »
• 3 . الدَّهْناء « 3 »
• 4 . الرَبْعُ الخالى
• 5 . احقاف
• شبه جزيره در بستر تاريخ
• 1 . عربستان سعيد ( خوشبخت ) « 3 »
• 2 . عربستان صخره‌اى « 3 »
• 3 . عربستان صحرايى « 6 »
• عرب و اقسام آن
• 1 . عرب عاربه :
• 2 . عرب مُسْتَعْربه
• 3 . عرب بائده
• اهل وَبَرْ
• اهل مَدَر
• دين در شبه جزيره
• 1 . پرستش ارواح و مظاهر طبيعت
• 2 . يهود
• 3 . مسيحيّت
• 4 . زرتشتىگرى
• 5 . حنفا
• 6 . بت پرستى
• آشنايى با كشور عربستان
• 1 . حدود و موقعيّت طبيعى و جغرافيايى
• 2 . آب و هواى عربستان
• 3 . توليدات زراعى و صنعتى در عربستان
• 4 - فرودگاه‌هاى عربستان
• 5 . بنادر مهم عربستان
• بخش اول : تاريخ و آثار اسلامى مكهء مكرّمه
• فصل اول : مكّهء مكرّمه در بستر تاريخ
• الف ) موقعيّت جغرافيايى مكّهء مكرمه
• ب ) نام‌هاى مكّهء مكرّمه
• 1 - بَكَّه :
• 2 - مكّه
• 3 - امُّ القُرى
• 4 - بلد الأمين
• ج . فضايل مكّهء مكرّمه و مسجدالحرام
• فصل دوم : سير تاريخى كعبه و مسجدالحرام
• الف - كعبه « 1 » نخستين خانه در زمين
• ب ) مناصب كعبه هنگام ظهور اسلام
• ج . سير بنا و بازسازى كعبه
• د . آثار مقدس كعبه و مسجدالحرام
• 1 - حَجَرالأسود و تاريخچهء آن
• 2 - اركان كعبه و اندازه‌هاى بيرونى
• 3 - شاذَرْوان
• 4 - ناودان طلا ( ميزاب )
• 5 - باب كعبه
• 6 - درون كعبه
• 7 - مُسْتَجار
• 8 - مُلْتَزَمْ
• 9 - مِعْجَنَه
• 10 - حَطيم
• 11 - پوشش كعبه ( الْكَسْوَةْ )
• 12 - مقام ابراهيم عليه السلام
• 13 - حِجْر اسماعيل عليه السلام
• 13 - چاه زمزم ، تاريخچه و فضيلت آن
• 14 - صفا و مروه ( مَسْعى ) و حوادث تاريخى آن
• ه ) مسجدالحرام و سير تاريخى آن
• الف - توسعهء خليفهء دوم ( 17 هجرى - 638 ميلادى )
• ب - توسعهء خليفهء سوم ( 26 هجرى - 646 ميلادى )
• ج - توسعهء عبداللَّه بن زُبَير بن عوام ( 56 هجرى - 688 ميلادى )
• د - توسعهء عبدالملك بن مروان و فرزندش وليد ( 75 و 91 هجرى - 694 و 709 ميلادى )
• ه - توسعهء منصور عباسى ( 137 هجرى - 754 ميلادى )
• و - توسعهء مهدى عباسى ( 160 و 164 هجرى - 776 - 780 ميلادى )
• ز - توسعهء دوران سعودى
• و ) درهاى مسجد الحرام از ابتدا تا كنون
• فصل سوم : كوه‌ها و شعب‌هاى مهمّ مكّه
• الف - كوه‌ها
• 1 . جبل‌النُّور / غار حِرا ( مهبط وحى )
• 2 . ابوقُبَيسْ
• 3 . كوه ثَوْر ( مخفى گاه هجرت )
• 4 . الحَجون « 2 »
• 5 . كوه خَليفه
• 6 . كوه خَنْدَمه
• 7 . ثَبير
• 8 . قُعَيقُعان
• ب - شعب‌ها ( درّه‌ها )
• 1 . شعب ابى دُبّ
• 2 . شعب ابوطالب ( محل محاصرهء بنىهاشم و پيامبرخدا صلى الله عليه و آله )
