تحرير الوسيله ( فارسى )
- المؤلف: السيد الخميني ( مترجم : تنظيم ونشر آثار امام )
- الوفاة: 1409
- القسم: فقه الشيعة - فتاوى المراجع
- الناشر: موسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى ( س ) - ايران - تهران
فهرس الكتاب
- جلد 2
- [ تتمهء بحث معاملات ]
- كتاب رهن
- كتاب حجر
- در بيان صغر و احكام آن
- در بيان سفاهت و احكام آن
- در بيان افلاس و احكام آن
- در احكام مرض ( بيمارى )
- كتاب ضمان
- كتاب حواله و كفالت
- كفالت
- كتاب وكالت
- كتاب اقرار
- كتاب هبه
- كتاب وقف و نظائر آن
- خاتمه
- حبس و نظاير آن
- صدقه
- كتاب وصيت
- كتاب يمين و نذر و اقسام آن‌ها
- يمين
- نذر
- عهد
- كتاب كفّارات
- اقسام كفارات
- احكام كفّارات
- كتاب صيد و ذباحه
- شكار
- ذباحه
- كتاب خوردنىها و آشاميدنىها
- حيوان
- غير حيوان
- كتاب غصب
- كتاب احياى موات و مشتركات
- احياى موات
- تكمله
- مشتركات
- كتاب لقطه
- لقطهء حيوان
- لقطهء غير حيوان
- خاتمه
- كتاب نكاح
- عقد ازدواج و احكام آن
- اولياى عقد
- اسباب تحريم
- نسب
- رضاع
- قرابت زناشويى و آنچه كه به آن ملحق است
- ازدواج در عدّه و تكميل عدد
- كفر
- ازدواج انقطاعى
- عيب‌هاى موجب خيار فسخ و تدليس
- مهر
- خاتمه در شرطهاى مذكور در عقد ازدواج
- قسم و نشوز و شقاق
- نشوز
- احكام اولاد و ولادت
- احكام ولادت و ملحقات آن
- نفقه‌ها
- نفقهء اقارب ( نزديكان )
- كتاب طلاق
- شرايط طلاق
- صيغهء طلاق
- اقسام طلاق
- عدّه‌ها
- عدّهء فراق ، طلاق باشد يا غير آن
- عدّهء وفات
- عدّهء وطى شبهه
- رجوع
- كتاب خلع و مبارات
- كتاب ظهار
- كتاب ايلاء
- كتاب لعان
- كتاب مواريث ( ارث )
- اما مقدمات آن چند امر است :
- اول : در موجبات ارث
- دوم : در موانع ارث
- پس آنچه كه اصل ارث را منع مىكند چند امر است :
- اول : كفر به اقسامش
- دوم : قتل
- سوم از موانع ارث : رق ( بنده و كنيز ) بودن
- چهارم : متولد شدن از زنا
- پنجم : لعان
- امورى در اينجا ، از موانع ارث شمرده شده كه در آن تسامح است :
- اول : حمل ،
- دوم : طبقه‌اى جلوتر وجود داشته باشد ،
- سوم : درجهء جلوترى در طبقات ارث ، وجود داشته باشد ،
- و اما حجب نقصان ؛
- اول : قتل خطايى و شبه عمد است ؛
- دوم : بزرگ‌ترين فرزندان ذكور است ؛
- سوم : فرزند است مطلقا ؛
- چهارم : وارث است مطلقا
- پنجم : ناقص بودن تركه از سهم‌هاى مفروض است ؛
- ششم : خواهر پدر و مادرى يا پدرى است ؛
- هفتم : فرزند است ؛
- هشتم : برادرها و خواهرها - نه اولاد آن‌ها مىباشند ؛
- امر سوم : در سهام است
- توضيحى پيرامون بطلان تعصيب و عول
- مقصد اول : در ارث انساب است
- اولى : پدر و مادر - بدون واسطه - و اولاد اگر چه پايين بروند ؛ الاقرب فالاقرب .
