مقدمة الأدب ( فارسى )

• المؤلف: الزمخشري
• الوفاة: 538
• القسم: علوم اللغة العربية
• الناشر: موسسه مطالعات اسلامي دانشگاه تهران - تهران

ابدأ القراءة

فهرس الكتاب

• انتشارات انجمن ترويج زبان و ادب فارسى ايران
• سرآغاز
• زمخشرى و مقدّمة الأدب
• تنبيه للقارئ من جهة المحرّر
• [ مقدمة المؤلف ]
• الْقِسْمُ الْأَوَّلُ وَ هُوَ قِسْمُ الْأَسْمَاءِ بهرهء نخستين و اين بهرهء نامهاست
• باب [ فى الزّمان و الأوقات ، اندر زمان و روزگارها ]
• باب [ فى السّماء و العلويّات ، اندر آسمان و آنچ كه دروست ]
• باب [ فى الأرض و ما يتعلّق بها ، اندر زمين و آنچ كه ازوست ]
• باب [ فى المعادن و ما يتعلّق بها ، اندر كانها و آنچ كه ازو خيزد ، ]
• باب [ فى الشّوارع و الطّرق ، اندر راهها و گذرگاهها ]
• باب [ فى المياه و ما يتعلّق بها : اندر آبها و آنچ ازوست ]
• باب [ ممّا ينبت من الأرض ، اندر آنچ كه از زمين رويد ]
• باب [ فى البساتين و ما ينشأ فيها ، اندر بوستانها و راغها و آنچ از آنها خيزد ]
• باب [ فى البقولات ، اندر تره‌ها و سبزىها ]
• باب [ فى الأعشاب و المراتع ، اندر گياهها و مرغزارها ]
• باب [ فى أدوات الزّراعة ، اندر سازِ كشت و باغستانها ]
• باب [ فى البقاع و أماكن البلاد ، اندر نام جايگاهها و سرزمين‌ها ]
• باب [ في البيوتات و الأبنية ، اندر سراى با آنچ كه در نهاد او دارند ]
• باب [ فى أثاث البيت ، اندر آنچ كه سراىها را ساز و برگ است ]
• باب [ فى أسامى المشرّفة ، اندر نامهاى بزرگ داشته ]
• باب [ فى أعضاء الإنسان ، اندر پاره‌هاى تن مردمان ]
• باب [ فى أطوار الخلقة ، اندر چندِ نهاد آفريدگان ]
• باب [ فى طبيعة الإنسان ، اندر سرشت يا نهاد مردم ]
• باب [ فى الأزواج و الأبكار ، اندر كدخدايان و دوشيزگان ]
• باب [ فى الأنساب و الأقارب ، اندر نژاد مردمان با خويشاوندان ]
• باب [ فى الأحباب و [ الأعداء ] و الأقران ، اندر دوستان با دشمنان با ديگر همالان ]
• باب [ فى العُملاء و الأساتذه ، اندر كارداران با استادان ]
• باب [ فى أسامى الأعاظم و الأشراف ، اندر نامهاى مهتران و نام‌آوران ]
• باب [ فى الأرقّاء و الخدم و ما فى معناها ، اندر بردگان و گماشتگان و هرك در نهاد ايشان باشد ]
• باب [ فى الحسنات و السّيئات ، اندر نيكيها و بديها ]
• باب [ فى الفرقان و الأثر ، اندر نامهء ايزد و هرچ ازو آيد ]
• باب [ فى الكتّاب و أدوات الكتابة ، اندر كار دبيران و آنچ از دست‌افزار ايشان ببايد ]
• باب [ فى جنان الخلد و ما فيها ، اندر بهشت جاويدان با هرچ كه در اوست ]
• باب [ فى الأديان و الأحبار ، اندر كيش و آيين مردمان و پيش‌روان ايشان ]