• فصل چهارم مساجد تاريخى موجود مكه
• 1 - مسجد يا زادگاه ختم رسولان محمد بن عبداللَّه صلى الله عليه و آله
• 2 - مسجد الجِنّ / مسجد الْحَرَسْ
• 3 - مسجدالرّايه
• 4 - مسجد البَيْعَة / مسجد الغنم
• 5 - مسجد شجره
• 6 - مسجد ابوبكر
• 7 - مسجد الاجابه
• 8 - مسجد خالد بن وليد
• 9 - مسجد فتح
• فصل پنجم : قبرستان ابوطالب و مزار شهداى فخ
• الف - قبرستان ابوطالب ( جنّةُ المُعلّى )
• فضايل قبرستان ابوطالب
• به خاك آرميدگان قبرستان ابوطالب
• 1 - قُصَىّ بن كِلاب ( جدّ اعلاى پيامبرخدا صلى الله عليه و آله )
• 2 - عبدالمطّلب بن هاشم
• 3 - ابوطالب بن عبدالمطّلب
• 4 - خديجه عليها السلام
• 5 - قاسم بن محمد صلى الله عليه و آله
• قبور ديگر در گورستان ابوطالب
• ب - مزار گمنام شهداى فخّ
• فصل ششم : خانه‌ها و مساجد تاريخى مكه ( تخريب شده در دوران سعودى )
• الف - خانه‌هاى تخريب شده
• 1 . خانهء ارْقَمْ بن ابى ارقم
• 2 - دارالنَّدوه يا انجمن مشورت
• 3 . خانهء خديجه عليها السلام
• 4 . خانهء ابوطالب
• 5 . زادگاه حضرت حمزه ، سيدالشهدا ( ع )
• 6 . خانهء عبداللَّه بن جُدعان
• 7 . خانهء حارث بن عبد المطّلب
• 8 . زادگاه امام جعفر صادق عليه السلام
• ب - مساجد تخريب شده
• 1 . مسجد انشقاق القمر / بلال حبشى
• 2 . مسجد ابراهيم عليه السلام
• فصل هفتم : ميقات‌هاى حج و حدود حرم
• الف - ميقات‌هاى حج
• 1 . ذو الحُليفه ( مسجد شجره / آبار على عليه السلام )
• 2 . جُحفه
• 3 . وادى « 3 » عقيق
• 4 . قَرْن المَنازل
• 5 . يَلَمْلَمْ
• 6 . فَخّ
• ب - حدود حرم و علت تحريم
• 1 . سمت طائف / وادى عُرَنَه ( عرفات )
• 2 . وادى نخله
• 3 . جِعْرانه
• 4 - تَنْعيم
• 5 . حُدَيبيّه
• 6 . اضاءَةُ لِبْن
• ج - مساجد منطقهء آغازين حرم
• 1 . مسجد تَنْعيم
• 2 . مسجد حُدَيبيَه / رِضْوان / آل شُمَيْسى
• 3 . مسجد جِعْرانَه
• فصل هشتم : مشاعر مقدسه ( عرفات ، مشعرالحرام و مِنى )
• الف - سرزمين عرفات
• وقوف پيامبر صلى الله عليه و آله در عرفات
• مسجد نَمِره / جامع ابراهيم عليه السلام
• جبل الرَّحْمَه
• ب - مَشْعرالحرام - مُزْدلِفَه
• مسجد مُزْدَلِفَه / مشعرالحرام
• ج - وادى مُحَسِّر
• د - سرزمين منا
• جَمَرات سه‌گانه
• مساجد موجود در منا
• 1 / 1 - مسجد خَيْف
• 2 / 1 - مسجد البيعَه
• مساجد تخريب‌شده در منا
• 1 / 2 - مسجد الكَبْش / النَّحْر
• 2 / 2 - مسجد الصَّفائح
• 2 / 3 - مسجد الكوثر
• فصل نهم : اماكن تاريخىِ بين مكه و مدينه
• 1 - مزار شهداى بدر
• 2 - مسجد عريش
• 3 - رَبَذه ( زادگاه ، تبعيدگاه و آرامگاه ابوذر غفارى )
• 4 - غدير خم
• 5 - مسجد غدير خم