- و در اينجا چند امر است :
- اول : اولاد اولاد ،
- دوم : هر يك از آنان سهم كسى را كه به وسيلهء او با ميت قرابت دارد ارث مىبرد ؛
- سوم : اگر اولاد پسر و اولاد دختر با هم باشند ، دو ثلث آن مال اولاد پسر است
- چهارم : اولاد دختر مانند اولاد پسر هستند ،
- پنجم : از تركه ، لباس بدن و انگشتر و شمشير و مصحف ميت به عنوان حبوه به پسر بزرگ‌تر داده مىشود .
- ششم : جد و جدّهء پدرى يا مادرى با بودن يكى از پدر و مادر ارث نمىبرند ،
- طبقهء دوم : اخوه ( برادر و خواهر ) و اولاد آن‌ها
- در اينجا چند امر است :
- اول : اولاد اخوه در حكم اولاد اولاد مىباشند
- دوم : اولاد اخوه ،
- سوم : كلام در اولادى كه با وسايط متعدد است ،
- چهارم : اولاد اخوهء پدرى تنها ،
- پنجم : جدودهء با واسطه ، با وجود يكى از جدودهء بدون واسطه ارث نمىبرد .
- ششم : جدّ اعلى - به هر چند واسطه
- هفتم : اگر اجداد هشتگانه با هم باشند
- طبقهء سوم : اعمام ( عمو و عمه ) و اخوال ( دايى و خاله ) است .
- در اينجا چند امر است :
- اول : هيچ يك از اولاد عمومه و خئوله با وجود يك نفر از عمومه يا خئوله ارث نمىبرد ،
- دوم : اولاد عمومه و خئوله در صورتى كه خود آن‌ها و كسانى كه در درجهء آن‌ها قرار دارند نباشند ، جاى آن‌ها مىباشند
- سوم : منسوبين مادر ميت در اين طبقه ،
- چهارم : با بودن اولاد عمومهء ابوينى ، اولاد عمومهء پدرى تنها ارث نمىبرند .
- پنجم : تحقيقاً گذشت كه اولاد عمومه و خئوله جاى آن‌ها مىنشينند .
- ششم : ارحام و خويشانى كه از حواشى نسب ميت مىباشند به ترتيب ارث مىبرند ،
- هفتم : اگر براى وارثى ، دو موجب ارث يا بيشتر باشد به واسطهء تمام آن‌ها ارث مىبرد ،
- مقصد دوم : در ميراث به سبب زوجيت است
- و اما الحاقيه‌ها در چند فصل است :
- فصل اول : در ميراث خنثى است
- فصل دوم : در ميراث افرادى كه غرق شده و افرادى كه در زير آوار قرار گرفته‌اند
- فصل سوم : در ميراث مجوس و غير آنان از كفّار است
- كتاب قضا
- صفات قاضى و آنچه كه مناسب آن است
- وظايف قاضى
- اول : بر قاضى واجب است كه بين طرف‌هاى مخاصمه [ مساوات را رعايت نمايد ]
- دوم : براى قاضى جايز نيست كه به يكى از دو طرف مخاصمه چيزى را تلقين نمايد كه به وسيلهء آن بر خصمش كمك بگيرد ،
- سوم : اگر طرف‌هاى خصومت به ترتيب وارد شوند حاكم بايد در شنيدن دعوى به اولى ابتدا كند
- چهارم : اگر مدعى عليه ، با ادعايى ، دعواى مدعى را قطع نمايد ، قاضى نبايد آن را گوش نمايد تا اينكه از دعواى طرفش جواب دهد و حكم آن تمام شود ،
- پنجم : اگر يكى از دو طرف خصومت سبقت به دعوى نمايد او اولى است .