• باب [ فى النّيران و دركاتها ، اندر دوزخ و دوزخيان ]
• باب [ فى آلات الصُّنّاع ، اندر سازكار يا دست‌افزار پيشه‌وران ]
• باب
• باب [ فى السّقاية و آلاتها ، اندر آب‌ورزان و آنچ ايشان را در كار است ]
• باب [ فى الفراء و ادواتها ، اندر پوستين با هرچ ازو آيد ]
• باب [ فى الحياكة و اسبابها ، اندر بافته و بافندگان و هرچ ايشان را به كار آيد ]
• باب [ فى السّفاين و النّواتى ، اندر كشتيها با ناخدايان ]
• باب [ فى الحديد و الأقيان و ادواتهم ، اندر آهنگران و هرچ ايشان را دست‌افزار آهنين ببايد ]
• باب [ فى الصّيد و الصّياد و الشّباك ، اندر نخچير يا نخچيركاران با دام ]
• باب [ فى المغنّون و آلات الطّرب ، اندر كارِ سازها با خنياگران ]
• باب [ فى الألعاب و اللّعّابون ، اندر ورزيدن بازيها با بازيگران ]
• باب [ فى الرّوائح الطّيّبة و آلاتها ، اندر مشك و هرچ به دو ماند از خوشبويها ]
• باب [ فى الأشربه و الخمور و الحانات ، اندر نوشابه با باده با ميكده ]
• باب [ فى أدوات القصّار ، اندر دست‌افزار گازران ]
• باب [ فى النّجّارون و حرفتهم ، اندر درودگران و پيشهء ايشان ]
• باب [ فى المدية و القصّاب ، اندر پيش‌خوان و هرچ گوشت‌فروشان را بايد ]
• باب [ فى البيطرة و البيطار ، اندر [ پزشك ستورى با ] پزشك ستوران ]
• باب [ فى الحجّام و الفصّاد ، اندر رگ‌زن و سرتراشان ]
• باب [ فى الدّهن و الدّهان ، اندر روغن و روغن‌گران ]
• باب [ فى الابر و الابّار ، اندر سوزن و سوزن‌گران ]
• باب [ فى النّصّاح و النّصّاح ، اندر گروههء ريسمان و درزيان ]
• باب [ فى الغزل و المغازل ، اندر دوك با ديگر ابزار ريسندگان ]
• باب [ فى الحلّاج و المحلجة و المندفة ، اندر كمان با شانهء پنبه‌زن ]
• باب [ فى العقاقير و الصّيدلانى ، اندر داروها با پيله‌وران ]
• باب [ فى الجروح و الأدواء ، اندر گوناگون ريشها با بيماريها ]
• باب [ فى التّوابل و الأبازير و الفامى ، اندر ديگ‌افزار و هرچ در دكّان فامى ببايد ]
• باب [ فى الأطعمة و المآدب ، اندر نام خورشتها و ميهمانيها ]
• باب [ فى الأثواب و اصناف الرّياش ، اندر هرچ از گليم ، ديبا با ديگر جامها ( جامه‌ها ) ست ]
• باب [ فى الفرش و اللّبود و الأكسية ، اندر هرچ از پلاس نمد با ديگر پسترهاست ]
• باب [ فى العدّ من واحد إلى الف الف ، اندر شمار از يك تا هزار هزار ]
• باب [ فى الحصص و الأسهام ، اندر بهره‌ها با نبهره‌ها ]
• باب [ فى المقادير و اوزان الذّهب و الفضّة ، اندر تسوها با همسنگهاى سيم و زر ]
• باب [ فى المكاييل و الموازين ، اندر پيمانه‌ها با ساز و برگ ترازوها ]