• 6 - زيارتگاه ابواء « 4 » ( مقبرهء آمنه بنت وهب )
• 1 - عبدالرحمان بن حسن بن على عليه السلام
• 2 - موسى بن نُصَير
• 3 - حاج سيد ميرزا حسن شهيد
• بخش دوم : تاريخ و آثار اسلامى مدينه منّوره
• فصل اول مدينه در بستر تاريخ
• موقعيت جغرافيايى مدينهء منورّه
• نگاهى به تاريخ يثرب
• نام‌هاى مدينه
• فضايل مدينهء منوّره
• مقدمات هجرت پيامبر صلى الله عليه و آله به مدينه
• فصل دوم مسجد النّبى صلى الله عليه و آله و آثار آن
• الف - مسجد النّبى در گذر تاريخ
• آثار تاريخى و مقدس مسجدالنّبى صلى الله عليه و آله
• 1 - ستون‌هاى مسجدالنّبى صلى الله عليه و آله
• 1 / 1 - مُخَلَّقه
• 2 / 1 - عايشه
• 3 / 1 - توبه / ابى لُبابه
• 4 / 1 - سرير
• 5 / 1 - مَحْرَسْ / علي بن ابىطالب عليه السلام
• 6 / 1 - وُفود
• 7 / 1 - مقام جبرئيل عليه السلام « 2 »
• 8 / 1 - تهجّد
• 9 / 1 - حنّانه
• 2 - ايوان صُفّه يا منزلگاه فقرا
• 3 - منبر
• 4 - محرابها
• 1 / 4 - محراب النّبى صلى الله عليه و آله
• 2 / 4 - محراب التّهجّد
• 3 / 4 - محراب فاطمه عليها السلام
• 4 / 4 - محراب عثمانى
• 5 / 4 - محراب سليمانى / حنفى
• 5 - روضة النّبى صلى الله عليه و آله
• 6 - بيت شريف پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله
• 7 - خانهء فاطمه عليها السلام
• 8 - مرقد مطهّر و منوّر پيامبرخدا صلى الله عليه و آله
• 1 / 8 - پوشش قبر
• 2 / 8 - قناديل داخل
• 9 - قبر فاطمه عليها السلام دختر گرامى پيامبر صلى الله عليه و آله
• 10 - مكان الجنائز ( محل نماز بر مردگان )
• 11 - مقام و مهبط جبرئيل امين عليه السلام
• 12 - محل اذان بلال
• 13 - درهاى مسجد
• 14 - مئذنه‌ها ( مناره‌ها )
• 15 - قبة الخضراء
• 16 - گنبد زرقاء « 1 »
• آتش‌سوزىهاى مسجدالنّبى صلى الله عليه و آله
• الف - نخستين آتش‌سوزى
• ب - دومين آتش‌سوزى
• سير تاريخى توسعهء مسجد النّبى صلى الله عليه و آله از آغاز تا كنون
• 1 - دوران پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ( 7 ق . )
• 2 - خليفهء دوم ( 17 ق . )
• 3 - خليفهء سوم ( 29 ق . )
• 4 - عمر بن عبدالعزيز ( 88 ق . )
• 5 - مهدى عباسى ( 160 ق . )
• 6 - ملك اشرف قايتباى ( 845 - 900 ق . )
• 7 - عثمانى ( 888 - 1280 ق . )
• 8 - سعودى ( 1272 - 1416 ق . )
• فهرست آثار و اماكن اسلامى اطراف مسجد النّبى صلى الله عليه و آله كه به دنبال توسعه در دوران سعودى تخريب شده‌اند :
• الف - آثار و اماكن تخريب شده در توسعهء جنوبى و جنوب شرقى مسجد النبى صلى الله عليه و آله :
• ب - آثار و اماكن تخريب شده در توسعه شمالى و شمال شرقى مسجد النبى صلى الله عليه و آله :