- در شرايط شنيدن دعوى
- جواب مدّعى عليه
- جواب آن به اقرار
- جواب آن به انكار
- چند فرع
- اول اگر مدعى بر ميت ، وارث صاحب حق باشد ، ظاهر آن است كه ثبوت حق به ضميمه نمودن قسم به بيّنه محتاج است
- دوم اگر بيّنه به اقرار ميت قبل از مردنش - به مدتى كه به طور عادى استيفاى آن در آن مدت ممكن نباشد - شهادت بدهد آيا ضميمه نمودن قسم واجب است يا نه ؟
- سوم - اگر ورثهء ميت متعدد باشند
- چهارم - قسم استظهارى بايد نزد حاكم باشد ؛
- پنجم - قسم استظهارى قابل اسقاط نيست ؛
- شاهد و قسم
- سكوت
- احكام قسم
- احكام يد
- پايانى كه دو فصل دارد
- فصل اول : در كتابت قاضى به قاضى
- فصل دوم : در تقاص است
- كتاب شهادات
- صفات شهود
- اول : بلوغ ؛
- دوم : عقل ؛
- سوم : ايمان ؛
- چهارم : عدالت ؛
- پنجم : پاكى ولادت ؛
- ششم : بر كنار بودن از تهمت ؛
- آنچه كه به آن ، شاهد ، شاهد مىشود
- اقسام حقوق
- چند فرع
- شهادت بر شهادت
- ملحقات
- كتاب حدود
- اين كتاب چند فصل دارد :
- فصل اول : در حدّ زنا
- موجب زنا
- آنچه كه زنا به وسيلهء آن ثابت مىشود
- حدّ
- مقام اول : در اقسام حدّ است
- مقام دوم : در كيفيت واقع ساختن حدّ است
- ملحقات حدّ زنا
- فصل دوم : در لواط و سحق و قوادى
- فصل سوم : در حدّ قذف
- موجب حدّ قذف
- قاذف و مقذوف
- احكام حدّ قذف
- چند فرع
- اول : كسى كه به پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم - و العياذ باللَّه - ناسزا بگويد ،
- دوم : كسى كه ادعاى نبوت نمايد قتل او واجب است و خون او براى كسى كه ادعاى نبوت را از او شنيده ، مباح است ،
- سوم : كسى كه عمل به سحر نمايد اگر مسلمان باشد كشته مىشود ؛ و اگر كافر باشد ، تأديب مىشود .
- چهارم : هر آنچه كه از حقوق اللَّه تعالى تعزير در آن است ، با اقرار ثابت مىشود
- پنجم : هر كسى كه ترك واجب نمايد يا مرتكب حرام شود ، پس امام عليه السلام و نايب او حق دارد او را تعزير نمايد
- ششم : گفته شده كه مكروه است در تأديب بچه به بيشتر از ده تازيانه ، زده شود ،
- فصل چهارم : در حدّ مسكر
- موجب و كيفيت آن
- احكام مسكر و بعضى از ملحقات آن
- فصل پنجم : در حدّ سرقت ( دزدى )
- سارق
- آنچه كه دزديده شده است
- آنچه كه اين حدّ با آن ثابت مىشود
- حدّ سرقت
- ملحقات حدّ سرقت
- فصل ششم : در حدّ محارب
- خاتمه در بقيهء مجازات‌ها
- ارتداد
- وطى بهيمه و ميت
- احكام اهل ذمّه
- در كسى كه از او جزيه گرفته مىشود
- مقدار جزيه
- شرايط ذمّه
- احكام ساختمان‌ها
- چند فرع الحاقى
- اول : هر ذمّى كه از دينش به دينى منتقل شود كه اهل آن بر آن برقرار نمىمانند ( پذيرفته نمىشوند ) ، بقاى بر آن و برقرار ماندن بر آن از او قبول نمىشود ،
- دوم : اگر اهل ذمّه مرتكب چيزى شوند كه در شرعشان جايز است و در شرع اسلام جايز نمىباشد ،
- سوم : اگر ذمّى به ساختن كنيسه يا بيعه يا آتشكده به عنوان معبد براى آن‌ها و محل عبادت‌هاى باطل ، وصيت نمايد و اين امر به ما برگردد انفاذ آن براى ما جايز نيست .