• باب [ فى أصناف الخيول ، اندر نام گوناگون اسبها ]
• باب [ فى أسامى اعضاء الخيول ، اندر نام هر پاره از تن ستوران ]
• باب [ فى شيات الخيول ، اندر آنچ بر اسبها باشد از نشانيها ]
• باب [ فى الحلبات و المضامير ، اندر اسپريسگاهها با ميدان‌ها ]
• باب [ فى ما للمراكب من الأعنّة و السّرج و المقاود ، اندر لگام با ديگر ساخت با استام ستوران ]
• باب [ فى الجيوش و الطّلائع و المعارك ، اندر سپاهيان با پيش‌آهنگان با ميدانها ]
• باب [ فى عتاد الجيش من الطّبول و المقارع و الرّايات ، اندر آنچ بدان آرايش سپاه كنند از كوس با سرناى با درفش ]
• باب [ فى أنّ للوغى أبطال مقاتلة ، اندر آنك نبرد را مردان شمشير زن بايد ]
• باب [ فى عتاد الجيش من السّيوف ، اندر آنچ سپاهيان را در ساخت نبرد از شمشير ببايد ]
• باب [ من شكك الجيوش الرّماح و الأسلات ، اندر آنچ سپاه را در استام نبرد نيزه مىبايست ]
• باب [ فى أهبة الجيوش من القسّي و النّبال ، آندر آنچ تيراندازان سپاه را شايد از كمان با تير خدنگ ]
• باب [ فى السّكّين و السّكّاكين ، اندر كارد با كاردگران ]
• باب [ فى العصيّ و السّياط ، اندر نام چوب‌دستى با تازيانه ]
• باب [ فى السّوابغ و التّجافيف و البدن و المجان ، اندر هرچ از زره با برگستوان با سپر بايد ]
• باب [ فى أسامى البهائم و الأنعام ، اندر نام گوناگون چهارپايان با ستوران ]
• باب [ فى ما للجمال و النّوق من المشافر و المناسم ، اندر آنچ براى اشتران است از لفچ با سمب يا جز آن ]
• باب [ فى ما للآبال من الأزمّة و الأقتاب ، اندر آنچ اشتران را از ساخت و سنام ببايد ]
• باب [ فى البغال و الحمر و الفراء و غيرها ، اندر نام هرچ از استر و گورخر با ديگران ستوران ]
• باب [ فى المعالف و الأكفّ و الأعباء و الإصطبلات ، اندر نام هرچ كه چهارپايان راست از آخور ، پالان با بار با ستورگاه ]
• باب [ فى الثّيران و العجول و الجواميس ، اندر نام گاو ، گوساله و گاوميش ]
• باب [ فى المعز و الأغنام و أصوافها و أوبارها و أخلافها و ألوانها ، اندر آنچ كه مر بز با گوسپندان را از پشم با كرك با پستان با رنگ باشد ]
• باب [ فى الوحوش من الظّباء و الجاذر و غيرها ، اندر جانوران دشتى از آهو و گوزن و جز آن ]
• باب [ فى السّباع و الضّباع و أعضائها ، اندر نام درندگان با ددگان و آنچ بديشان ماند يا پيوند يابد ]
• باب [ فى الهوامّ و الثّعابين ، اندر نام گوناگون جنبندگان يا خزندگان ]
• باب [ فى الهوامّ و الحشرات ، اندر جنبندگان و خزندگان ]
• باب [ فى الطّيور من الجوارح و البيزان و النّسور ، اندر نام پرندگان شكارى از شاهين و باز و باشه و كركس ]