• ج - آثار و اماكن تخريب شده در توسعه غربى مسجد النبى صلى الله عليه و آله :
• د - آثار و اماكن تخريب شده در توسعهء شرقى مسجد النبى صلى الله عليه و آله :
• فصل سوم : خانه‌ها و مساجد تخريب شده در دوران سعودى
• الف - خانه‌هاى تخريب شده در پيرامون مسجد النبى صلى الله عليه و آله
• 1 . ابو ايّوب انصارى
• 2 . امام صادق عليه السلام
• 3 . حسن بن زيد
• 4 . ابوبكر بن ابى قُحافه
• 5 . عمر بن خطّاب
• 6 . عبداللَّه بن عمر بن خطاب
• 7 . خالد بن وليد
• 8 . مروان بن حكم
• 9 . عثمان بن عفان
• 10 . طلحة بن عبيداللَّه
• 11 . عمار بن ياسر
• 12 . رَيْطَه دختر سفّاح عباسى
• 13 . رباح پدر بلال حبشى
• 14 . مقداد بن اسود
• سقيفهء بنى ساعده
• ب - مساجد تخريب شده در دوران سعودى
• 1 . بنوعدىّ بن نَجّار / دارالنّابغه
• 2 . بنو ظفر / بَغْله
• 3 . مسجد دار سعد بن خيثمه
• 4 . بنو حارثه
• 5 . عرفه / عمره
• 6 . مَصْرع / وادى
• 7 . حمزه سيد الشهدا عليه السلام
• 8 . جبل رماة
• 9 . بنو زريق
• 10 . ابَيّ بن كَعب / مسجد البقيع
• 11 . بنى ساعده
• 12 . فَيْفاء الخَبار
• 13 . فاطمهء صغرى
• 14 . قشله / عسكريّه
• 15 . بلال بن رباح
• 16 . ثَنيّة الوَداع
• 17 . عثمان بن عفّان
• 18 . على عُرَيضى
• فصل چهارم مساجد تاريخى مدينه منوره
• الف - منطقهء قُبا و مساجد آن ( جنوب مدينه )
• 1 . مسجد قُبا
• 2 . جمعه / عاتكه
• 3 . بناتُ النَّجار
• 4 . مَصْبَحْ
• ب - مساجد پيرامونى مسجد النبى صلى الله عليه و آله ( جنوب غربى مدينه )
• 1 . مساجد مصلّا و نمازگاه‌هاى پيامبر صلى الله عليه و آله در اعياد اسلامى ( جنوب غربى مسجدالنّبى )
• 1 / 1 - قشلهء عسكريه
• 2 / 1 - غَمامه
• 3 / 1 - عمر بن خطاب
• 4 / 1 - مالك بن سنان
• 5 / 1 - عثمان بن عفّان
• 6 / 1 - على بن ابىطالب عليه السلام
• 7 / 1 - بلال بن رباح
• 8 / 1 - مسجد ابوبكر بن ابى قحافه
• 2 . مساجد جنوب غربى مسجدالنبى صلى الله عليه و آله
• 1 / 2 - سُقيا
• 2 / 2 - مَغْسَله / بنىدينار
• 3 - مساجد شرق و شمال شرق مسجدالنبى صلى الله عليه و آله
• 1 / 3 - الاجابَة / مباهله 3
• 2 / 3 - ابوذر غفارى
• ج - منطقهء غزوهء احزاب و مساجد آن ( شمال غربى مدينه )
• 1 - مسجدهاى هفتگانه ( مساجد سبعه )
• 1 / 1 - فتح
• 2 / 1 - سلمان فارسى
• 3 / 1 - علىّ بن ابىطالب عليه السلام
• 4 / 1 - ابوبكر بن ابىقحافه
• 5 / 1 - عمر بن خطّاب
• 6 / 1 - فاطمه عليها السلام
• 7 / 1 - ذو قبلتين
• 2 - مساجد ديگر منطقهء احزاب
• 1 / 2 - الرّايه / ذِباب « 3 »
• 2 / 2 - مسجد بنى حرام كبير
• د - منطقهء احد و مساجد پيرامون آن
