شرح چهل حديث ( اربعين حديث ) ( فارسى )
- المؤلف: السيد الخميني
- الوفاة: 1409
- القسم: الأخلاق والعرفان
- الناشر: موسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى ( س ) - ايران - قم
فهرس الكتاب
- مقدمة
- مقدمة المؤلف
- الحديث الأوّل
- مقام اوّل
- فصل اشاره به مقام اوّل نفس
- فصل در تفكّر است
- فصل در عزم است
- فصل
- فصل در « مشارطه » و « مراقبه » و « محاسبه » است
- فصل در تذكّر است
- مقام دوم
- فصل نزاع جنود رحمانى و شيطانى باطنى نفس
- فصل در اشاره به بعضى قواى باطنيه است
- فصل در بيان جلوگيرى انبيا از اطلاق طبيعت
- فصل در بيان ضبط خيال است
- فصل در موازنه است
- فصل در معالجهء مفاسد اخلاقيه
- فصل
- الحديث الثانى
- مقام اوّل در آن چند فصل است
- فصل
- فصل در بيان آنكه علم غير از ايمان است
- فصل در وخامت امر ريا
- فصل يك تنبه علمى براى قلع مادهء ريا
- فصل در دعوت به اخلاص است
- مقام دوم و در آن دو فصل است
- فصل اوّل
- فصل دوم
- مقام سوم [ ريا ] در آن چند فصل است
- فصل
- فصل در دقت امر ريا
- فصل در دعوت به اخلاص است
- فصل در بيان حديث علوى
- تتمه
- الحديث الثّالث
- فصل در مراتب عجب
- فصل در اينكه اهل فساد نيز گاهى عجب به فساد مىكنند
- فصل در بيان آن كه مكائد شيطان از روى ميزان است
- فصل در مفاسد عجب است
- فصل در بيان آنكه منشأ عجب حب نفس است .
- الحديث الرابع
- فصل در بيان درجات كبر است
- فصل در سبب اصلى تكبر است
- فصل در مفاسد كبر است
- فصل در بيان بعضى از موجبات كبر است
- فصل در بيان علاج تكبر است
- فصل در اين كه حسد گاهى مبدأ تكبر است .
- الحديث الخامس
- فصل در ذكر بعضى از موجبات حسد است .
- فصل در بعضى از مفاسد حسد است .
- فصل در بيان ريشهء فسادهاى اخلاقى است
- فصل در بيان علاج عملى حسد است
- فصل در ذكر حديث « رفع »
- الحديث السادس
- فصل بيان كلام مولانا مجلسى ( ره ) در حقيقت دنياى مذمومه
- فصل در بيان سبب زياد شدن حب دنيا
- فصل در بيان تأثير حظوظ دنيويه در قلب و مفاسد آن
- فصل
- الحديث السابع
- فصل در بيان فوايد قوهء غضبيه
- فصل در بيان مذمت افراط [ در ] غضب
- فصل در بيان علاج غضب در حال اشتعال آن
- فصل در بيان علاج غضب است به قلع اسباب آن
- الحديث الثامن
- فصل در بيان مفاسد عصبيت است
- فصل در بيان صورت ملكوتيهء عصبيت
- فصل در عصبيتهاى اهل علم است
- الحديث التاسع
- فصل در بيان مراتب نفاق است
- فصل
- فصل در علاج نفاق است
- فصل در بيان بعض اقسام نفاق است
- الحديث العاشر
- مقام اول در ذمّ اتّباع هواى نفس و در آن چند فصل است
- فصل در بيان آنكه انسان در ابتدا امر حيوان بالفعل است
- فصل در ذمّ اتّباع هوى است
- فصل در تعداد هواهاى نفسانيه است
- مقام دوم در بيان ذمّ طول امل است و در آن دو فصل است
- فصل در بيان آنكه طول امل موجب نسيان آخرت است
- فصل
- الحديث الحادى عشر
- فصل در معنى فطرت است
- فصل در تشخيص احكام فطرت است
- فصل در اشارهء اجماليه به احكام فطريات
- مقام اول در بيان آنكه اصل وجود مبدأ متعال جلّ و علا از فطريات است
- مقام دوم در بيان آنكه توحيد حق و ديگر صفات او فطرى است
- مقام سوم در بيان آنكه معاد از فطريات است
- الحديث الثانى عشر
- فصل در بيان فضيلت تفكر است
- تتميم در بيان تفكر ممنوع و مرغوب در ذات حق
- فصل در تفكر در مصنوع است
- فصل در تفكر در احوال نفس است
- فصل در فضيلت بيدارى شب است
- فصل در بيان تقوى است
- فصل در بيان تقواى عامه
- الحديث الثالث عشر
- فصل در بيان معانى توكل است و درجات آن
- فصل در بيان فرق بين توكل و رضاست
- فصل در فرق بين تفويض و توكل و ثقه
- الحديث الرابع عشر
- فصل در بيان آنكه انسان عارف را دو نظر است
- فصل در قصور ممكن از قيام به عبادت حق
- فصل در فرق بين رجا و غرور است
- فصل در لمّيّت موازنهء خوف و رجا
- الحديث الخامس عشر
- فصل در بيان معنى امتحان و نتيجهء آن و چگونگى نسبت آن به ذات مقدّس حق تعالى حسب مناسبت و گنجايش اين اوراق .