• باب [ فى البغاث و ساير الطّيور ، اندر نام مرغان خرد با ديگر پرندگان ]
• باب [ فى الألوان ، اندر نام گوناگون رنگها ]
• باب [ فى الأنواع و الأصناف و الحدود و الغايات ، اندر هر چند با هر گونه نهاد با آغاز با انجام هر چيز ]
• باب المضمرات [ اندر نامهاى پوشيده ]
• منفصل مرفوع [ نامهاى هم‌پوشيده هم‌گسستهء مرفوع ]
• منفصل منصوب [ نامهاى هم‌پوشيده هم‌گسستهء منصوب ]
• متّصل مجرور [ نامهاى هم‌پيوسته هم‌پوشيدهء مجرور ]
• متّصل مرفوع [ اندر نامهاى هم‌پوشيده هم‌پيوستهء مرفوع ]
• متّصل منصوب [ اندر نامهاى هم‌پوشيده هم‌پيوستهء منصوب ]
• باب [ فى الظّروف و ألفاظ الكنايات ، اندر هرچ از جايهاست با سخنان ناسره ]
• باب أسماء الإشارة [ اندر نامهاى ناسره ]
• باب [ فى الموصولات ، اندر نامهاى پوشيدهء پيوند شده ]
• باب [ في ساير الأسماء ]
• القسم الثانى و هو قسم الأفعال
• باب فَعَلَ يَفْعِلُ
• [ المهموز و الصحيح ]
• أ
• [ هَنَأَ ]
• ب
• [ ثَلَبَ ]
• [ جَذَبَ ]
• [ جَلَبَ ]
• [ حَصَبَ ]
• [ حَطَبَ ]
• [ خَضَبَ ]
• [ صَلَبَ ]
• [ ضَرَبَ ]
• [ عَتَبَ ]
• [ عَزَبَ ]
• [ عَصَبَ ]
• [ غَصَبَ ]
• [ غَلَبَ ]
• [ قَضَبَ ]
• [ قَطَبَ ]
• [ قَلَبَ ]
• [ كَذَبَ ]
• [ كَسَبَ ]
• [ نَحَبَ ]
• [ نَسَبَ ]
• [ نَصَبَ ]
• [ نَضَبَ ]
• [ نَعَبَ ]
• ت
• [ أَلَتَ ]
• [ أَمَتَ ]
• [ خَفَتَ ]
• [ رَفَتَ ]
• [ سَبَتَ ]
• [ كَبَتَ ]
• [ كَفَتَ ]
• [ لَفَتَ ]
• [ نَحَتَ ]
• ث
• [ ثَلَثَ ]
• [ رَفَثَ ]
• [ طَمَثَ ]
• [ نَفَثَ ]
• ج
• [ حَلَجَ ]
• [ خَدَجَ ]
• [ خلج ]
• [ شَحَجَ ]
• [ مَشَجَ ]
• [ نَتَجَ ]
• [ نَسَجَ ]
• ح
• [ جَنَحَ ]
• [ رَجَحَ ]
• [ مَلَحَ ]
• [ مَنَحَ ]
• [ نَبَحَ ]
• [ نَضَحَ ]
• [ نَطَحَ ]
• [ نَكَحَ ]
• د
• [ جَلَدَ ]
• [ حَسَدَ ]
• [ حَشَدَ ]
• [ حَفَدَ ]
• [ حَقَدَ ]
• [ خَضَدَ ]
• [ رَفَدَ ]
• [ سَرَدَ ]
• [ سَفَدَ ]
• [ شَرَدَ ]
• [ صَفَدَ ]
• [ ضَمَدَ ]
• [ عَقَدَ ]
• [ عَمَدَ ]
• [ غَمَدَ ]
• [ فَصَدَ ]
• [ فَقَدَ ]
• [ قَصَدَ ]
• [ نَضَدَ ]
• ذ
• [ حَنَذَ ]
• [ نَبَذَ ]
• ر
• [ أَبَرَ ]
• [ أَجَرَ ]
• [ أَسَرَ ]
• [ جَزَرَ ]
• [ حَزَرَ ]
• [ حَسَرَ ]
• [ حَشَرَ ]
• [ حَفَرَ ]
• [ حَقَرَ ]
• [ خَطَرَ ]
• [ خَفَرَ ]
• [ خَمَرَ ]
• [ زَأَرَ ]
• [ زَبَرَ ]
• [ زَحَرَ ]
• [ زَفَرَ ]
• [ زَمَرَ ]
• [ سَفَرَ ]
• [ شَبَرَ ]
• [ صَبَرَ ]
• [ صَفَرَ ]
• [ ضَفَرَ ]
• [ طَفَرَ ]
• [ عَثَرَ ]
• [ عَذَرَ ]
• [ عَشَرَ ]
• [ عَصَرَ ]
• [ عَقَرَ ]
• [ غَدَرَ ]
• [ غَفَرَ ]