• 1 . المستراح ( محلّ استراحت )
• 2 . الدِّرْع / الشَّيخان
• 3 . عَيْنَيْن
• 4 . ثنايا / قُبّة الثنايا
• 5 . جبل احد / الفَسْح
• 6 . بنو حارثه
• ه - منطقهء غزوهء بنىقريظه ، بنىنضير و مساجد آن
• 1 - مسجد بنىقريظه
• 2 - مشربهء امّ ابراهيم
• 3 - فضيخ / رد الشمس / بنىنضير
• فصل پنجم : مقابر و زيارتگاه‌هاى مدينه
• الف - قبرستان بقيع
• فضايل بقيع
• گنبد و بارگاه‌هاى بقيع
• الف - بقعه و بارگاه ائمه عليهم السلام
• ب - بقعه و بارگاه ساير قبور
• به خاك آرميدگان بقيع
• 1 - عثمان بن مظعون
• 2 - ابراهيم فرزند پيامبر صلى الله عليه و آله
• 3 - رقيّه
• 4 - امّ كلثوم
• 5 - زينب
• 6 - فاطمهء بنت اسد
• 7 - امام حسن مجتبى عليه السلام
• 8 - امام زين العابدين عليه السلام
• 9 - امام باقر عليه السلام
• 10 - امام صادق عليه السلام
• 11 - عباس بن عبدالمطّلب
• 20 - 12 - قبور همسران رسول اللَّه صلى الله عليه و آله
• 21 - صفيّه بنت عبد المطّلب
• 22 و 23 - عاتكه و جمانه بنت عبد المطّلب
• 24 - امّ البنين
• 25 - عقيل بن ابىطالب
• 26 - عبداللَّه بن جعفر بن ابىطالب
• 27 - محمد بن زيد بن على عليه السلام
• 28 - مالك بن انس
• 29 - نافع الفقيه
• 30 - سفيان بن حارث
• 31 - مجروحان احد
• 32 - شهداى واقعهء حرّه
• 33 - عثمان بن عفّان
• 34 - عبداللَّه بن مسعود
• 35 - ابو سعيد خُدْرى
• 36 - حليمهء سعديه
• 37 - اسماعيل بن جعفر الصادق عليه السلام
• ديگر قبور بقيع
• بيت الأحزان
• ب - زيارتگاه شهداى احد
• ج - آرامگاه‌ها و مقابر تخريب شدهء ( دوران سعودى )
• 1 . مقبره عبداللَّه بن عبد المطّلب
• 2 . مقبرهء محمد بن عبداللَّه محض ( نفس زكيّه )
• 3 . آرامگاه على عُرَيْضى بن جعفر بن محمد عليه السلام
• 4 . مقبرهء عبداللَّه بن عباس در طائف
• فصل ششم : كوه‌ها ، وادىها و ثناياى مدينة النّبى صلى الله عليه و آله
• الف - كوه‌ها
• 1 . احد
• 2 . جبل عَينَين / الرُّماة
• 3 . سَلْع
• 4 . سُلَيع
• 5 . عَيْر
• 6 . ثَوْر
• 7 . ذِباب « 5 »
• 8 . كوه‌هاى جماوات الثّلاثه
• ب - وادىها « 2 »
• 1 . عَقيق
• 2 . بُطْحان « 1 »
• 3 . رانُوناء
• ج - ثنيه‌ها « 3 »
• 1 . ثنيّة الوداع
• 2 . العَثْعَث
• 3 . ثنيّة الشريد
• د - حصار و دروازه‌هاى مدينه
• فصل هفتم : مساجد و مناطق تاريخى اطراف مدينة النبى صلى الله عليه و آله
• 1 - مسجد شجره / ذو الحُلَيْفه ( آبار على عليه السلام )
• 2 - مسجد مَعْرس
• 3 - مسجد سَرِف
• 4 - مسجد على عُرَيْضى
• 5 - منطقهء فدك
• 6 - منطقهء خيبر
• 7 - زيارتگاه يَنبوع
• منابع و مآخذ
• الف ) عربى
• ب ) فارسى
• ج ) خارجى