- چهارم : كفّار - ذمّى باشند يا نه - حق ندارند در بلاد مسلمين ، مذاهب فاسدشان را تبليغ نمايند
- كتاب قصاص
- قسم اول : در قصاص نفس
- موجب قصاص
- شرايطى كه در قصاص اعتبار دارد
- اول : تساوى در حرّ بودن و رقّ بودن است ؛
- شرط دوم : تساوى در دين است ؛
- شرط سوم : انتفاى پدر بودن است ؛
- شرط چهارم و پنجم : عقل و بلوغ است ؛
- آنچه كه قود به آن ثابت مىشود
- اول اقرار به قتل است
- دوم بيّنه است
- سوم قسامه است
- مقصد اول : لوث
- مقصد دوم : مقدار قسامه
- مقصد سوم : احكام قسامه
- كيفيت استيفا
- قسم دوم : در قصاص كمتر از نفس
- چند فرع
- اول : اگر كسى كه دستش يك انگشت يا بيشتر كم دارد ، دست كامل سالمى را قطع نمايد مجنى عليه حق قصاص دارد ؛
- دوم : اگر انگشت مردى را قطع كند پس به كف دست او سرايت نمايد به طورى كه كف او قطع شود سپس بهبودى پيدا كند ،
- سوم : در قصاص ، تساوى در اصلى و زايد بودن شرط است ،
- چهارم : اگر كف دست كسى را قطع نمايد
- پنجم : اگر از كسى ، بندهاى علياى انگشتان را و از ديگرى ، بندهاى وسطى را قطع كند ،
- ششم : اگر مثلًا راست را قطع كند
- هفتم : اگر انگشت مردى را مثلًا از دست راستش قطع نمايد سپس دست راست شخص ديگرى را قطع كند ،
- هشتم : اگر انگشت مردى را قطع كند پس قبل از بهبودى او را از قطع ، عفو نمايد
- نهم : اگر وارث واحد يا ورثهء متعدد ، از قصاص عفو نمايند ، بدون عوض ،
- دهم : اگر بگويد : « عفو مىكنم به شرط ديه » و جانى به آن راضى شود ،
- كتاب ديات
- اقسام قتل
- مقدار ديات
- گفتارى در موجبات ضمان
- بحث اول : در مباشر
- بحث دوم : در اسباب
- مبحث سوم : در تزاحم موجبات
- گفتارى در جنايت بر اطراف
- مقصد اول : در ديات اعضا
- و اما تقدير در مواردى است :
- اول : مو
- دوم : دو چشم
- سوم : بينى
- چهارم : گوش
- پنجم : دو لب
- ششم : زبان
- هفتم : دندان‌ها
- هشتم : گردن
- نهم : دو استخوان پايين صورت
- دهم : دو دست
- يازدهم : انگشت‌ها
- دوازدهم : پشت
- سيزدهم : نخاع
- چهاردهم : پستان‌ها
- پانزدهم : ذكر
- شانزدهم : دو خصيه
- هفدهم : فرج
- هجدهم : دو اليه
- نوزدهم : دو پا
- بيستم : دنده‌ها
- بيست و يكم : ترقوه
- خاتمه و در آن چند فرع است :
- اول - اگر « بعصوص » شخصى را بشكند
- دوم - اگر « عجان » او را بزند
- سوم - در شكستن هر استخوانى از عضوى كه ديهء مقدّر دارد ، يك پنجم ديهء آن عضو مىباشد ؛
- چهارم - كسى كه شكم انسانى را بمالد تا از او حدث سر بزند ،
- پنجم - كسى كه باكره‌اى را به وسيلهء انگشت افضا نمايد
- مقصد دوم : در جنايت بر منافع
- اول - عقل ؛
- دوم - شنوايى ؛
- سوم - بينايى ؛
- چهارم - بويايى ؛
- پنجم - چشايى ؛
- ششم - بعضى گفته‌اند ، اگر جنايتى بر او وارد شود ، پس انزال بر او متعذر شود ،
- هفتم - بنابر اقوى در سلس بول اگر دائمى باشد ديهء كامل است ،
- هشتم - در زايل شدن صدا به طور كامل ، ديهء كامل است .