- فصل در بيان نكتهء شدّت ابتلا انبياء و اوصياء و مؤمنين
- فصل
- فصل در بيان آنكه دنيا دار ثواب و عقاب حق تعالى نيست
- فصل در اينكه شدت بليّات روحيه تابع شدت ادراك است
- الحديث السادس عشر
- فصل در بيان آنكه اسارت شهوت منشأ همهء اسارتهاست
- فصل
- فصل در معناى صبر و در بيان آنكه صبر نتيجهء حريت از قيد نفس است
- فصل در نتايج صبر است
- فصل در درجات صبر
- فصل در بيان درجات صبر اهل معرفت
- الحديث السّابع عشر
- در حقيقت توبه است
- فصل نكتهء مهمه
- نكتهء مهمه
- فصل در اركان توبه
- فصل در شرايط توبه است
- فصل در نتيجهء استغفار
- فصل در تفسير توبهء نصوح
- تكميل در بيان آنكه تمام موجودات را علم و حيات است
- الحديث الثامن عشر
- در احاطهء قيّومى حق تعالى
- فصل
- فصل در فرق بين منزل تفكر و تذكر است
- فصل در بيان آنكه ذكر تام آن است كه حكمش به تمام مملكت سرايت كند
- فصل در ذكر بعض احاديث در فضيلت ذكر خدا
- الحديث التاسع عشر
- فصل در تعريف غيبت است
- فصل
- فصل در بيان ضررهاى اجتماعى غيبت
- فصل در بيان علاج اين موبقه است
- فصل در بيان آنكه ترك غيبت در موارد جايز اولى است
- فصل در بيان آنكه استماع غيبت حرام است
- تتميم كلام شهيد ثانى رحمه اللّه
- الحديث العشرون
- فصل
- در اشاره به توجيه نسبت ابتلا به حق تعالى
- فصل در بيان آنكه « خشيت » و « نيت صادقانه » موجب صواب عمل است
- فصل در تعريف اخلاص
- فصل در بيان اخلاص بعد از عمل است
- الحديث الحادى و العشرون
- فصل در توجيه عرفانى از آيهء شريفه
- فصل در حقيقت شكر است
- فصل در چگونگى شكر است
- تكمله در فضيلت شكر از طريق نقل
- تتميم
- فصل
- الحديث الثانى و العشرون
- فصل
- فصل
- الحديث الثالث و العشرون
- فصل
- فصل
- فصل
- فصل
- الحديث الرابع و العشرون
- فصل
- فصل
- فصل
- فصل
- فصل
- الحديث الخامس و العشرون
- فصل
- فصل
- الحديث السادس و العشرون
- فصل در بيان آنكه كسى كه سلوك طريق علم كند حق تعالى او را سلوك طريق جنت دهد .
- نكتهء مهمه
- فصل در بيان آنكه فرشتگان بالهاى خويش را براى طالب علم فرش كنند
- فصل در بيان آنكه تمام سكنهء آسمان و زمين استغفار مىكنند براى طالب علم
- فصل در بيان آنكه فضل عالم بر عابد مثل فضل ماه است در شب بدر كه شب سيزدهم و چهاردهم و پانزدهم است بر ساير ستارگان
- فصل در بيان آنكه علما ورثهء انبيا عليهم السلام هستند
- الحديث السابع و العشرون
- فصل
- فصل
- فصل
- فصل در بيان آنكه تفرغ براى عبادت موجب غناى قلب شود
- [ نكته ]
- الحديث الثامن و العشرون
- فصل در لقاء اللّه و كيفيت آن است
- فصل در بيان آنكه در وقت مردن بعضى از احوال غيب بر او مكشوف شود .
- فصل در معنى حبّ و بغض حق تعالى است
- الحديث التاسع و العشرون
- مقدمه
- فصل در مفاسد دروغ است
- فصل در حقيقت ورع و مراتب آن
- تتميم در بيان مفاسد خيانت و حقيقت امانت
- در اشاره به بعضى امانات حق است
- فصل در بيان خوف از حق تعالى
- در بيان اختلاف مردم در حفظ حضور حق
- در فضيلت گريه است
- در بيان رفع استبعاد از آن است كه به عمل حقير ثواب بزرگ دهند
- فصل در بيان عدد نوافل
- در بيان استحباب سه روز روزه در هر ماه
- در بيان فضيلت صدقه است
- در بيان نكتهء ديگر
- در بيان يكى از اسرار صدقه
- تتمه
- ختام
- فصل در فضيلت نماز شب
- در بيان صلاة وسطى
- فصل در فضيلت تلاوت قرآن است
- در بيان آنكه عبادت در جوان تأثير كند
- در آداب قرائت است
- در اخلاص در قرائت است
- در معنى ترتيل است
- فصل در بيان رفع يد در نماز و تقليب آن است
- در بيان سرّ رفع يدين است
- در تنبّه به يكى از مكايد شيطان است
- فصل در فضيلت مسواك است
- فصل در بيان مبادى محاسن اخلاق و مساوى آن كه در ذيل وصيت رسول اكرم ، صلّى اللّه عليه و آله ، است .