• [ فَطَرَ ]
• [ قَبَرَ ]
• [ قَتَرَ ]
• [ قَدَرَ ]
• [ قَسَرَ ]
• [ قَشَرَ ]
• [ كَسَرَ ]
• [ كَشَرَ ]
• [ نَجَرَ ]
• [ نَخَرَ ]
• [ نَذَرَ ]
• [ نَشَرَ ]
• [ نَعَرَ ]
• [ نَفَرَ ]
• [ هَدَرَ ]
• [ هَذَرَ ]
• ز
• [ جَمَزَ ]
• [ خَبَزَ ]
• [ خَرَزَ ]
• [ رَكَزَ ]
• [ رَمَزَ ]
• [ عَجَزَ ]
• [ غَرَزَ ]
• [ غَمَزَ ]
• [ فَرَزَ ]
• [ قَفَزَ ]
• [ كَنَزَ ]
• [ لَمَزَ ]
• [ نَبَزَ ]
• [ نَشَزَ ]
• [ نَقَزَ ]
• [ هَمَزَ ]
• س
• [ أَنَسَ ]
• [ جَلَسَ ]
• [ حَبَسَ ]
• [ حَدَسَ ]
• [ خَمَسَ ]
• [ خَنَسَ ]
• [ رَفَسَ ]
• [ سَدَسَ ]
• [ شَمَسَ ]
• [ طَمَسَ ]
• [ عبس ]
• [ عَطَسَ ]
• [ عَكَسَ ]
• [ غَرَسَ ]
• [ غَطَسَ ]
• [ غَمَسَ ]
• [ فَرَسَ ]
• [ قَبَسَ ]
• [ قَلَسَ ]
• [ كَبَسَ ]
• [ كَنَسَ ]
• [ لَبَسَ ]
• [ لَمَسَ ]
• [ نَبَسَ ]
• [ نَخَسَ ]
• [ هَجَسَ ]
• [ هَمَسَ ]
• ش
• [ بَطَشَ ]
• [ حَرَشَ ]
• [ خَدَشَ ]
• [ خَمَشَ ]
• [ عَرَشَ ]
• ص
• [ حَرَصَ ]
• [ قَبَصَ ]
• [ قَرَصَ ]
• [ قَلَصَ ]
• [ قَمَصَ ]
• [ قَنَصَ ]
• [ نَشَصَ ]
• [ نَكَصَ ]
• ض
• [ خَفَضَ ]
• [ رَبَضَ ]
• [ رَفَضَ ]
• [ عَرَضَ ]
• [ فَرَضَ ]
• [ قَبَضَ ]
• [ قَرَضَ ]
• [ مَخَضَ ]
• [ نَبَضَ ]
• [ نَغَضَ ]
• ط
• [ ثَلَطَ ]
• [ خَبَطَ ]
• [ خَلَطَ ]
• [ رَبَطَ ]
• [ سَرَطَ ]
• [ شَرَطَ ]
• [ ضَبَطَ ]
• [ ضَرَطَ ]
• [ عَبَطَ ]
• [ غَبَطَ ]
• [ قَسَطَ ]
• [ قَمَطَ ]
• [ قَنَطَ ]
• [ كَشَطَ ]
• [ قَشَطَ ]
• [ نَشَطَ ]
• [ هَبَطَ ]
• ظ
• [ لَفَظَ ]
• ع
• [ رَجَعَ ]
• [ رَضَعَ ]
• [ نَبَعَ ]
• [ نَزَعَ ]
• غ
• [ دَبَغَ ]
• [ نَزَغَ ]
• ف
• [ جَدَفَ ]
• [ حَذَفَ ]
• [ حَلَفَ ]
• [ خَسَفَ ]
• [ خَصَفَ ]
• [ خَطَفَ ]
• [ دَلَفَ ]
• [ ذَرَفَ ]
• [ رَسَفَ ]
• [ رَشَفَ ]
• [ صَدَفَ ]
• [ صَرَفَ ]
• [ ظَلَفَ ]
• [ عَرَفَ ]
• [ عَزَفَ ]
• [ عَسَفَ ]
• [ عَصَفَ ]
• [ عَطَفَ ]
• [ عَكَفَ ]
• [ عَلَفَ ]
• [ غَرَفَ ]
• [ قَذَفَ ]
• [ قَصَفَ ]
• [ قَطَفَ ]
• [ كَتَفَ ]
• [ كَرَفَ ]
• [ كَسَفَ ]
• [ كَشَفَ ]
• [ نَتَفَ ]
• [ نَدَفَ ]
• [ نزف ]
• [ نَسَفَ ]
• [ نَطَفَ ]
• [ هَتَفَ ]
• ق
• [ أَبَقَ ]
• [ حَبَقَ ]
• [ حَذَقَ ]
• [ حَرَقَ ]
• [ حَلَقَ ]
• [ خَرَقَ ]
• [ خَزَقَ ]
• [ خَفَقَ ]
• [ خَلَقَ ]
• [ دَفَقَ ]
• [ ذَرَقَ ]
• [ رَتَقَ ]
• [ سَبَقَ ]
• [ سَرَقَ ]
• [ سَلَقَ ]
• [ شَهَقَ ]
• [ عَتَقَ ]
• [ عَرَقَ ]
• [ غَسَقَ ]
• [ فَتَقَ ]
• [ فَسَقَ ]
• [ فَلَقَ ]
• [ نَطَقَ ]
• [ نَعَقَ ]
• [ نَغَقَ ]
• [ نَهَقَ ]
• ك