- مقصد سوم : در جراحت سر و ساير جراحت‌ها
- و شجاج اقسامى دارد :
- اول - « حارصه » با حرف‌هاى بىنقطه ؛
- دوم - « داميه »
- سوم - « متلاحمه »
- چهارم - « سمحاق »
- پنجم - « موضحه »
- ششم - « هاشمه »
- هفتم - « منقّله »
- هشتم - « مأمومه »
- در اينجا چند مسأله است :
- گفتارى در ملحقات
- اول : در جنين
- دوم ( از ملحقات ) : در عاقله
- سوم ( از ملحقات ) : در جنايت بر حيوان
- و اين به اعتبار مجنىّ عليه ، سه قسم مىباشد :
- اول : آنچه كه عادتاً خورده مىشود
- دوم : آنچه كه گوشتش خورده نمىشود ليكن تذكيه بر او واقع مىشود
- سوم : آنچه كه تذكيه بر آن واقع نمىشود ؛
- چند فرع
- اول - اگر بر ذمّى شراب يا وسيله‌اى از لهو و مانند آن را از آنچه كه ذمّى در مذهبش مالك آن مىشود تلف نمايد ،
- دوم : اگر گلّه بر زراعت شبانه جنايت كند ،
- سوم : ديهء سگ‌ها - به مقدارى كه دانستى - ديهء مقدر شرعى است ،
- چهارم ( از ملحقات ) : در كفّارهء قتل است
- بحثى پيرامون مسائل مستحدثه
- از جملهء آن‌ها بيمه مىباشد
- و از جمله آن‌ها سفته است
- و از جملهء آن‌ها سرقفلى است
- و از جملهء آن‌ها كارهاى بانك‌ها است
- و از جملهء آن‌ها بليطهاى بخت‌آزمايى است
- و از جملهء آن‌ها تلقيح و توليد مصنوعى است
- و از جملهء آن‌ها تشريح و ترقيع است
- چند فرع
- اول - اقوى آن است كه انتفاع به خون در غير خوردن و جواز بيع آن براى غير خوردن ، جايز است .
- دوم اقوى آن است كه ذبيحه‌اى كه با ماشين‌هاى جديد ذبح مىشود اگر چه تمام شرايط ذبح در آن جمع باشد حرام است ،
- سوم - آنچه كه نزد بعضى ، به « حق طبع » ناميده مىشود ، حق شرعى نيست ؛
- چهارم - آنچه كه متعارف شده از ثبت صنعت براى مخترع آن و منع ديگرى از تقليد و تكثير آن ، شرعاً اثرى ندارد
- پنجم - آنچه كه متعارف است از انحصار تجارت در چيزى يا چيزهايى به مؤسسه‌اى يا تجّارى و مانند اين‌ها شرعاً اثرى ندارد
- ششم - تثبيت قيمت جنس‌ها و منع مالكين آن‌ها از فروش به زياده ، جايز نيست .
- هفتم - امام عليه السلام و والى مسلمين حق دارد [ در امور تجارت به آنچه كه در نظام و صلاح جامعه دخالت دارد ، عمل نمايد . ]
- و از جملهء آن‌ها تغيير جنسيت است
- و از جملهء آن‌ها راديو و تلويزيون و مانند آن‌ها است
- و از جملهء آن‌ها مسائل نماز و روزه و غير آن‌ها است
- خاتمه