- الحديث الثّلاثون
- مقدمه در ترغيب به اصلاح قلب
- فصل در بيان آنكه تقسيم قلوب راجع به چه چيز است
- در بيان وجه حصر قلوب
- فصل در بيان حالات قلوب است
- در بيان آنكه قلب مؤمن ازهر است
- در بيان آنكه مؤمن بر طريق مستقيم است
- در بعض مكايد شيطان است
- تتميم در بيان قلب منافق و فرق آن با قلب مؤمن
- ختام در بيان آنكه غفلت از حق انتكاس قلب است
- الحديث الحادى و الثّلاثون
- فصل در بيان مراد از عدم توصيف حق
- فصل در بيان آنكه علم به حقيقت روحانيت انبيا و اوليا به قدم فكر حاصل نشود
- فصل
- فصل در بيان معنى تفويض امر به رسول خدا ، صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، چنانچه در اين حديث شريف است و احاديث كثيرهء ديگر نيز دلالت بر آن دارد .
- در اشارهء اجماليه به معناى « تفويض »
- فصل در اشاره به مقامات ائمه ، عليهم السلام ، است
- در بيان حقيقت عصمت است
- فصل در بيان آنكه ايمان به وصف نيايد
- الحديث الثانى و الثلاثون
- فصل
- در جمع اخبار مقسوم بودن رزق و اخبار رجحان طلب
- فصل در علامتهاى صحت يقين است
- در بيان آنكه مردم دو طبقهاند
- فصل در نقل كلام معتزله و اشاعره و اشاره به مذهب حق
- فصل
- الحديث الثالث و الثلاثون
- فصل در بيان جمع اخبارى كه حثّ بر عبادات و ترك معاصى نموده با بعض اخبار كه صورتا مخالف با آن است .
- فصل در بيان آنكه ولايت اهل بيت شرط قبولى اعمال است
- الحديث الرابع و الثلاثون
- فصل در بيان توجيهاتى است كه از نسبت ترديد به حق شده
- در توجيه عرفانى
- تتميم در بيان توجيه ديگر از حديث ترديد
- فصل در بيان آنكه حق تعالى با فقر و غنا و غير اينها اصلاح حال مؤمنين فرمايد
- فصل در بيان قرب فرايض و نوافل و نتيجهء آن به حسب طريقهء اهل ذوق و سلوك
- در سرّ اختلاف انبيا در نبوّت
- فصل در نقل كلام شيخ اجلّ بهائى است
- در نقل كلام محقق طوسى است
- تتمه
- الحديث الخامس و الثلاثون
- فصل در بيان آنكه براى اسماء حق دو مقام است
- فصل در اشاره به مسئلهء جبر و تفويض
- فصل در بيان آنكه حق تعالى سؤال نشود از آنچه بكند و ديگر موجودات سؤال شوند
- الحديث السادس و الثلاثون
- فصل در بيان عينيت صفات حق با ذات است
- نقل و تحقيق نقل كلام حكما در تقسيم اوصاف حق
- در تحقيق عينيت اوصاف با ذات مقدس
- فصل در بيان علم قبل از ايجاد است
- فصل در معنى سمع و بصر حق است
- فصل در بيان كيفيت تعلق علم حق بر معلومات است
- فصل در بيان ميزان صفات ثبوتيه و سلبيه است
- الحديث السابع و الثلاثون
- فصل در بيان مراد از اعرفوا اللّه باللّه
- دفع وهم در بيان آنكه احاديث وارده در معارف به معانى عاميه حمل نشود
- الحديث الثامن و الثلاثون
- فصل در بيان آنكه آدم مظهر تامّ الهى و اسم اعظم حق جلّ و علاست
- الحديث التاسع و الثلاثون
- در تحقيق خير و شرّ است
- فصل در بيان آنكه هر يك از خير و شرّ متعلق ايجاد و خلقت گردند و كيفيت آن ، و در آن است اشاره به كيفيت وقوع شرّ در قضاى الهى .
- فصل در كيفيت اجراى حق خيرات و شرور را به دست بندگان
- در ابطال جبر است
- الحديث الموفّى للاربعين
- فصل در اشارهء اجماليه به تفسير سورهء مباركهء « توحيد »
- در اشاره به « بسم اللّه » است
- فصل در اشارهء اجماليه به تفسير آيات شريفهء سورهء « حديد » تا « عليم بذات الصدور » است .
- خاتمه
- دعا و ختام